Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 12
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
यदाहारो भवेज्जन्तुराहारः सो ऽस्य जायते / यथा गोष्ठे प्रनष्टां वै वत्सो विन्दति मातरम्
Transliteration
yadāhāro bhavejjanturāhāraḥ so 'sya jāyate / yathā goṣṭhe pranaṣṭāṃ vai vatso vindati mātaram
Translation
జీవికి ఏ విధమైన ఆహారము ఉంటే, అదే ఆహారము అతనికి లభిస్తుంది; గోశాలలో తప్పిపోయిన దూడ తన తల్లిని ఎలా కనుగొంటుందో అట్లే।
Word by Word
yat-āhāraḥwhose food
yat-āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + āhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: ‘yasya āhāraḥ’ = ‘whose food’
bhavetwould be/is to be
bhavet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
jantuḥa creature
jantuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjantu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
āhāraḥfood
āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
saḥthat
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
asyaof him/its
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); सर्वनाम
jāyatearises/comes to be
jāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
yathājust as
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative adverb: ‘just as’)
goṣṭhein the cowshed
goṣṭhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgoṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
pranaṣṭāmlost (female)
pranaṣṭām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpra-naś (धातु) + kta (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
vatsaḥa calf
vatsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vindatifinds
vindati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
mātarammother
mātaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)