Shloka 95
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
तस्यामौर्व ऋषिर्जज्ञे ऊरुं भित्तवा महायशाः / और्वस्यासीदृचीकस्तु दीप्तो ऽग्निसमतेजसा
Transliteration
tasyāmaurva ṛṣirjajñe ūruṃ bhittavā mahāyaśāḥ / aurvasyāsīdṛcīkastu dīpto 'gnisamatejasā
Translation
ఆమెలో మహాయశస్సు గల ఔర్వ ఋషి తొడను చీల్చుకొని జన్మించాడు; ఔర్వుని కుమారుడు ఋచీకుడు అగ్నిసమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు।
Word by Word
तस्याम्in her
तस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन; ‘in her’ (refers to Nāhuṣī)
और्वःAurva
और्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; व्यक्तिनाम
ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to और्वः
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
ऊरुम्thigh
ऊरुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
भित्त्वाhaving split
भित्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√भिद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having split’
महायशाःgreatly renowned
महायशाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā (प्रातिपदिक) + यशस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: महत् यशः यस्य (greatly renowned)
और्वस्यof Aurva
और्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ऋचीकःṚcīka
ऋचीकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋचीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
दीप्तःblazing
दीप्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप्त (प्रातिपदिक, क्त from √दीप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally)
अग्नि-सम-तेजसाwith splendor equal to fire
अग्नि-सम-तेजसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन; तत्पुरुष: अग्निना समं तेजः यस्य (with fire-like splendor)