Shloka 18
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / स्वायंभुवेन्तरे प्राप्ताः सृष्ट्यर्थं ते भवेन तु
Transliteration
evamuktvā tu te sarve cākṣuṣasyāntare manoḥ / svāyaṃbhuventare prāptāḥ sṛṣṭyarthaṃ te bhavena tu
Translation
ఇలా చెప్పి వారు అందరూ చాక్షుష మన్వంతరంలో మనువు కాలమున, స్వాయంభువ మన్వంతరాంతరంలో సృష్టికార్యార్థం అక్కడికి చేరిరి.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having said)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चय-व्यतिरेकसूचक (particle: but/indeed)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st) बहुवचन; विशेषण (qualifying 'ते')
चाक्षुषस्यof Cākṣuṣa
चाक्षुषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन
अन्तरेin the interval (during)
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative) एकवचन; अधिकरण (location/time)
मनोःof Manu
मनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन
स्वायम्भुव-अन्तरेin the interval of Svāyambhuva (Manu)
स्वायम्भुव-अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वायम्भुव (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th) एकवचन; अधिकरण
प्राप्ताःarrived
प्राप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतकृत् क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘arrived’
सृष्टि-अर्थम्for (the purpose of) creation
सृष्टि-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (purpose: ‘for the sake of creation’); पुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचन; प्रयोजनार्थे
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (पुनरुक्ति/अन्वय-स्थापन)
भवेनby/through Bhava (Śiva)
भवेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis/contrast)