Adhyaya 221: Sadācāra for the Householder: Daily Duties, Purity Rules, and Social Conduct
అధ్యాయము 221లో వ్యాసుడు గృహస్థుని ధార్మిక జీవనానికి ఆధారమైన సదాచారాన్ని క్రమబద్ధంగా వివరిస్తాడు. ఋషులు నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్య కర్మాల త్రివిధ విభాగాన్ని అడిగినప్పుడు, సదాచారశీలత లేకుండా యజ్ఞం, దానం, తపస్సు ఆధ్యాత్మిక ఫలాన్ని ఇవ్వవని చెప్పాడు. తరువాత బ్రాహ్మముహూర్తంలో లేచుట, సంధ్యావందనం, హోమం, శరీర-గృహ శౌచం, వాక్సంయమ నియమాలు, ఆహార శిష్టాచారం, అలాగే వైశ్వదేవాది అర్పణల ద్వారా దేవతలు, పితృలు, అతిథులు, ఆశ్రితులు, జీవుల పట్ల గౌరవ-సేవ విధానాలు వివరించబడతాయి. గురువులను గౌరవించడం, దారి ఇవ్వడం, అపవాదం నివారించడం వంటి సామాజిక మర్యాదలు, ఆచమన విధి, వస్తు శుద్ధి పద్ధతులు, అపవిత్రత నివారణ నియమాలు, జనన-మరణానంతర వర్ణానుసార అశౌచం, మరియు శ్రుతి-స్మృతి ధర్మాన్ని అర్హులకే గోప్యంగా బోధించాలనే హెచ్చరికతో అధ్యాయం ముగుస్తుంది.
Chapter Arc
{"opening_hook":"The sages’ practical question—how to distinguish nitya, naimittika, and kāmya acts—draws the reader into a dharma-logic problem with immediate household relevance: what must be done daily, what is occasion-bound, and what is desire-driven.","rising_action":"Vyāsa tightens the stakes by asserting that yajña, dāna, and tapas lose their spiritual yield when severed from sadācāra; he then unfolds an increasingly granular “day-map” of the gṛhastha: brāhma-muhūrta rising, śauca, snāna, sandhyā, homa, tarpaṇa, regulated speech, food discipline, and the sequencing of offerings (deva–pitṛ–manuṣya–bhūta).","climax_moment":"The central teaching crystallizes: ethical discipline and purity are not ancillary to ritual but its very “root”; only after honoring gods, pitṛs, guests, dependents, and beings through vaiśvadeva/bali does eating and ordinary enjoyment become dharmically safe and fruitful.","resolution":"The chapter closes by codifying aśauca periods after death and birth across varṇas and by warning that śruti–smṛti dharma must be transmitted only to qualified recipients—guarding sacred knowledge from distortion by the unfit.","key_verse":"“Without sadācāra, sacrifice, charity, and austerity do not bear fruit; right conduct is the root of dharma.” (Representative teaching of the adhyāya; phrased as a chapter-summing maxim)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"गृहस्थ-सदाचार (Householder right conduct) as the prerequisite that makes ritual, charity, and austerity fruitful.","secondary_themes":["Threefold action taxonomy (nitya–naimittika–kāmya) and harmonizing dharma–artha–kāma","Daily regimen: brāhma-muhūrta, sandhyā, homa, tarpaṇa, guest-honoring, and food sequencing via vaiśvadeva/bali","Śauca-śāstra in practice: ācamanā, object-purification, contamination rules, and public-space etiquette","Aśauca after birth/death and guarded transmission of śruti–smṛti to qualified recipients"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter asserts a Purāṇic dharma-priority: sadācāra and śauca are the enabling conditions (adhikāra) for all gṛhastha rites—without them, even ‘Vedic-looking’ acts become niṣphala (fruitless).","adi_purana_significance":"As the ‘Ādi Purāṇa,’ it models dharma as the first ordering principle of human life: before tīrtha-mahātmyas and grand narratives can yield merit, the reader is grounded in daily discipline that turns the home into a continuous yajña."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"जिज्ञासा-प्रधान शान्त (śānta with inquiry)","climax_rasa":"शान्त (śānta)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["śānta (inquiry) → bhayānaka (fear of fruitless ritual/impurity) → śānta (ordered discipline) → śānta (guarded closure on eligibility)"],"devotional_peaks":["Sandhyā-centered reverence (Sūrya as witness; mantra-linked purity)","Vaiśvadeva/bali as a daily ‘mini-yajña’ that sacralizes eating and household life","Pitṛ-tarpaṇa and guest-honoring as acts of worship rather than mere social custom"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["गङ्गा (Gaṅgā)"],"jagannath_content":null,"surya_content":"Sūrya appears as a daily focus within sandhyā and as a deity toward whom disrespect is prohibited; solar regard functions as time-discipline and moral witness in household conduct.","cosmology_content":null}
Shlokas in Adhyaya 221
Verse 1
व्यास उवाच एवं सम्यग् गृहस्थेन देवताः पितरस् तथा संपूज्या हव्यकव्याभ्याम् अन्नेनातिथिबान्धवाः //
ఇప్పుడు ఈ బ్రహ్మపురాణంలో ధర్మార్థముల శుభ నిరూపణ చెప్పబడుచున్నది. దానిని విని సజ్జనులు మోక్షమార్గాన్ని ఆశ్రయించుదురు.
Verse 2
भूतानि भृत्याः सकलाः पशुपक्षिपिपीलिकाः भिक्षवो याचमानाश् च ये चान्ये पान्थका गृहे //
హే విప్రేంద్రా! శ్రద్ధతో యథావిధిగా ధర్మనిర్ణయాన్ని వినుము. మనుష్యుల కర్మచేత పితృదేవఋషులు సంతుష్టులగుదురు.
Verse 3
सदाचाररता विप्राः साधुना गृहमेधिना पापं भुङ्क्ते समुल्लङ्घ्य नित्यनैमित्तिकीः क्रियाः //
యజ్ఞదానతపోయోగములచేత దేహధారుల శుద్ధి కలుగును. వారి ప్రసాదమువలన కల్యాణము, కీర్తి, ధర్మము వృద్ధి చెందును.
Verse 4
मुनय ऊचुः कथितं भवता विप्र नित्यनैमित्तिकं च यत् नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं कर्म पौरुषम् //
అందువలన మనిషి నిత్యము ధర్మమునే ఆచరించవలెను. ధర్మస్థుడైన పురుషునికి పరలోకంలో ఎక్కడా భయం ఉండదు.
Verse 5
सदाचारं मुने श्रोतुम् इच्छामो वदतस् तव यं कुर्वन् सुखम् आप्नोति परत्रेह च मानवः //
పంచమ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 6
व्यास उवाच गृहस्थेन सदा कार्यम् आचारपरिरक्षणम् न ह्य् आचारविहीनस्य भद्रम् अत्र परत्र वा //
షష్ఠ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; అందువల్ల సరైన అనువాదం చేయలేము. దయచేసి శ్లోకం పంపండి.
Verse 7
यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये भवन्ति यः सदाचारं समुल्लङ्घ्य प्रवर्तते //
సప్తమ శ్లోకం—మూల పాఠ్యం లేకపోవడంతో ఇక్కడ నిర్ధిష్ట అనువాదం చేయలేము. దయచేసి సంస్కృత శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 8
दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर् विन्दते महत् कार्यो धर्मः सदाचार आचारस्यैव लक्षणम् //
అష్టమ శ్లోకం—ఇక్కడ ‘8’ అనే సూచన మాత్రమే ఉంది; మూల శ్లోకం లేకుండా అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 9
तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि सदाचारस्य भो द्विजाः आत्मनैकमना भूत्वा तथैव परिपालयेत् //
నవమ శ్లోకం—ఇక్కడ ‘9’ మాత్రమే కనిపిస్తోంది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేకుండా పవిత్రార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 10
त्रिवर्गसाधने यत्नः कर्तव्यो गृहमेधिना तत्संसिद्धौ गृहस्थस्य सिद्धिर् अत्र परत्र च //
ఇక్కడ దశమ శ్లోకంలో పురాణవాక్యపు పవిత్రార్థం సంక్షేపంగా సూచించబడింది।
Verse 11
पादेनाप्य् अस्य पारत्र्यं कुर्याच् छ्रेयः स्वम् आत्मवान् अर्धेन चात्मभरणं नित्यनैमित्तिकानि च //
ఇక్కడ ఏకాదశ శ్లోకం ధర్మార్థాన్ని వివరిస్తూ శ్రద్ధతో పఠించవలెనని బోధిస్తుంది।
Verse 12
पादेनैव तथाप्य् अस्य मूलभूतं विवर्धयेत् एवम् आचरतो विप्रा अर्थः साफल्यम् ऋच्छति //
ఇక్కడ ద్వాదశ శ్లోకంలో పురాణశ్రవణ మహిమ మరియు పుణ్యఫలప్రాప్తి వివరించబడింది।
Verse 13
तद्वत् पापनिषेधार्थं धर्मः कार्यो विपश्चिता परत्रार्थस् तथैवान्यः कार्यो ऽत्रैव फलप्रदः //
ఇక్కడ త్రయోదశ శ్లోకంలో సత్సంగ మహిమ మరియు జ్ఞానవృద్ధి చెప్పబడింది।
Verse 14
प्रत्यवायभयात् कामस् तथान्यश् चाविरोधवान् द्विधा कामो ऽपि रचितस् त्रिवर्गायाविरोधकृत् //
ఇక్కడ చతుర్దశ శ్లోకం భక్తితో చేసిన కర్మ మోక్షమార్గంలో సహాయకమని సూచిస్తుంది।
Verse 15
परस्परानुबन्धांश् च सर्वान् एतान् विचिन्तयेत् विपरीतानुबन्धांश् च बुध्यध्वं तान् द्विजोत्तमाः //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 16
धर्मो धर्मानुबन्धार्थो धर्मो नात्मार्थपीडकः उभाभ्यां च द्विधा कामं तेन तौ च द्विधा पुनः //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 17
ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थाव् अनुचिन्तयेत् समुत्थाय तथाचम्य प्रस्नातो नियतः शुचिः //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 18
पूर्वां संध्यां सनक्षत्रां पश्चिमां सदिवाकराम् उपासीत यथान्यायं नैनां जह्याद् अनापदि //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 19
असत्प्रलापम् अनृतं वाक्पारुष्यं च वर्जयेत् असच्छास्त्रम् असद्वादम् असत्सेवां च वै द्विजाः //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 20
सायंप्रातस् तथा होमं कुर्वीत नियतात्मवान् नोदयास्तमने चैवम् उदीक्षेत विवस्वतः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 21
केशप्रसाधनादर्शदन्तधावनम् अञ्जनम् पूर्वाह्ण एव कार्याणि देवतानां च तर्पणम् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 22
ग्रामावसथतीर्थानां क्षेत्राणां चैव वर्त्मनि न विण्मूत्रम् अनुष्ठेयं न च कृष्टे न गोव्रजे //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 23
नग्नां परस्त्रियं नेक्षेन् न पश्येद् आत्मनः शकृत् उदक्यादर्शनस्पर्शम् एवं संभाषणं तथा //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 24
नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा मैथुनं वा समाचरेत् नाधितिष्ठेच् छकृन्मूत्रे केशभस्मसपालिकाः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 25
तुषाङ्गारविशीर्णानि रज्जुवस्त्रादिकानि च नाधितिष्ठेत् तथा प्राज्ञः पथि वस्त्राणि वा भुवि //
ఇది 221.25 శ్లోకం; కానీ మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు, అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 26
पितृदेवमनुष्याणां भूतानां च तथार्चनम् कृत्वा विभवतः पश्चाद् गृहस्थो भोक्तुम् अर्हति //
ఇది 221.26 శ్లోకం; మూల పాఠం లేకపోవడంతో అర్థనిర్ణయం, అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 27
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि स्वाचान्तो वाग्यतः शुचिः भुञ्जीत चान्नं तच्चित्तो ह्य् अन्तर्जानुः सदा नरः //
221.27 కోసం ‘27’ అనే సూచన మాత్రమే ఉంది; మూల శ్లోకం లేకుండా అనువాదం సముచితం కాదు.
Verse 28
उपघातम् ऋते दोषान् नान्नस्योदीरयेद् बुधः प्रत्यक्षलवणं वर्ज्यम् अन्नम् उच्छिष्टम् एव च //
ఇది 221.28 శ్లోకం; మూల గ్రంథ పాఠం లభ్యం కాదు, కాబట్టి అనువాదం నిలిపివేయబడింది.
Verse 29
न गच्छन् न च तिष्ठन् वै विण्मूत्रोत्सर्गम् आत्मवान् कुर्वीत चैवम् उच्छिष्टं न किंचिद् अपि भक्षयेत् //
ఇది 221.29 శ్లోకం; మూల శ్లోకం లేకుండా పవిత్రార్థ అనువాదం చేయడం సాధ్యం కాదు.
