Shloka 23
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
मूर्त्तिमन्ति च सामानि यजूंषि च सहस्रशः / ऋग्वेदश्चाभवत्तत्र यश्च क्रमविभूषितः
Transliteration
mūrttimanti ca sāmāni yajūṃṣi ca sahasraśaḥ / ṛgvedaścābhavattatra yaśca kramavibhūṣitaḥ
Translation
అక్కడ వేలకొలది మూర్తిమంతమైన సామగానాలు, యజుఃమంత్రాలు ప్రదర్శించబడ్డాయి; క్రమవిభూషితుడైన ఋగ్వేదమూ అక్కడే అవతరించాడు।
Word by Word
मूर्त्तिमन्तिhaving form/embodied
मूर्त्तिमन्ति:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमूर्त्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (agreeing with सामानि)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सामानिSāman-chants
सामानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
यजूंषिYajus-formulas
यजूंषि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सहस्रशःby thousands; in thousands
सहस्रशः:
Visheshana (विशेषण/Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formप्रकार/परिमाणवाचक अव्यय (adverb: distributive/multiplicative)
ऋग्वेदःthe Ṛgveda
ऋग्वेदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक् + वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ऋचां वेदः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अभवत्came to be; became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
क्रमविभूषितःadorned/arranged in sequence
क्रमविभूषितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रम + विभूषित (कृदन्त; √भूष्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle), कर्मणि प्रयोगभाव; तत्पुरुष (क्रमेण विभूषितः)