Brahma Purana — Devasthana Tirtha: Origin, Naming, and the Eighteen Sacred Fords, Shloka 6
Devanagari script
देवर्षय ऊचुः तपो जहि महाबाहो यत् ते मनसि संस्थितम् सर्वं भवतु नामेदं शिवगङ्गाप्रसादतः शिवगङ्गाप्रसादेन किं नामास्त्य् अत्र दुर्लभम् //
Translation
షష్ఠ శ్లోకం—పురాణంలో ధర్మార్థంగా చెప్పినదాన్ని శ్రద్ధతో వినవలెను।
Word by Word
deva-ṛṣayaḥgods and sages
deva-ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (देवाश्च ऋषयश्च)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
jahiabandon/stop
jahi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√han (हन् धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
mahā-bāhoO mighty-armed one
mahā-bāho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (पूर्वपद) + bāhu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; बहुव्रीहि (महान्तौ बाहू यस्य)
yatwhatever (that)
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; ‘of you/your’
manasiin (your) mind
manasi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
saṃsthitamfixed/settled
saṃsthitam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√sthā (स्था धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘situated/settled’
sarvameverything
sarvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhavatulet it be / may it happen
bhavatu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
nāmaindeed
nāma:
Prakaraṇa (प्रकरण/निपात)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic/particle)
idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śiva-gaṅgā-prasādataḥdue to the grace of Śiva and Gaṅgā
śiva-gaṅgā-prasādataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootśiva (प्रातिपदिक) + gaṅgā (प्रातिपदिक) + prasāda (प्रातिपदिक) + tas (तस्)
Formतसिल्-अर्थे तस्-प्रत्ययान्त अव्यय (‘from/because of’); पूर्वपद-समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (śivasya gaṅgāyāḥ prasādaḥ)
śiva-gaṅgā-prasādenaby the grace of Śiva and Gaṅgā
śiva-gaṅgā-prasādena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक) + gaṅgā (प्रातिपदिक) + prasāda (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śivasya gaṅgāyāḥ prasādaḥ)
kimwhat
kim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
nāmaindeed
nāma:
Prakaraṇa (प्रकरण/निपात)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
astiis
asti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
atrahere
atra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
durlabhamdifficult to obtain
durlabham:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdur (उपसर्ग/पूर्वपद) + labha (प्रातिपदिक/√labh)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
Speaker
Devarṣis (gods/sages) addressing Meghahāsa