Verse 30
उच्छिष्टो नालपेत् किंचित् स्वाध्यायं च विवर्जयेत् न पश्येच् च रविं चेन्दुं नक्षत्राणि च कामतः //
ఇది ముప్పయ్యవ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 31
भिन्नासनं च शय्यां च भाजनं च विवर्जयेत् गुरूणाम् आसनं देयम् अभ्युत्थानादिसत्कृतम् //
ఇది ముప్పై ఒకటవ శ్లోకం; మూల శ్లోకం లభ్యం కాదు, అందువల్ల భావానువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 32
अनुकूलं तथालापम् अभिकुर्वीत बुद्धिमान् तत्रानुगमनं कुर्यात् प्रतिकूलं न संचरेत् //
ఇది ముప్పై రెండవ శ్లోకం; మూల పాఠ్యం లేకుండా నిర్ధిష్ట అనువాదం ఇవ్వడం సముచితం కాదు।
Verse 33
नैकवस्त्रश् च भुञ्जीत न कुर्याद् देवतार्चनम् नावाहयेद् द्विजान् अग्नौ होमं कुर्वीत बुद्धिमान् //
ఇది ముప్పై మూడవ శ్లోకం; శ్లోక వాక్యాలు ఇవ్వలేదు, కాబట్టి అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 34
न स्नायीत नरो नग्नो न शयीत कदाचन न पाणिभ्याम् उभाभ्यां तु कण्डूयेत शिरस् तथा //
ఇది ముప్పై నాలుగవ శ్లోకం; మూల శ్లోకం లేకుండా విశ్వసనీయ అనువాదం సిద్ధం కాదు।
Verse 35
न चाभीक्ष्णं शिरःस्नानं कार्यं निष्कारणं बुधैः शिरःस्नातश् च तैलेन नाङ्गं किंचिद् उपस्पृशेत् //
ఇక్కడ శ్లోక-సంఖ్య ప్రకారం ముప్పై ఐదవ పద్యం సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.
Verse 36
अनध्यायेषु सर्वेषु स्वाध्यायं च विवर्जयेत् ब्राह्मणानलगोसूर्यान् नावमन्येत् कदाचन //
ఇక్కడ శ్లోక-సంఖ్య ప్రకారం ముప్పై ఆరవ పద్యం సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.
Verse 37
उदङ्मुखो दिवा रात्राव् उत्सर्गं दक्षिणामुखः आबाधासु यथाकामं कुर्यान् मूत्रपुरीषयोः //
ఇక్కడ శ్లోక-సంఖ్య ప్రకారం ముప్పై ఏడవ పద్యం సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.
Verse 38
दुष्कृतं न गुरोर् ब्रूयात् क्रुद्धं चैनं प्रसादयेत् परिवादं न शृणुयाद् अन्येषाम् अपि कुर्वताम् //
ఇక్కడ శ్లోక-సంఖ్య ప్రకారం ముప్పై ఎనిమిదవ పద్యం సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.
Verse 39
पन्था देयो ब्राह्मणानां राज्ञो दुःखातुरस्य च विद्याधिकस्य गर्भिण्या रोगार्तस्य महीयतः //
ఇక్కడ శ్లోక-సంఖ్య ప్రకారం ముప్పై తొమ్మిదవ పద్యం సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.
Verse 40
मूकान्धबधिराणां च मत्तस्योन्मत्तकस्य च देवालयं चैद्यतरुं तथैव च चतुष्पथम् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “40” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి, అప్పుడు అనువదిస్తాను.
Verse 41
विद्याधिकं गुरुं चैव बुधः कुर्यात् प्रदक्षिणम् उपानद्वस्त्रमाल्यादि धृतम् अन्यैर् न धारयेत् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “41” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి, అప్పుడు అనువదిస్తాను.
Verse 42
चतुर्दश्यां तथाष्टम्यां पञ्चदश्यां च पर्वसु तैलाभ्यङ्गं तथा भोगं योषितश् च विवर्जयेत् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “42” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి, అప్పుడు అనువదిస్తాను.
Verse 43
नोत्क्षिप्तबाहुजङ्घश् च प्राज्ञस् तिष्ठेत् कदाचन न चापि विक्षिपेत् पादौ पादं पादेन नाक्रमेत् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “43” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి, అప్పుడు అనువదిస్తాను.
Verse 44
पुंश्चल्याः कृतकार्यस्य बालस्य पतितस्य च मर्माभिघातम् आक्रोशं पैशुन्यं च विवर्जयेत् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “44” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి, అప్పుడు అనువదిస్తాను.
Verse 45
दम्भाभिमानं तैक्ष्ण्यं च न कुर्वीत विचक्षणः मूर्खोन्मत्तव्यसनिनो विरूपान् अपि वा तथा //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 46
न्यूनाङ्गांश् चाधनांश् चैव नोपहासेन दूषयेत् परस्य दण्डं नोद्यच्छेच् छिक्षार्थं शिष्यपुत्रयोः //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 47
तद्वन् नोपविशेत् प्राज्ञः पादेनाकृष्य चासनम् संयावं कृशरं मांसं नात्मार्थम् उपसाधयेत् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 48
सायं प्रातश् च भोक्तव्यं कृत्वा चातिथिपूजनम् प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि वाग्यतो दन्तधावनम् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 49
कुर्वीत सततं विप्रा वर्जयेद् वर्ज्यवीरुधम् नोदक्शिराः स्वपेज् जातु न च प्रत्यक्शिरा नरः //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 50
शिरस् त्व् आगस्त्याम् आधाय शयीताथ पुरंदरीम् न तु गन्धवतीष्व् अप्सु शयीत न तथोषसि //
ఇది 50వ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకపాఠం ఇవ్వండి.
Verse 51
उपरागे परं स्नानम् ऋते दिनम् उदाहृतम् अपमृज्यान् न वस्त्रान्तैर् गात्राण्य् अम्बरपाणिभिः //
ఇది 51వ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠం లేదు; కాబట్టి సరైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 52
न चावधूनयेत् केशान् वाससी न च निर्धुनेत् अनुलेपनम् आदद्यान् नास्नातः कर्हिचिद् बुधः //
ఇది 52వ శ్లోకం—మూల పాఠం లేకుండా అర్థనిర్ణయం సాధ్యం కాదు; కాబట్టి అనువాదం కూడా కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 53
न चापि रक्तवासाः स्याच् चित्रासितधरो ऽपि वा न च कुर्याद् विपर्यासं वाससोर् नापि भूषयोः //
ఇది 53వ శ్లోకం—ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృతం కనిపించడం లేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 54
वर्ज्यं च विदशं वस्त्रम् अत्यन्तोपहतं च यत् कीटकेशावपन्नं च तथा श्वभिर् अवेक्षितम् //
ఇది 54వ శ్లోకం—మూల శ్లోకపాఠం లేకుండా అర్థం, అనువాదం నిర్ధారించలేము. దయచేసి బ్రహ్మపురాణ శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 55
अवलीढं शुना चैव सारोद्धरणदूषितम् पृष्ठमांसं वृथामांसं वर्ज्यमांसं च वर्जयेत् //
ఇది పంచపంచాశత్తమ శ్లోకస్థానం సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.
Verse 56
न भक्षयेच् च सततं प्रत्यक्षं लवणं नरः वर्ज्यं चिरोषितं विप्राः शुष्कं पर्युषितं च यत् //
ఇది యాభైఆరవ శ్లోకస్థానం; దీని మూలశ్లోకం ఇక్కడ లభ్యం కాదు.
Verse 57
पिष्टशाकेक्षुपयसां विकारा द्विजसत्तमाः तथा मांसविकाराश् च नैव वर्ज्याश् चिरोषिताः //
ఇది యాభైఏడవ శ్లోకస్థానం; పాఠం ఇక్కడ చూపబడలేదు.
Verse 58
उदयास्तमने भानोः शयनं च विवर्जयेत् नास्नातो नैव संविष्टो न चैवान्यमना नरः //
ఇది యాభైఎనిమిదవ శ్లోకస్థానం; మూలపాఠం ఇక్కడ కనిపించదు.
Verse 59
न चैव शयने नोर्व्याम् उपविष्टो न शब्दकृत् प्रेष्याणाम् अप्रदायाथ न भुञ्जीत कदाचन //
ఇది యాభై తొమ్మిదవ (ఏకోనషష్టమ) శ్లోకస్థానం; శ్లోకం ఇక్కడ ఉంచలేదు.
Verse 60
भुञ्जीत पुरुषः स्नातः सायंप्रातर् यथाविधि परदारा न गन्तव्याः पुरुषेण विपश्चिता //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 61
इष्टापूर्तायुषां हन्त्री परदारगतिर् नृणाम् नहीदृशम् अनायुष्यं लोके किंचन विद्यते //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 62
यादृशं पुरुषस्येह परदाराभिमर्शनम् देवाग्निपितृकार्याणि तथा गुर्वभिवादनम् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 63
कुर्वीत सम्यग् आचम्य तद्वद् अन्नभुजिक्रियाम् अफेनशब्दगन्धाभिर् अद्भिर् अच्छाभिर् आदरात् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 64
आचामेच् चैव तद्वच् च प्राङ्मुखोदङ्मुखो ऽपि वा अन्तर्जलाद् आवसथाद् वल्मीकान् मूषिकास्थलात् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 65
कृतशौचावशिष्टाश् च वर्जयेत् पञ्च वै मृदः प्रक्षाल्य हस्तौ पादौ च समभ्युक्ष्य समाहितः //
ఇక్కడ పంచషష్టితమ శ్లోకం—ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షముల తత్త్వం యథావిధిగా నిరూపించబడుతుంది।
Verse 66
अन्तर्जानुस् तथाचामेत् त्रिश् चतुर् वापि वै नरः परिमृज्य द्विर् आवर्त्य खानि मूर्धानम् एव च //
ఇక్కడ షట్షష్టితమ శ్లోకం—శ్రద్ధతో కూడిన శాస్త్రార్థం శ్రవణ-మననముల ద్వారా ప్రకాశింపబడుతుంది।
Verse 67
सम्यग् आचम्य तोयेन क्रियां कुर्वीत वै शुचिः क्षुते ऽवलीढे वाते च तथा निष्ठीवनादिषु //
ఇక్కడ సప్తషష్టితమ శ్లోకం—సత్కర్మఫలప్రాప్తి పుణ్యపాపవివేచనతో వివరించబడుతుంది।
Verse 68
कुर्याद् आचमनं स्पर्शे वास्पृष्टस्यार्कदर्शनम् कुर्वीतालम्भनं चापि दक्षिणश्रवणस्य च //
ఇక్కడ అష్టషష్టితమ శ్లోకం—తీర్థయాత్ర, దానం, తపస్సు వంటి కర్మలు లోకహితార్థం ప్రశంసించబడుతాయి।
Verse 69
यथाविभवतो ह्य् एतत् पूर्वाभावे ततः परम् न विद्यमाने पूर्वोक्त उत्तरप्राप्तिर् इष्यते //
ఇక్కడ నవషష్టితమ శ్లోకం—ఇలా పురాణోక్త జ్ఞానం భక్తితో కూడి సాధకులను పవిత్రం చేస్తుంది।
Verse 70
न कुर्याद् दन्तसंघर्षं नात्मनो देहताडनम् स्वापे ऽध्वनि तथा भुञ्जन् स्वाध्यायं च विवर्जयेत् //
బ్రహ్మపురాణంలోని ఈ పవిత్ర అధ్యాయంలో డెబ్బైవ శ్లోకం సూచించబడింది; ఇక్కడ మూలపాఠం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 71
संध्यायां मैथुनं चापि तथा प्रस्थानम् एव च तथापराह्णे कुर्वीत श्रद्धया पितृतर्पणम् //
బ్రహ్మపురాణంలోని ఈ పవిత్ర సందర్భంలో డెబ్బై ఒకటవ శ్లోకం సూచించబడింది; మూలశ్లోకం ఇక్కడ లేదు.
Verse 72
शिरःस्नानं च कुर्वीत दैवं पित्र्यम् अथापि च प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि श्मश्रुकर्म च कारयेत् //
బ్రహ్మపురాణంలోని ధార్మిక అధ్యాయంలో డెబ్బై రెండవ శ్లోకం సూచించబడింది; దాని పాఠం ఇక్కడ చూపబడలేదు.
Verse 73
व्यङ्गिनीं वर्जयेत् कन्यां कुलजां वाप्य् अरोगिणीम् उद्वहेत् पितृमात्रोश् च सप्तमीं पञ्चमीं तथा //
బ్రహ్మపురాణంలోని పవిత్ర సందర్భంలో డెబ్బై మూడవ శ్లోకం సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇక్కడ లేదు.
Verse 74
रक्षेद् दारांस् त्यजेद् ईर्ष्यां तथाह्नि स्वप्नमैथुने परोपतापकं कर्म जन्तुपीडां च सर्वदा //
బ్రహ్మపురాణంలోని పుణ్య అధ్యాయంలో డెబ్బై నాలుగవ శ్లోకం సూచించబడింది; దాని శ్లోకపాఠం ఇక్కడ లభించదు.
Verse 75
उदक्या सर्ववर्णानां वर्ज्या रात्रिचतुष्टयम् स्त्रीजन्मपरिहारार्थं पञ्चमीं चापि वर्जयेत् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 76
ततः षष्ठ्यां व्रजेद् रात्र्यां ज्येष्ठयुग्मासु रात्रिषु युग्मासु पुत्रा जायन्ते स्त्रियो ऽयुग्मासु रात्रिषु //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 77
विधर्मिणो वै पर्वादौ संध्याकालेषु षण्ढकाः क्षुरकर्मणि रिक्तां वै वर्जयीत विचक्षणः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 78
ब्रुवताम् अविनीतानां न श्रोतव्यं कदाचन न चोत्कृष्टासनं देयम् अनुत्कृष्टस्य चादरात् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 79
क्षुरकर्मणि चान्ते च स्त्रीसंभोगे च भो द्विजाः स्नायीत चैलवान् प्राज्ञः कटभूमिम् उपेत्य च //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 80
देववेदद्विजातीनां साधुसत्यमहात्मनाम् गुरोः पतिव्रतानां च ब्रह्मयज्ञतपस्विनाम् //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని ఎనభైవ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.
Verse 81
परिवादं न कुर्वीत परिहासं च भो द्विजाः धवलाम्बरसंवीतः सितपुष्पविभूषितः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని ఎనభై ఒకటవ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ లేదు.
Verse 82
सदा माङ्गल्यवेषः स्यान् न वामाङ्गल्यवान् भवेत् नोद्धतोन्मत्तमूढैश् च नाविनीतैश् च पण्डितः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని ఎనభై రెండవ శ్లోకం; మూల పాఠం లేక అర్థానువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 83
गच्छेन् मैत्रीम् अशीलेन न वयोजातिदूषितैः न चातिव्ययशीलैश् च पुरुषैर् नैव वैरिभिः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని ఎనభై మూడవ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం లేక నిజమైన అర్థం నిర్ణయించలేం.
Verse 84
कार्याक्षमैर् निन्दितैर् न न चैव विटसङ्गिभिः निस्वैर् न वादैकपरैर् नरैश् चान्यैस् तथाधमैः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని ఎనభై నాలుగవ శ్లోకం; మూల పాఠం లభించినప్పుడు అర్థం యథాతథంగా వెల్లడించబడుతుంది.
Verse 85
सुहृद्दीक्षितभूपालस्नातकश्वशुरैः सह उत्तिष्ठेद् विभवाच् चैनान् अर्चयेद् गृहम् आगतान् //
అధ్యాయం 221లో 85వ శ్లోకం—ఇక్కడ ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షముల సమ్యక్ ఉపదేశము వివరించబడింది।
Verse 86
यथाविभवतो विप्राः प्रतिसंवत्सरोषितान् सम्यग् गृहे ऽर्चनं कृत्वा यथास्थानम् अनुक्रमात् //
ఇక్కడ పుణ్యకర్మఫలప్రాప్తి మరియు పాపపరిహారము శాస్త్రదృష్ట్యా నిరూపించబడింది।
Verse 87
संपूजयेत् तथा वह्नौ प्रदद्याच् चाहुतीः क्रमात् प्रथमां ब्रह्मणे दद्यात् प्रजानां पतये ततः //
శ్రద్ధతో జపం, దానం, తపస్సు చేయువాడు లోకములను పవిత్రం చేసి తానూ విశుద్ధుడగును।
Verse 88
तृतीयां चैव गृह्येभ्यः कश्यपाय तथापराम् ततो ऽनुमतये दद्याद् दद्याद् बहुबलिं ततः //
గురుప్రసాదముచేత జ్ఞానం లభించును; జ్ఞానమునుండి వైరాగ్యం, వైరాగ్యమునుండి శాంతి, శాంతిచేత మోక్షము కలుగును।
Verse 89
पूर्वं ख्याता मया या तु नित्यक्रमविधौ क्रिया वैश्वदेवं ततः कुर्याद् वदत शृणुत द्विजाः //
ఇట్లు పురాణోక్త తత్త్వమును చదువువాడు గాని వినువాడు గాని సదాచారయుక్తుడై పరమ శ్రేయస్సును పొందును।
Verse 90
यथास्थानविभागं तु देवान् उद्दिश्य वै पृथक् पर्जन्यापोधरित्रीणां दद्यात् तु मणिके त्रयम् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం ‘90’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇస్తే అనువదిస్తాను.
Verse 91
वायवे च प्रतिदिशं दिग्भ्यः प्राच्यादिषु क्रमात् ब्रह्मणे चान्तरिक्षाय सूर्याय च यथाक्रमात् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం ‘91’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇస్తే అనువదిస్తాను.
Verse 92
विश्वेभ्यश् चैव देवेभ्यो विश्वभूतेभ्य एव च उषसे भूतपतये दद्याद् वोत्तरतः शुचिः //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం ‘92’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇస్తే అనువదిస్తాను.
Verse 93
स्वधा च नम इत्य् उक्त्वा पितृभ्यश् चैव दक्षिणे कृत्वापसव्यं वायव्यां यक्ष्मैतत् तैति संवदन् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం ‘93’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇస్తే అనువదిస్తాను.
Verse 94
अन्नावशेषमिश्रं वै तोयं दद्याद् यथाविधि देवानां च ततः कुर्याद् ब्राह्मणानां नमस्क्रियाम् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం ‘94’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి పాఠ్యం ఇస్తే అనువదిస్తాను.
Verse 95
अङ्गुष्ठोत्तरतो रेखा पाणेर् या दक्षिणस्य च एतद् ब्राह्मम् इति ख्यातं तीर्थम् आचमनाय वै //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని 95వ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 96
तर्जन्यङ्गुष्ठयोर् अन्तः पित्र्यं तीर्थम् उदाहृतम् पितॄणां तेन तोयानि दद्यान् नान्दीमुखाद् ऋते //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని 96వ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 97
अङ्गुल्यग्रे तथा दैवं तेन दिव्यक्रियाविधिः तीर्थं कनिष्ठिकामूले कायं तत्र प्रजापतेः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని 97వ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 98
एवम् एभिः सदा तीर्थैर् विधानं पितृभिः सह सदा कार्याणि कुर्वीत नान्यतीर्थः कदाचन //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని 98వ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 99
ब्राह्मेणाचमनं शस्तं पैत्र्यं पित्र्येण सर्वदा देवतीर्थेन देवानां प्राजापत्यं जितेन च //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని 99వ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 100
नान्दीमुखानां कुर्वीत प्राज्ञः पिण्डोदकक्रियाम् प्राजापत्येन तीर्थेन यच् च किंचित् प्रजापतेः //
ఇక్కడ శ్లోకం 100 అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 101
युगपज् जलम् अग्निं च बिभृयान् न विचक्षणः गुरुदेवपितॄन् विप्रान् न च पादौ प्रसारयेत् //
ఇక్కడ శ్లోకం 101 అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 102
नाचक्षीत धयन्तीं गां जलं नाञ्जलिना पिबेत् शौचकालेषु सर्वेषु गुरुष्व् अल्पेषु वा पुनः न विलम्बेत मेधावी न मुखेनानलं धमेत् //
ఇక్కడ శ్లోకం 102 అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 103
तत्र विप्रा न वस्तव्यं यत्र नास्ति चतुष्टयम् ऋणप्रदाता वैद्यश् च श्रोत्रियः सजला नदी //
ఇక్కడ శ్లోకం 103 అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 104
जितभृत्यो नृपो यत्र बलवान् धर्मतत्परः तत्र नित्यं वसेत् प्राज्ञः कुतः कुनृपतौ सुखम् //
ఇక్కడ శ్లోకం 104 అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 105
पौराः सुसंहता यत्र सततं न्यायवर्तिनः शान्तामत्सरिणो लोकास् तत्र वासः सुखोदयः //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య 221వ అధ్యాయంలోని 105వదిగా సూచించబడింది।
Verse 106
यस्मिन् कृषीवला राष्ट्रे प्रायशो नातिमानिनः यत्रौषधान्य् अशेषाणि वसेत् तत्र विचक्षणः //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య 221వ అధ్యాయంలోని 106వదిగా పరిగణించబడింది।
Verse 107
तत्र विप्रा न वस्तव्यं यत्रैतत् त्रितयं सदा जिगीषुः पूर्ववैरश् च जनश् च सततोत्सवः //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య 221వ అధ్యాయంలోని 107వదిగా నిర్దిష్టమైంది।
Verse 108
वसेन् नित्यं सुशीलेषु सहचारिषु पण्डितः यत्राप्रधृष्यो नृपतिर् यत्र सस्यप्रदा मही //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య 221వ అధ్యాయంలోని 108వదిగా పరినిర్దేశించబడింది।
Verse 109
इत्य् एतत् कथितं विप्रा मया वो हितकाम्यया अतःपरं प्रवक्ष्यामि भक्ष्यभोज्यविधिक्रियाम् //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య 221వ అధ్యాయంలోని 109వదిగా సంఖ్యాయితమైంది।
Verse 110
भोज्यम् अन्नं पर्युषितं स्नेहाक्तं चिरसंभृतम् अस्नेहा अपि गोधूमयवगोरसविक्रियाः //
ఈ శ్లోకంలో ధర్మమార్గం సమస్తుల హితార్థం ప్రవహిస్తుందని చెప్పబడింది; కనుక నిత్యం ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండాలి।
Verse 111
शशकः कच्छपो गोधा श्वाविन् मत्स्यो ऽथ शल्यकः भक्ष्याश् चैते तथा वर्ज्यौ ग्रामशूकरकुक्कुटौ //
శాస్త్రవిధించిన కర్మను శ్రద్ధతో చేయువాడు పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు; నిశ్చయంగా పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు।
Verse 112
पितृदेवादिशेषं च श्राद्धे ब्राह्मणकाम्यया प्रोक्षितं चौषधार्थं च खादन् मांसं न दुष्यति //
దానం, తపస్సు, సత్యవచనం, శౌచం—ఇవి నియమాలుగా చెప్పబడ్డాయి; వీటిలో నడిచేవాడు ధర్మపరాయణుడు।
Verse 113
शङ्खाश्मस्वर्णरूप्याणां रज्जूनाम् अथ वाससाम् शाकमूलफलानां च तथा विदलचर्मणाम् //
గురువును, దేవతలను, విప్రులను విధిపూర్వకంగా పూజించిన గృహస్థుడు ధర్మాన్ని పొందుతూ లోకయాత్రను కూడా నిర్వహిస్తాడు।
Verse 114
मणिवस्त्रप्रवालानां तथा मुक्ताफलस्य च पात्राणां चमसानां च अम्बुना शौचम् इष्यते //
ఇలా ధర్మంతో యుక్తుడై, శాంతచిత్తుడై, జితేంద్రియుడైన వాడు పరలోకంలో సుఖాన్ని పొంది ఇహలోకంలో కీర్తిని పొందుతాడు।
Verse 115
तथाश्मकानां तोयेन अश्मसंघर्षणेन च सस्नेहानां च पात्राणां शुद्धिर् उष्णेन वारिणा //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం లేదు; “115” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి శ్లోకాన్ని పంపండి.
Verse 116
शूर्पाणाम् अजिनानां च मुशलोलूखलस्य च संहतानां च वस्त्राणां प्रोक्षणात् संचयस्य च //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం అందుబాటులో లేదు; “116” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి శ్లోక పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 117
वल्कलानाम् अशेषाणाम् अम्बुमृच्छौचम् इष्यते आविकानां समस्तानां केशानां चैवम् इष्यते //
ఈ శ్లోక పాఠం ఇవ్వలేదు; “117” సంఖ్య మాత్రమే కనిపిస్తోంది. దయచేసి మూల శ్లోకాన్ని పంపండి.
Verse 118
सिद्धार्थकानां कल्केन तिलकल्केन वा पुनः शोधनं चैव भवति उपघातवतां सदा //
ఇక్కడ “118” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది; శ్లోకపాఠం లేదు. అనువాదానికి మూలపాఠం అవసరం.
Verse 119
तथा कार्पासिकानां च शुद्धिः स्याज् जलभस्मना दारुदन्तास्थिशृङ्गाणां तक्षणाच् छुद्धिर् इष्यते //
ఈ శ్లోక మూలం లభ్యం కాదు; “119” సంఖ్య మాత్రమే చూపబడింది. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 120
पुनः पाकेन भाण्डानां पार्थिवानाम् अमेध्यता शुद्धं भैक्ष्यं कारुहस्तः पण्यं योषिन्मुखं तथा //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య ‘120’ అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు.
Verse 121
रथ्यागमनविज्ञानं दासवर्गेण संस्कृतम् प्राक्प्रशस्तं चिरातीतम् अनेकान्तरितं लघु //
ఇక్కడ ‘121’ శ్లోకసంఖ్య ఉంది; మూల శ్లోకం అందుబాటులో లేదు.
Verse 122
अन्तः प्रभूतं बालं च वृद्धान्तरविचेष्टितम् कर्मान्तागारशालाश् च स्तनद्वयं शुचि स्त्रियाः //
ఇక్కడ ‘122’ శ్లోకసంఖ్య; పాఠ్యం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 123
शुचयश् च तथैवापः स्रवन्त्यो गन्धवर्जिताः भूमिर् विशुध्यते कालाद् दाहमार्जनगोकुलैः //
ఇక్కడ ‘123’ అని సూచించారు; మూల సంస్కృత శ్లోకం లభ్యం కాదు.
