Shloka 42
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
युगपत्सर्वदेवीभिर्दिधित्सुर्जाह्नवीं सुतः / षण्मुखान्यसृजच्छ्रीमांस्तेनायं षण्मुखः स्मृतः
Transliteration
yugapatsarvadevībhirdidhitsurjāhnavīṃ sutaḥ / ṣaṇmukhānyasṛjacchrīmāṃstenāyaṃ ṣaṇmukhaḥ smṛtaḥ
Translation
జాహ్నవీ సుతుడు సమస్త దేవీగణములతో ఏకకాలంలో ధారణ చేయదలచి శ్రీమంతుడై ఆరు ముఖాలను సృష్టించాడు; అందువల్ల ఇతడు ‘షణ్ముఖుడు’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు.
Word by Word
युगपत्simultaneously
युगपत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयुगपत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
सर्वदेवीभिःwith all the goddesses
सर्वदेवीभिः:
Karaṇa (करण) / Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootसर्व-देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/सह) बहुवचन; Instrumental plural
दिधित्सुःdesiring to place/establish
दिधित्सुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधा (धातु) + इच्छार्थक सन्; दिधित्सु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; सन्-प्रत्ययान्त इच्छार्थक कृदन्त (desiderative adjective)
जाह्नवींJāhnavī (Gaṅgā)
जाह्नवीं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजाह्नवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति एकवचन; Accusative singular
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; Nominative singular
षण्मुखानिsix faces
षण्मुखानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootषण्-मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति बहुवचन; Accusative plural; द्विगु-समास (six-faced)
असृजत्created
असृजत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
श्रीमन्glorious, illustrious
श्रीमन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विशेषण (qualifier)
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu (हेतु) / Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन; Instrumental singular
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; Nominative singular
षण्मुखःṢaṇmukha (the six-faced one)
षण्मुखः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootषण्-मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; Nominative singular; द्विगु-समास
स्मृतःis called/remembered
स्मृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicate)