Brahma Purana — Sāṃkhya–Yoga on the Great Self: Sense-Control, Inner Vision, and Liberation, Shloka 35
Devanagari script
हंसोक्तं च क्षरं चैव कूटस्थं यत् तद् अक्षरम् तद् विद्वान् अक्षरं प्राप्य जहाति प्राणजन्मनी //
Translation
ఈ అధ్యాయంలోని ముప్పై ఐదవ శ్లోకం ధర్మార్థాన్ని వర్ధింపజేసేది।
Word by Word
haṃsa-uktamspoken by the Haṃsa
haṃsa-uktam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roothaṃsa (प्रातिपदिक) + ukta (कृदन्त, √vac/वच्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हंसस्य उक्तम्)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
kṣaramthe perishable
kṣaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
kūṭasthamthe immutable (kūṭastha)
kūṭastham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkūṭastha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
yatwhich
yat:
Sambandha (सम्बन्ध/relative)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
tatthat
tat:
Sambandha (सम्बन्ध/correlative)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
akṣaramthe imperishable
akṣaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootakṣara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
tatthat
tat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
vidvānthe knower, the wise one
vidvān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvidvas (कृदन्त, √vid/विद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमान-कृदन्त (present participle used as noun)
akṣaramthe imperishable
akṣaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootakṣara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
prāpyahaving attained
prāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√prāp (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having attained’
jahātiabandons
jahāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√hā (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
prāṇa-janmanībreath and birth (both)
prāṇa-janmanī:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक) + janmanī (प्रातिपदिक; janman)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (प्राणौ च जन्मनी च)
Speaker
Not specified in the provided excerpt.