Shloka 52
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
अमर्त्ताश्चाप्रकाशाश्च ज्योतिष्मन्तश्च विश्रुताः / तेषां राजायमो देवो यमैर्विहतकल्मषः
Transliteration
amarttāścāprakāśāśca jyotiṣmantaśca viśrutāḥ / teṣāṃ rājāyamo devo yamairvihatakalmaṣaḥ
Translation
అమర్తులు, అప్రకాశులు, జ్యోతిష్మంతులు—ఇవి ప్రసిద్ధం; వారి రాజు దేవుడు యముడు, యమ నియమాలతో కల్మషరహితుడు.
Word by Word
अमर्त्ताःimmortal
अमर्त्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + मर्त (प्रातिपदिक)
Formनञ्-पूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अप्रकाशाःnon-luminous / unseen
अप्रकाशाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formनञ्-पूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ज्योतिष्मन्तःluminous
ज्योतिष्मन्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विश्रुताःwell-known
विश्रुताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+श्रु (धातु) → विश्रुत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देवःthe god
देवः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यमस्य विशेषण/अप्पोजिशन
यमैःby restraints (yamas)
यमैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; 'यम' = restraint/discipline (plural)
विहतकल्मषःwhose sin is destroyed / free from impurity
विहतकल्मषः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+हन् (धातु) → विहत (कृदन्त) + कल्मष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः विहत+कल्मष (कर्मधारय/तत्पुरुषार्थ: 'विहतं कल्मषं यस्य/येन'); विशेषण (यमस्य)