Shloka 7
Nārada Instructs Dakṣa’s Sons; Allegory of the World; Dakṣa Curses Nārada
उवाच चाथ हर्यश्वा: कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजा: । अदृष्ट्वान्तं भुवो यूयं बालिशा बत पालका: ॥ ६ ॥ तथैकपुरुषं राष्ट्रं बिलं चादृष्टनिर्गमम् । बहुरूपां स्त्रियं चापि पुमांसं पुंश्चलीपतिम् ॥ ७ ॥ नदीमुभयतो वाहां पञ्चपञ्चाद्भुतं गृहम् । क्वचिद्धंसं चित्रकथं क्षौरपव्यं स्वयं भ्रमि ॥ ८ ॥
uvāca cātha haryaśvāḥ kathaṁ srakṣyatha vai prajāḥ adṛṣṭvāntaṁ bhuvo yūyaṁ bāliśā bata pālakāḥ
దేవర్షి నారదుడు అన్నాడు—హే హర్యశ్వులారా! మీరు భూమి అంతములను చూడలేదు; అందువల్ల మీరు అనుభవం లేని బాలురు. ఒక రాజ్యం ఉంది, అక్కడ ఒక్క పురుషుడే నివసిస్తాడు; అలాగే ఒక బిలం ఉంది, అందులో ప్రవేశించినవాడు బయటకు రాడు. అక్కడ అత్యంత వ్యభిచారిణి అయిన ఒక స్త్రీ అనేక ఆకర్షణీయ వేషధారణలతో అలంకరించుకుంటుంది; ఆ రాజ్యంలో ఉన్న ఆ ఒక్క పురుషుడే ఆమె భర్త. అక్కడ రెండు దిశలకూ ప్రవహించే నది ఉంది, ఇరవై ఐదు తత్త్వాలతో నిర్మితమైన అద్భుత గృహం ఉంది, నానా ధ్వనులు పలికే హంస ఉంది, అలాగే క్షౌరాలు మరియు వజ్రాల వంటి పదునైన వస్తువులతో తయారై స్వయంగా తిరిగే యంత్రం కూడా ఉంది. ఇవన్నీ చూడకుండానే మీరు ప్రజలను ఎలా సృష్టిస్తారు?
Nārada Muni saw that the boys known as the Haryaśvas were already purified because of living in that holy place and were practically ready for liberation. Why then should they be encouraged to become entangled in family life, which is so dark that once having entered it one cannot leave it? Through this analogy, Nārada Muni asked them to consider why they should follow their father’s order to be entangled in family life. Indirectly, he asked them to find within the cores of their hearts the situation of the Supersoul, Lord Viṣṇu, for then they would truly be experienced. In other words, one who is too involved in his material environment and does not look within the core of his heart is increasingly entangled in the illusory energy. Nārada Muni’s purpose was to get the sons of Prajāpati Dakṣa to divert their attention toward spiritual realization instead of involving themselves in the ordinary but complicated affairs of propagation. The same advice was given by Prahlāda Mahārāja to his father ( Bhāg. 7.5.5 ):
FAQs
The verse presents riddle-like symbols (kingdom, cave, many-formed woman, two-way river, “house of five times five,” swan, razor’s edge) to point beyond literal worldly life toward subtle truths of material entanglement and the difficult path of spiritual realization.
After receiving Narada Muni’s instruction, the Haryaśvas became detached from material procreation and questioned the very premise of worldly expansion, implying that without knowing life’s ultimate end, ordinary “guardianship” and worldly duty can be naive.
It encourages self-inquiry before rushing into life’s expansions—reflecting on purpose, impermanence, and the “razor’s edge” discipline needed for genuine spiritual progress.