Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 25
Hiraṇyakaśipu’s Wrath, the Assault on Vedic Culture, and the Boy-Yamarāja’s Teaching on the Soul
एष आत्मविपर्यासो ह्यलिङ्गे लिङ्गभावना । एष प्रियाप्रियैर्योगो वियोग: कर्मसंसृति: ॥ २५ ॥ सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविध: स्मृत: । अविवेकश्च चिन्ता च विवेकास्मृतिरेव च ॥ २६ ॥
eṣa ātma-viparyāso hy aliṅge liṅga-bhāvanā eṣa priyāpriyair yogo viyogaḥ karma-saṁsṛtiḥ
లింగరహిత ఆత్మలో లింగభావన చేయడమే ఆత్మవిపర్యాసం. ప్రియ-అప్రియులతో సంయోగ-వియోగాలే కర్మసంసృతికి కారణం. అందువల్ల జననం, వినాశం (మరణం), శోకం, అవివేకం, చింత—ఇవి కలుగుతాయి; కొన్నిసార్లు వివేకస్మృతి కలుగుతుంది, మరికొన్నిసార్లు మళ్లీ తప్పుదృష్టిలో పడిపోతాడు।
FAQs
This verse explains that the living being misidentifies the self (which is actually beyond material labels) by superimposing bodily and mental designations, and that this mistaken identity becomes the root of samsara.
Because attachment to what is ‘pleasant’ and aversion to what is ‘unpleasant’ create repeated cycles of association and loss, which bind the jīva to karma and repeated birth and death.
Practice observing pleasure and pain without building identity around them—reduce “I am this body/mind” thinking, and cultivate devotion and discernment so reactions don’t create new karmic entanglement.