Shloka 40
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
स हि सप्तर्षिभार्याभिरारादेवाग्निसंभवः / अभिषेकप्रयाताभिर्दृष्टो वर्ज्य त्वरुन्धतीम्
Transliteration
sa hi saptarṣibhāryābhirārādevāgnisaṃbhavaḥ / abhiṣekaprayātābhirdṛṣṭo varjya tvarundhatīm
Translation
అగ్నిసంభవుడైన ఆ దేవుని సప్తర్షుల భార్యలు అభిషేకానికి వెళ్తూ దూరం నుంచే దర్శించారు—అరుంధతిని తప్పించి.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (singular)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; causal/emphatic: for/indeed)
सप्त-ऋषि-भार्याभिःby the wives of the seven sages
सप्त-ऋषि-भार्याभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक) + भार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental, 3rd), बहुवचन (plural)
आरात्from nearby / at close range
आरात्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआरात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: from a distance/nearby)
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (particle: just/indeed)
अग्नि-संभवःAgni-born one
अग्नि-संभवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (singular)
अभिषेक-प्रयाताभिःby those who had set out for the consecration
अभिषेक-प्रयाताभिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootअभिषेक (प्रातिपदिक) + प्रयात (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental, 3rd), बहुवचन (plural); विशेषण (adjective)
दृष्टःwas seen
दृष्टः:
Kriyā (क्रिया; passive predicate)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (singular)
वर्ज्यhaving avoided/excluding
वर्ज्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवृज्/वर्ज् (धातु) → वर्ज्य (कृदन्त, ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-स्वरूप कृदन्त (absolutive/gerund): 'having avoided'
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast: but)
अरुन्धतीम्Arundhatī
अरुन्धतीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरुन्धती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (singular)