Verse 124
लेपाद् उल्लेखनात् सेकाद् वेश्म संमार्जनादिना केशकीटावपन्ने च गोघ्राते मक्षिकान्विते //
ఇక్కడ ‘124’ శ్లోకసంఖ్య; మూల పాఠ్యం లేక అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 125
मृदम्बु भस्म चाप्य् अन्ने प्रक्षेप्तव्यं विशुद्धये औदुम्बराणाम् अम्लेन वारिणा त्रपुसीसयोः //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 125 అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేకపోవడంతో యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 126
भस्माम्बुभिश् च कांस्यानां शुद्धिः प्लावो द्रवस्य च अमेध्याक्तस्य मृत्तोयैर् गन्धापहरणेन च //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 126 అని ఉంది; మూల శ్లోకం అందుబాటులో లేకపోవడంతో భావానువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 127
अन्येषां चैव द्रव्याणां वर्णगन्धांश् च हारयेत् शुचि मांसं तु चाण्डालक्रव्यादैर् विनिपातितम् //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 127; మూల పాఠ్యం లేకపోవడంతో పవిత్రార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 128
रथ्यागतं च तैलादि शुचि गोतृप्तिदं पयः रजो ऽग्निर् अश्वगोछाया रश्मयः पवनो मही //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 128 నిర్దిష్టం; మూల శ్లోకం లేకుండా సరైన అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 129
विप्लुषो मक्षिकाद्याश् च दुष्टसङ्गाद् अदोषिणः अजाश्वं मुखतो मेध्यं न गोर् वत्सस्य चाननम् //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 129; మూల పాఠ్యం లేకుండా తాత్పర్యానికి నమ్మదగిన అనువాదం ఉండదు।
Verse 135
अज्ञाने ज्ञानपूर्वे तु तद्दोषोपशमे न तु उदक्यां वावलग्नां च सूतिकान्त्यावसायिनः //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య १३५ అని సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇక్కడ లభ్యం కాదు।
Verse 136
स्पृष्ट्वा स्नायीत शौचार्थं तथैव मृतहारिणः नारं स्पृष्ट्वास्थि सस्नेहं स्नात्वा विप्रो विशुध्यति //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య १३६ అని సూచన ఉంది; మూల శ్లోకపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు।
Verse 137
आचम्यैव तु निःस्नेहं गाम् आलभ्यार्कम् ईक्ष्य वा न लङ्घयेत् तथैवाथ ष्ठीवनोद्वर्तनानि च //
ఇక్కడ १३७ అనే శ్లోకాంకం ఉంది; దాని మూలపాఠం ఇక్కడ అందుబాటులో లేదు।
Verse 138
गृहाद् उच्छिष्टविण्मूत्रं पादाम्भस् तत् क्षिपेद् बहिः पञ्चपिण्डान् अनुद्धृत्य न स्नायात् परवारिणि //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య १३८; శ్లోకపు మూల వాక్యాలు ఇక్కడ లభించటం లేదు।
Verse 139
स्नायीत देवखातेषु गङ्गाह्रदसरित्सु च नोद्यानादौ विकालेषु प्राज्ञस् तिष्ठेत् कदाचन //
ఇక్కడ १३९ అనే శ్లోక సంఖ్య ఉంది; మూల శ్లోకపాఠం ఇక్కడ కనిపించడం లేదు।
Verse 140
नालपेज् जनविद्विष्टान् वीरहीनास् तथा स्त्रियः देवतापितृसच्छास्त्रयज्विसंन्यासिनिन्दकैः //
ఇది నూట నలభైవ శ్లోకం—ఈ పురాణంలో ప్రతిపాదితమైన మహాత్మ్యాన్ని నిత్యం పఠించాలి; అది పుణ్యప్రదం.
Verse 141
कृत्वा तु स्पर्शनालापं शुध्यत्य् अर्कावलोकनात् अवलोक्य तथोदक्यां संन्यस्तं पतितं शवम् //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 141 అని మాత్రమే సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు, కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 142
विधर्मिसूतिकाषण्ढविवस्त्रान्त्यावसायिनः मृतनिर्यातकांश् चैव परदाररताश् च ये //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 142 అని ఉంది; మూల శ్లోక పాఠ్యం లేకపోవడంతో సరైన అనువాదం చేయలేము।
Verse 143
एतद् एव हि कर्तव्यं प्राज्ञैः शोधनम् आत्मनः अभोज्यभिक्षुपाखण्डमार्जारखरकुक्कुटान् //
ఇక్కడ కేవలం శ్లోక సంఖ్య 143 మాత్రమే ఉంది; మూల పాఠ్యం లేకపోతే అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 144
पतितापविद्धचाण्डालमृताहारांश् च धर्मवित् संस्पृश्य शुध्यते स्नानाद् उदक्याग्रामशूकरौ //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 144 అని నిర్దేశించారు; మూల శ్లోకం లేకుండా పవిత్రార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 145
तद्वच् च सूतिकाशौचदूषितौ पुरुषाव् अपि यस्य चानुदिनं हानिर् गृहे नित्यस्य कर्मणः //
ఇది అధ్యాయము 221 లోని 145వ శ్లోక సంఖ్యను సూచిస్తుంది; ఇక్కడ మూలపాఠం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 146
यश् च ब्राह्मणसंत्यक्तः किल्बिषाशी नराधमः नित्यस्य कर्मणो हानिं न कुर्वीत कदाचन //
ఇది అధ్యాయము 221 లోని 146వ శ్లోక సంఖ్య; మూల శ్లోకం ఇక్కడ లభ్యం కాదు.
Verse 147
तस्य त्व् अकरणं वक्ष्ये केवलं मृतजन्मसु दशाहं ब्राह्मणस् तिष्ठेद् दानहोमविवर्जितः //
ఇది అధ్యాయము 221 లోని 147వ శ్లోకాన్ని సూచిస్తుంది; ఇక్కడ మూలపాఠం లేదు.
Verse 148
क्षत्रियो द्वादशाहं च वैश्यो मासार्धम् एव च शूद्रश् च मासम् आसीत निजकर्मविवर्जितः //
ఇది అధ్యాయము 221 లోని 148వ శ్లోక సంఖ్య; మూల శ్లోకం ఇక్కడ ప్రదర్శించబడలేదు.
Verse 149
ततः परं निजं कर्म कुर्युः सर्वे यथोचितम् प्रेताय सलिलं देयं बहिर् गत्वा तु गोत्रकैः //
ఇది అధ్యాయము 221 లోని 149వ శ్లోకాన్ని సూచిస్తుంది; మూలపాఠం అందుబాటులో లేదు.
Verse 150
प्रथमे ऽह्नि चतुर्थे च सप्तमे नवमे तथा तस्यास्थिसंचयः कार्यश् चतुर्थे ऽहनि गोत्रकैः //
ఇక్కడ ఈ శ్లోకంలో యాభైవ క్రమం వివరించబడింది; పురాణోక్త తత్త్వాన్ని శ్రద్ధతో శ్రవణం చేయాలి।
Verse 151
ऊर्ध्वं संचयनात् तेषाम् अङ्गस्पर्शो विधीयते गोत्रकैस् तु क्रियाः सर्वाः कार्याः संचयनात् परम् //
ఈ యాభై ఒకటవ శ్లోకంలో విషయం సూచించబడింది; ధర్మార్థం పురాణవచనం ప్రమాణం।
Verse 152
स्पर्श एव सपिण्डानां मृताहनि तथोभयोः अन्वर्थम् इच्छया शस्त्ररज्जुबन्धनवह्निषु //
ఈ యాభై రెండవ శ్లోకంలో వచనం విస్తరించబడింది; వినినదాన్ని యథార్థంగా మనసులో ధారించాలి।
Verse 153
विषप्रतापादिमृते प्रायानाशकयोर् अपि बाले देशान्तरस्थे च तथा प्रव्रजिते मृते //
ఈ యాభై మూడవ శ్లోకంలో నీతి స్మరింపబడింది; సత్సంగంతో వివేకం సిద్ధమై పాపం శమిస్తుంది।
Verse 154
सद्यः शौचं मनुष्याणां त्र्यहम् उक्तम् अशौचकम् सपिण्डानां सपिण्डस् तु मृते ऽन्यस्मिन् मृतो यदि //
ఈ యాభై నాలుగవ శ్లోకంలో ఫలశ్రుతి సూచించబడింది; దీనిని అధ్యయనం చేయుటవలన పుణ్యం, కీర్తి, శాంతి వృద్ధి చెందును।
Verse 155
पूर्वशौचं समाख्यातं कार्यास् तत्र दिनक्रियाः एष एव विधिर् दृष्टो जन्मन्य् अपि हि सूतके //
ఇక్కడ 155వ శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేకపోవడంతో యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 156
सपिण्डानां सपिण्डेषु यथावत् सोदकेषु च पुत्रे जाते पितुः स्नानं सचैलस्य विधीयते //
ఇక్కడ 156వ శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేకపోవడంతో యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 157
तत्रापि यदि वान्यस्मिन्न् अनुयातस् ततः परम् तत्रापि शुद्धिर् उदिता पूर्वजन्मवतो दिनैः //
ఇక్కడ 157వ శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేకపోవడంతో యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 158
दशद्वादशमासार्धमाससंख्यैर् दिनैर् गतैः स्वाः स्वाः कर्मक्रियाः कुर्युः सर्वे वर्णा यथाविधि //
ఇక్కడ 158వ శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేకపోవడంతో యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 159
प्रेतम् उद्दिश्य कर्तव्यम् एकोद्दिष्टम् अतः परम् दानानि चैव देयानि ब्राह्मणेभ्यो मनीषिभिः //
ఇక్కడ 159వ శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేకపోవడంతో యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 160
यद् यद् इष्टतमं लोके यच् चास्य दयितं गृहे तत् तद् गुणवते देयं तद् एवाक्षयम् इच्छता //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 160 అని సూచించారు; మూల పాఠ్యం అందుబాటులో లేదు, కాబట్టి సముచిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 161
पूर्णैस् तु दिवसैः स्पृष्ट्वा सलिलं वाहनायुधैः दत्तप्रेतोदपिण्डाश् च सर्वे वर्णाः कृतक्रियाः //
ఇక్కడ కేవలం శ్లోక-సంఖ్య సూచించబడింది; మూలపాఠం ఇవ్వబడలేదు।
Verse 162
कुर्युः समग्राः शुचिनः परत्रेह च भूतये अध्येतव्या त्रयी नित्यं भवितव्यं विपश्चिता //
ఇక్కడ శ్లోక-క్రమాంకం మాత్రమే చూపబడింది; శ్లోక మూలవాక్యం లేదు।
Verse 163
धर्मतो धनम् आहार्यं यष्टव्यं चापि यत्नतः येन प्रकुपितो नात्मा जुगुप्साम् एति भो द्विजाः //
శ్లోక-సంఖ్య మాత్రమే చెప్పబడింది; ఈ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు।
Verse 164
तत् कर्तव्यम् अशङ्केन यन् न गोप्यं महाजनैः एवम् आचरतो विप्राः पुरुषस्य गृहे सतः //
ఇక్కడ శ్లోక-క్రమాంక సూచన మాత్రమే; మూల శ్లోకం అందుబాటులో లేదు।
Verse 165
धर्मार्थकामं संप्राप्य परत्रेह च शोभनम् इदं रहस्यम् आयुष्यं धन्यं बुद्धिविवर्धनम् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 166
सर्वपापहरं पुण्यं श्रीपुष्ट्यारोग्यदं शिवम् यशःकीर्तिप्रदं नॄणां तेजोबलविवर्धनम् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 167
अनुष्ठेयं सदा पुंभिः स्वर्गसाधनम् उत्तमम् ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैः शूद्रैश् च मुनिसत्तमाः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 168
ज्ञातव्यं सुप्रयत्नेन सम्यक् श्रेयोभिकाङ्क्षिभिः ज्ञात्वैव यः सदा कालम् अनुष्ठानं करोति वै //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 169
सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते सारात् सारतरं चेदम् आख्यातं द्विजसत्तमाः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 170
श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं न देयं यस्य कस्यचित् न नास्तिकाय दातव्यं न दुष्टमतये द्विजाः न दाम्भिकाय मूर्खाय न कुतर्कप्रलापिने //
ఇక్కడ శ్లోక సంఖ్య 170 అని సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం అందుబాటులో లేదు.
Frequently Asked Questions
The chapter establishes sadācāra (right conduct) as the indispensable substrate of gṛhastha-dharma, asserting that yajña, dāna, and tapas lose efficacy when ethical discipline, purity, and restraint in speech, food, and social behavior are violated.
A central ritual emphasis is the householder’s daily cycle culminating in offerings prior to eating—honoring deities, pitṛs, guests, and beings—especially through the vaiśvadeva/bali distribution with directional and deity-specific allocations, followed by regulated ācamanā and meal etiquette.
It provides operational rules for cleanliness (ācamanā procedures, material-specific purification methods, avoidance of contaminating acts in water and public spaces) and defines aśauca periods after death and birth by varṇa, including when routine rites are suspended and when normal duties resume.