Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Viśvarūpa’s Death, Vṛtrāsura’s Manifestation, and the Devas’ Surrender to Nārāyaṇa

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

viṣvag vivardhamānaṁ tam iṣu-mātraṁ dine dine dagdha-śaila-pratīkāśaṁ sandhyābhrānīka-varcasam

ఇలా ఆ మహాకాయ దైత్యుణ్ని చూసి అందరూ భయంతో వణికిపోయి పది దిక్కులకూ పారిపోయారు. అతని రౌద్ర రూప దర్శనంతో సమస్త జగత్తు భీతితో కంపించినట్టైంది.

mahatāwith great
mahatā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
raudra-daṁṣṭreṇawith terrible fangs
raudra-daṁṣṭreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootraudra (प्रातिपदिक) + daṁṣṭrā (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (रौद्रा दंष्ट्रा), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; करणम्
jṛmbhamāṇamyawning, gaping open
jṛmbhamāṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√jṛmbh (धातु) + śānac (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; विशेषणम्
muhuragain and again
muhur:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmuhur (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
muhuḥrepeatedly
muhuḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmuhuḥ (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति (emphatic repetition)
vitrastāḥterrified
vitrastāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi√tras (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्
dudruvuḥran away
dudruvuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dru (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन
lokāḥpeople, worlds (beings)
lokāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvi√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय-भावे (gerund/absolutive), ‘having seen’
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्
diśaḥdirections
diśaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक विशेषण, (स्त्रीलिङ्गे) द्वितीया बहुवचन-समन्वयः ‘दिशः’ इति सह
V
Vṛtrāsura

FAQs

In the Bhagavatam, Vṛtrāsura appears in the Deva–Asura battle as a terrifying, expanding form; the description emphasizes the overwhelming danger faced by the devas and the cosmic scale of the conflict.

The imagery conveys an apocalyptic, universe-threatening presence—poetic language used to show how Vṛtrāsura’s form inspired fear in all directions and seemed capable of devouring existence itself.

It highlights how fear can spread when confronted with seemingly unstoppable forces; the Bhagavatam’s broader narrative encourages steadiness, faith in divine protection, and adherence to dharma even amid intimidation.