Shloka 3
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतं तु महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः
Transliteration
manorvaivasvatasyemaṃ sāṃprataṃ tu mahātmanaḥ / vistareṇānupūrvyā ca nisargaṃ śṛṇuta dvijāḥ
Translation
హే ద్విజులారా! ఇప్పుడు మహాత్మ వైవస్వత మనువు యొక్క ఈ సృష్టివివరణను విస్తారంగా, క్రమంగా వినుడి.
Word by Word
मनोःof Manu
मनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वैवस्वतस्यof Vaivasvata (Manu)
वैवस्वतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
इमम्this
इमम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
विशेषण (Adjectival/Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootसाम्प्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (क्रियाविशेषणवत्), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘now/at present’ इत्यर्थे अव्ययीभाववत् प्रयोग
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
करण (Karaṇa/Instrument; adverbial means)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental)
अनुपूर्व्याin due order, sequentially
अनुपूर्व्या:
करण (Karaṇa/Instrument; adverbial manner)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
निसर्गम्creation, emanation
निसर्गम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनिसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
शृणुतhear (you all)
शृणुत:
आज्ञा/प्रवर्तन (Imperative to listener)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संबोधनार्थे (vocative sense)