Shloka 20
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
सत्रे तु वितते पूर्वं तथा वर्षसहस्रके / यस्मिन्सदस्पतिस्नातो ब्रह्मा सीद्देवताप्रभुः
Transliteration
satre tu vitate pūrvaṃ tathā varṣasahasrake / yasminsadaspatisnāto brahmā sīddevatāprabhuḥ
Translation
పూర్వం సహస్ర సంవత్సరాలపాటు విస్తరించిన సత్రంలో, అందులో సదస్పతి-స్నాతుడైన బ్రహ్మా—దేవతల ప్రభువు—ఆసీనుడై ఉండెను.
Word by Word
सत्रेin the sacrificial session (satra)
सत्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
विततेwhen (it was) extended/spread out
वितते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootवि+तन् (धातु) → वितत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) प्रयुक्तः; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘when spread/extended’ (locative absolute sense with सत्रे)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (formerly)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारार्थक अव्यय (thus/likewise)
वर्ष-सहस्रकेin the (period of) a thousand years
वर्ष-सहस्रके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्रक (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical compound: ‘a thousand years’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
सदस्-पति-स्नातःhaving bathed as the lord of the assembly (i.e., presiding priest)
सदस्-पति-स्नातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसदस् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक) + स्नात (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (determinative); स्नातः = भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘bathed’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सीत्was/sat/remained
सीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देवता-प्रभुःlord of the deities
देवता-प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक) + प्रभु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (lord of the deities); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन