Adhyaya 26

Verse 1

राजोवाच महर्ष एतद्वैचित्र्यं लोकस्य कथमिति ॥ १ ॥

రాజా పరీక్షితుడు అన్నాడు—హే మహర్షీ, జీవులకు ఈ విధమైన వైవిధ్యమైన స్థితులు ఎలా కలుగుతాయి? దయచేసి చెప్పండి।

Verse 2

ऋषिरुवाच त्रिगुणत्वात्कर्तु: श्रद्धया कर्मगतय: पृथग्विधा: सर्वा एव सर्वस्य तारतम्येन भवन्ति ॥ २ ॥

ఋషి అన్నాడు—హే రాజా, కర్తపై త్రిగుణాల ప్రభావం మరియు అతని శ్రద్ధ ప్రకారం కర్మగతులు భిన్నంగా ఉంటాయి; ఫలితాలు కూడా గుణాల తారతమ్యంతో వేరువేరుగా కలుగుతాయి।

Verse 3

अथेदानीं प्रतिषिद्धलक्षणस्याधर्मस्य तथैव कर्तु: श्रद्धाया वैसाद‍ृश्यात्कर्मफलं विसद‍ृशं भवति या ह्यनाद्यविद्यया कृतकामानां तत्परिणामलक्षणा: सृतय: सहस्रश: प्रवृत्तास्तासां प्राचुर्येणानुवर्णयिष्याम: ॥ ३ ॥

ఇప్పుడు నిషిద్ధ లక్షణముగల అధర్మంలో కూడా, కర్త యొక్క శ్రద్ధలోని వైషమ్యము వల్ల కర్మఫలం భిన్నంగా ఉంటుంది। అనాది అవిద్యచేత కోరికలతో బంధింపబడిన జీవులకు దాని ఫలితరూపంగా వేలాది నరకమార్గాలు ప్రవృత్తమై ఉన్నాయి; వీటిని యథాశక్తి వర్ణిస్తాను।

Verse 4

राजोवाच नरका नाम भगवन्किं देशविशेषा अथवा बहिस्त्रिलोक्या आहोस्विदन्तराल इति ॥ ४ ॥

రాజా అన్నాడు—హే భగవన్, నరకాలు ఏదైనా ప్రత్యేక దేశాలలో ఉన్నాయా? లేక త్రిలోకానికి బయటనా? లేదా మధ్య అంతరాళంలోనా?

Verse 5

ऋषिरुवाच अन्तराल एव त्रिजगत्यास्तु दिशि दक्षिणस्यामधस्ताद्भ‍ूमेरुपरिष्टाच्च जलाद्यस्यामग्निष्वात्तादय: पितृगणा दिशि स्वानां गोत्राणां परमेण समाधिना सत्या एवाशिष आशासाना निवसन्ति ॥ ५ ॥

ఋషి అన్నాడు—నరకలోకాలు త్రిజగత్తు మధ్య అంతరాళంలోనే, దక్షిణ దిశలో, భూమండలానికి క్రిందగా మరియు గర్భోదక సముద్ర జలానికి కొద్దిగా పైనగా ఉన్నాయి। ఇదే ప్రాంతంలో పితృలోకం కూడా ఉంది; అగ్నిష్వాత్త మొదలైన పితృగణులు పరమ సమాధిలో భగవంతునిపై ధ్యానం చేస్తూ తమ గోత్రాల క్షేమార్థం సత్యమైన ఆశీర్వాదాలను ఎల్లప్పుడూ కోరుతూ నివసిస్తారు।

Verse 6

यत्र ह वाव भगवान् पितृराजो वैवस्वत: स्वविषयं प्रापितेषु स्वपुरुषैर्जन्तुषु सम्परेतेषु यथाकर्मावद्यं दोषमेवानुल्लङ्घितभगवच्छासन: सगणो दमं धारयति ॥ ६ ॥

పితృదేవతలకు రాజు యమధర్మరాజు, సూర్యభగవానుని శక్తివంతమైన కుమారుడు. అతను పితృలోకంలో నివసిస్తూ, పరమాత్ముని ఆజ్ఞలను పాటిస్తూ, తన యమదూతల ద్వారా పాపాత్ములను మరణానంతరం తన వద్దకు రప్పించుకుంటాడు. వారి పాపకర్మలను బట్టి వారికి తగిన శిక్షలు విధించి నరక లోకాలకు పంపుతాడు.

