Brahma Purana — Krishna Restores Dynastic Order: Ugrasena’s Coronation and the Retrieval of Sandipani’s Son, Shloka 23
Devanagari script
अस्त्रग्रामम् अशेषं च प्रोक्तमात्रम् अवाप्य तौ ऊचतुर् व्रियतां या ते दातव्या गुरुदक्षिणा //
Translation
ఇది ఇరవై మూడవ శ్లోకం—ఇక్కడ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది; అర్థనిర్ణయం సాధ్యం కాదు.
Word by Word
astra-grāmamthe collection of weapons
astra-grāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक) + grāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास
aśeṣamentire / without remainder
aśeṣam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-śeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); नञ्-पूर्वक विशेषण
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
prokta-mātramonly as instructed / merely spoken
prokta-mātram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprokta (कृदन्त; √vac/√vāc धातु) + mātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास; ‘मात्र’ = only/just
avāpyahaving obtained
avāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootava-√āp (आप् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having obtained’
tauthose two
tau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual); सर्वनाम
ūcatuḥthey said
ūcatuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन (Dual), परस्मैपद (Parasmaipada)
vriyatāmplease choose
vriyatām:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛ (वृ धातु; ‘choose’)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; विधिलिङ्गार्थे आज्ञा
yāwhich (she/that)
yā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सम्बन्धक-यद् (relative pronoun)
tefor you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular); सर्वनाम
dātavyāto be given / should be given
dātavyā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (दा धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (Gerundive/Obligatory), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
guru-dakṣiṇāteacher’s fee / honorarium
guru-dakṣiṇā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक) + dakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास
Speaker
Kṛṣṇa and Balarāma speaking to their teacher Sāṃdīpani