Shloka 105
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
देवताभ्यः पितॄणां हि पूर्वमाप्यायनं स्मृतम् / न हि योग गतिः सूक्ष्मा पितॄणां न पितृक्षयः
Transliteration
devatābhyaḥ pitṝṇāṃ hi pūrvamāpyāyanaṃ smṛtam / na hi yoga gatiḥ sūkṣmā pitṝṇāṃ na pitṛkṣayaḥ
Translation
దేవతలకన్నా ముందుగా పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడం స్మృతిలో చెప్పబడింది. పితృల గతి సూక్ష్మం; వారికి క్షయం లేదు.
Word by Word
देवताभ्यःfrom the deities
देवताभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), बहुवचन
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
हिindeed, for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (particle: 'indeed/for')
पूर्वम्first, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: 'first/before')
आप्यायनम्nourishment, strengthening
आप्यायनम्:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootआ + प्यै (धातु) + अन (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-भाववाचक (action noun: 'nourishing/refreshing')
स्मृतम्is stated/remembered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया—नामरूपेण विधेय)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे; 'is remembered/declared'
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय; निश्चयार्थ
योगunion, yoga
योग:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठे 'योग' इति प्रथमा; 'योगः' अपेक्षितः—विसर्गलोपः/पदच्छेद-भेदः)
गतिःcourse, movement, path
गतिः:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सूक्ष्माsubtle
सूक्ष्मा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गतेः)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
पितृक्षयःdestruction/decline of the ancestors
पितृक्षयः:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootपितृक्षय (प्रातिपदिक: पितृ + क्षय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'पितॄणां क्षयः')