Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 13
Nārada and Aṅgirā Instruct Citraketu: Impermanence, Ātma-Tattva, and Mantra-Upadeśa
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
kumāro nārada ṛbhur aṅgirā devalo ’sitaḥ apāntaratamā vyāso mārkaṇḍeyo ’tha gautamaḥ
హే మహాత్ములారా, అజ్ఞానంతో కప్పబడ్డ జనులకు జ్ఞానబోధ చేయుటకు భూమిపై సంచరించే సిద్ధ మహాపురుషులు ఉన్నారని నేను విన్నాను—సనత్కుమారుడు, నారదుడు, ఋభు, అంగిరసుడు, దేవలుడు, అసితుడు, అపాంతరతమా (వ్యాసుడు), మార్కండేయుడు, గౌతముడు, వసిష్ఠుడు, భగవాన్ పరశురాముడు, కపిలుడు, శుకదేవుడు, దుర్వాసుడు, యాజ్ఞవల్క్యుడు, జాతుకర్ణుడు, అరుణి; అలాగే రోమశుడు, చ్యవనుడు, దత్తాత్రేయుడు, ఆసురి, పతంజలి, వేదశిర-ధౌమ్యుడు, పంచశిఖుడు, హిరణ్యనాభుడు, కౌశల్యుడు, శ్రుతదేవుడు, ఋతధ్వజుడు మొదలైనవారు. మీరు ఇద్దరూ నిశ్చయంగా వారిలోనే ఉన్నారు।
The word jñāna-hetavaḥ is very significant because great personalities like those listed in these verses wander on the surface of the globe not to mislead the populace, but to distribute real knowledge. Without this knowledge, human life is wasted. The human form of life is meant for realization of one’s relationship with Kṛṣṇa, or God. One who lacks this knowledge is categorized among the animals. The Lord Himself says in Bhagavad-gītā (7.15) :
FAQs
Śukadeva Gosvāmī lists renowned ṛṣis and siddhas to show that perfected saints roam the worlds to awaken spiritual knowledge in conditioned souls.
In the context of Citraketu’s narrative, the Bhāgavatam emphasizes that divine guidance often comes through saintly persons who appear to instruct, correct, and elevate one toward realization.
Seek genuine sadhu-saṅga, hear śāstra from authentic teachers, and cultivate humility—recognizing that true wisdom is transmitted through realized devotees and disciplined hearing.