Shloka 49
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
उत्पादिता देवगणाः सप्त लोकेषु विश्रुताः / अजेयाश्च गणाः सप्त सप्तलोकेषु विश्रुताः
Transliteration
utpāditā devagaṇāḥ sapta lokeṣu viśrutāḥ / ajeyāśca gaṇāḥ sapta saptalokeṣu viśrutāḥ
Translation
సృష్టింపబడిన దేవగణాలు ఏడు; అవి ఏడు లోకాలలో ప్రసిద్ధం. అలాగే అజేయ గణాలు కూడా ఏడు; అవి సప్తలోకాలలో విఖ్యాతం.
Word by Word
उत्पादिताःproduced/created
उत्पादिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्+पद् (धातु) → उत्पादित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
देवगणाःgroups of gods
देवगणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः देव+गण (षष्ठी-तत्पुरुष: 'देवानां गणाः')
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनस्य विशेषण (numeral adjective)
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
विश्रुताःwell-known
विश्रुताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+श्रु (धातु) → विश्रुत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
अजेयाःunconquerable
अजेयाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + जेय (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formनञ्-समासपूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'जेय' (gerundive/यत्-प्रत्ययार्थ) → 'to be conquered'
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गणाःgroups
गणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण (numeral adjective)
सप्तलोकेषुin the seven worlds
सप्तलोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्त + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समासः (सप्त+लोक)
विश्रुताःwell-known
विश्रुताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+श्रु (धातु) → विश्रुत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण