Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 31

Kapila’s Devotional Sāṅkhya: Sādhu-saṅga, Bhakti-yoga, and Fearlessness in the Supreme Shelter

Devanagari script

मैत्रेय उवाच विदित्वार्थं कपिलो मातुरित्थं जातस्‍नेहो यत्र तन्वाभिजात: । तत्त्वाम्नायं यत्प्रवदन्ति सांख्यं प्रोवाच वै भक्तिवितानयोगम् ॥ ३१ ॥

Transliteration

maitreya uvāca viditvārthaṁ kapilo mātur itthaṁ jāta-sneho yatra tanvābhijātaḥ tattvāmnāyaṁ yat pravadanti sāṅkhyaṁ provāca vai bhakti-vitāna-yogam

Translation

శ్రీమైత్రేయుడు అన్నాడు—తల్లి మాటలు విని భగవాన్ కపిలుడు ఆమె ఉద్దేశ్యాన్ని గ్రహించాడు; ఆమె దేహజన్య స్నేహంతో కరుణతో నిండాడు. అప్పుడు శిష్యపరంపరగా వచ్చిన సాంఖ్య తత్త్వాన్ని, భక్తిసేవా-యోగానుభూతులతో కూడిన మార్గంగా ఉపదేశించాడు.

Synonyms

• मैत्रेयः: Maitreya
• मैत्रेयः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मैत्रेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया/Verbal action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• विदित्वा: having known
• विदित्वा: Kriya (क्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)

• अर्थम्: the meaning/purport
• अर्थम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• कपिलः: Kapila
• कपिलः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• मातुः: of (his) mother
• मातुः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)

• इत्थम्: thus/in this manner
• इत्थम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• जात-स्नेहः: whose affection had arisen
• जात-स्नेहः: Visheshana (विशेषण/Qualifier of Kapila)
• Type: Adjective
• Root: जात (√जन् धातु, क्त-प्रत्यय) + स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-भावेन तत्पुरुषः (one whose affection has arisen)

• यत्र: wherein/where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb: where/wherein)

• तन्वा: by (his) body/person
• तन्वा: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• अभिजातः: born/manifested (as)
• अभिजातः: Visheshana (विशेषण/Qualifier of Kapila)
• Type: Adjective
• Root: अभि + जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्त्व-आम्नायम्: the tradition/teaching of truth
• तत्त्व-आम्नायम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक) + आम्नाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (doctrine/tradition of truth)

• यत्: which
• यत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun: which)

• प्रवदन्ति: they speak/declare
• प्रवदन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• सांख्यम्: Sāṅkhya (philosophy)
• सांख्यम्: Karma (कर्म/Object complement)
• Type: Noun
• Root: सांख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रोवाच: he expounded
• प्रोवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/पदार्थ-निपात (emphatic particle)

• भक्ति-वितान-योगम्: the yoga of expansive devotion
• भक्ति-वितान-योगम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + वितान (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (the yoga which is an expansion/spreading of devotion)

Characters & Entities

• Maitreya
• Kapila
• Devahuti

FAQs

What does Srimad Bhagavatam 3.25.31 say about Sāṅkhya and bhakti?

It states that Kapila taught the authoritative truth of Sāṅkhya while also expounding the yoga that fully expands devotional service (bhakti).

Why did Kapila speak these teachings to Devahuti?

Because he understood his mother Devahuti’s inner purpose and, being naturally affectionate as her son, he revealed truth (Sāṅkhya) together with devotional yoga for her spiritual upliftment.

How can this verse be applied in modern life?

Study spiritual truth with clarity (Sāṅkhya-like discernment) while practicing devotion—regular prayer, remembrance of the Lord, and service—so knowledge becomes lived realization.