Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 51
Nārada’s Instructions: Śrāddha, True Dharma, Contentment, Yoga, and Devotion-Centered Renunciation
द्रव्यसूक्ष्मविपाकश्च धूमो रात्रिरपक्षय: । अयनं दक्षिणं सोमो दर्श ओषधिवीरुध: ॥ ५० ॥ अन्नं रेत इति क्ष्मेश पितृयानं पुनर्भव: । एकैकश्येनानुपूर्वं भूत्वा भूत्वेह जायते ॥ ५१ ॥
dravya-sūkṣma-vipākaś ca dhūmo rātrir apakṣayaḥ ayanaṁ dakṣiṇaṁ somo darśa oṣadhi-vīrudhaḥ
హే రాజా యుధిష్ఠిరా! యజ్ఞంలో నెయ్యి మరియు యవ-నువ్వులు వంటి ధాన్యాలను ఆహుతి చేస్తే, వాటి సూక్ష్మ పరిణామం దివ్య ధూమంగా మారి ధూమ, రాత్రి, కృష్ణపక్ష, దక్షిణాయనాది లోకాలకు క్రమంగా తీసుకెళ్లి చివరకు చంద్రలోకానికి చేర్చుతుంది। ఆపై యజ్ఞకర్తలు మళ్లీ భూమికి దిగివచ్చి ఔషధి, లత, కూరగాయలు, ధాన్యాలుగా అవుతారు; అవి భక్షింపబడి వీర్యమై, స్త్రీదేహంలో నిక్షిప్తమై, ఇలా పునఃపునర్జన్మకు కారణమవుతాయి।
This is explained in Bhagavad-gītā (9.21) :
FAQs
This verse outlines a karmic post-death progression through smoke, night, the dark fortnight, the sun’s southern course, the moon, and then into vegetation—indicating a return toward rebirth rather than liberation.
Parīkṣit was hearing essential teachings before death; Śukadeva explains karmic routes like pitṛyāna to show how material piety still leads to rebirth, encouraging exclusive devotion for liberation.
Do not rely only on ritual merit or worldly virtue; cultivate bhakti and detachment so one’s consciousness aims for liberation rather than cyclical return.