Shloka 23
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
अथ तेषु प्रणष्टेषु दक्षः प्राचे तसः पुनः / वैरण्यामेव पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः
Transliteration
atha teṣu praṇaṣṭeṣu dakṣaḥ prāce tasaḥ punaḥ / vairaṇyāmeva putrāṇāṃ sahasramasṛjatprabhuḥ
Translation
వారు నశించిన తరువాత ప్రాచేతసుడైన దక్షుడు మళ్లీ వైరణ్యలో సహస్ర మంది పుత్రులను సృష్టించాడు।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence/then)
तेषुamong them / in them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन (plural)
प्रणष्टेषुwhen (they were) lost/perished
प्रणष्टेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); सप्तमी, बहुवचन; पुं/नपुं (contextual)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)
प्राचेof Prācetasa
प्राचे:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootप्राचेतस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘प्राचे(तसः)’ = प्राचेतसः (genitive)
तसःof him
तसः:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन (Vedic/archaic genitive form)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिसूचक (again)
वैरण्याम्Vairaṇī (a wife/name)
वैरण्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
पुत्राणाम्of sons
पुत्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (numeral used as object)
असृजत्created/produced
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन