Shloka 1
Nakṣatra-Śrāddha Phala-Vidhi
Results of Śrāddha by Asterism
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे तिथिश्राद्धवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः // १७// बृहस्पतिरुवाच यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे / तानि मे शृणु कार्याणि नक्षत्रेषु पृथक् पृथक्
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe tithiśrāddhavarṇanaṃ nāma saptadaśo 'dhyāyaḥ // 17// bṛhaspatiruvāca yamastu yāni śrāddhāni provāca śaśabindave / tāni me śṛṇu kāryāṇi nakṣatreṣu pṛthak pṛthak
Translation
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగం, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదం, శ్రాద్ధకల్పంలో ‘తిథిశ్రాద్ధవర్ణనం’ అనే పదిహేడవ అధ్యాయం. బృహస్పతి పలికెను—యముడు శశబిందువుకు చెప్పిన శ్రాద్ధములు ఏవైతే ఉన్నవో, అవి నావద్ద వినుము; నక్షత్రాలనుబట్టి వేర్వేరుగా ఆచరించవలెను.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसमाप्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (उक्तिसूचक/quotative particle)
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: श्री + ब्रह्माण्ड; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: महत् + पुराण; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; prokta = √vac + kta)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया-तत्पुरुष): वायुना प्रोक्ते; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण
मध्यभागेin the middle section
मध्यभागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya-bhāga (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव): मध्यस्य भागे; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तृतीयthird
तृतीय:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (पादे इत्यस्य)
उपोद्धातपादेin the Upoddhāta pāda (introductory section)
उपोद्धातपादे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: उपोद्धातस्य पादे; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
श्राद्धकल्पेin the Śrāddha-kalpa
श्राद्धकल्पे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha-kalpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: श्राद्धस्य कल्पे; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तिथिश्राद्धवर्णनम्description of tithi-śrāddha
तिथिश्राद्धवर्णनम्:
Karta (कर्ता) (नाम इत्यस्य विषयः)
TypeNoun
Roottithi-śrāddha-varṇana (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास: तिथेः श्राद्धस्य वर्णनम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय (नामनिर्देशक/‘called’)
सप्तदशःseventeenth
सप्तदशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptadaśa (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (सप्त + दश); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अध्यायः इत्यस्य विशेषण
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता) (of ‘प्रोवाच’)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; contrast/emphasis)
यानिwhich (things)
यानि:
Karma (कर्म) (of ‘प्रोवाच’)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
श्राद्धानिśrāddhas (rites)
श्राद्धानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; यानि इत्यस्य विशेष्य
प्रोवाचtold/declared
प्रोवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + pra- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शशबिन्दवेto Śaśabindu
शशबिन्दवे:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśaśabindu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
तानिthose
तानि:
Karma (कर्म) (of ‘शृणु’)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
मेmy/from me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (enclitic)
शृणुhear
शृणु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कार्याणिthings to be done
कार्याणि:
Karma (कर्म) (apposition to ‘तानि’)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक; √kṛ + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘कर्तव्यानि’
नक्षत्रेषुin the nakṣatras (asterisms)
नक्षत्रेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnakṣatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
पृथक्separately
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
पृथक्each by each
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरुक्ति for emphasis)