Brahma Purana — The Conflagration of the Great Dissolution and Markandeya’s Refuge at the Eternal Banyan, Shloka 12
Devanagari script
एकः संतिष्ठते विप्रा मार्कण्डेयेति विश्रुतः मोहपाशैर् निबद्धो ऽसौ क्षुत्तृष्णाकुलितेन्द्रियाः //
Translation
ద్వాదశ శ్లోకం—ఇలా శ్రవణం చేసిన నరుడు శుద్ధుడై పరమపదాన్ని పొందుతాడు।
Word by Word
ekaḥone (a single person)
ekaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण
saṃtiṣṭhatestands / remains
saṃtiṣṭhate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsaṃ-√sthā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); आत्मनेपद
viprāḥO Brahmins
viprāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/8th), बहुवचन (Plural)
mārkaṇḍeyaMārkaṇḍeya
mārkaṇḍeya:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); नाम (proper noun)
itithus / as
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)
viśrutaḥwell-known / renowned
viśrutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-√śru (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण
moha-pāśaiḥby the nooses of delusion
moha-pāśaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmoha (प्रातिपदिक) + pāśa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
nibaddhaḥbound / tied
nibaddhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootni-√bandh (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण
asauthat one / he
asau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
kṣut-tṛṣṇā-ākulita-indriyaḥwhose senses are distressed by hunger and thirst
kṣut-tṛṣṇā-ākulita-indriyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṣut (प्रातिपदिक) + tṛṣṇā (प्रातिपदिक) + ākulita (कृदन्त-प्रातिपदिक) + indriya (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (कर्मधारय-भाव सहित); पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण
Speaker
Narrator addressing brāhmaṇa sages