Verse 7

तत्र हैके नरकानेकविंशतिं गणयन्ति अथ तांस्ते राजन्नामरूपलक्षणतोऽनुक्रमिष्यामस्तामिस्रोऽन्धतामिस्रो रौरवो महारौरव: कुम्भीपाक: कालसूत्रमसिपत्रवनं सूकरमुखमन्धकूप: कृमिभोजन: सन्दंशस्तप्तसूर्मिर्वज्रकण्टकशाल्मली वैतरणी पूयोद: प्राणरोधो विशसनं लालाभक्ष: सारमेयादनमवीचिरय:पानमिति । किञ्च क्षारकर्दमो रक्षोगणभोजन: शूलप्रोतो दन्दशूकोऽवटनिरोधन: पर्यावर्तन: सूचीमुखमित्यष्टाविंशतिर्नरका विविधयातनाभूमय: ॥ ७ ॥

కొందరు పెద్దలు నరక లోకాలు ఇరవై ఒకటి అని, మరికొందరు ఇరవై ఎనిమిది అని చెబుతారు. ఓ రాజా! నేను వాటి పేర్లు, రూపాలు మరియు లక్షణాలను వివరిస్తాను. ఆ నరకాల పేర్లు: తామిస్ర, అంధతామిస్ర, రౌరవ, మహారౌరవ, కుంభీపాక, కాలసూత్ర, అసిపత్రవన, సూకరముఖ, అంధకూప, కృమిభోజన, సందంశ, తప్తసూర్మి, వజ్రకంటక-శాల్మలి, వైతరణి, పూయోద, ప్రాణరోధ, విశసన, లాలాభక్ష, సారమేయాదన, అవీచి, అయఃపాన, క్షారకర్దమ, రక్షోగణ-భోజన, శూలప్రోత, దందశూక, అవట-నిరోధన, పర్యావర్తన మరియు సూచీముఖ. ఇవన్నీ జీవులను శిక్షించడానికి ఉద్దేశించినవి.

Verse 8

तत्र यस्तु परवित्तापत्यकलत्राण्यपहरति स हि कालपाशबद्धो यमपुरुषैरतिभयानकैस्तामिस्रे नरके बलान्निपात्यते अनशनानुदपानदण्डताडनसन्तर्जनादिभिर्यातनाभिर्यात्यमानो जन्तुर्यत्र कश्मलमासादित एकदैव मूर्च्छामुपयाति तामिस्रप्राये ॥ ८ ॥

ఓ రాజా! ఇతరుల ధనాన్ని, భార్యను లేదా పిల్లలను అపహరించే వ్యక్తిని మరణ సమయంలో భయంకరమైన యమదూతలు కాలపాశంతో బంధించి, బలవంతంగా 'తామిస్ర' అనే నరకంలోకి విసిరివేస్తారు. ఈ కటిక చీకటి నరకంలో, ఆ పాపాత్ముడిని యమదూతలు కొడుతూ, తిడుతూ హింసిస్తారు. అతనికి ఆహారం కానీ, నీరు కానీ ఇవ్వరు. యమధర్మరాజు సేవకుల ఈ కఠిన శిక్షల వల్ల అతడు స్పృహ కోల్పోతాడు.

Verse 9

एवमेवान्धतामिस्रे यस्तु वञ्चयित्वा पुरुषं दारादीनुपयुङ्क्ते यत्र शरीरी निपात्यमानो यातनास्थो वेदनया नष्टमतिर्नष्टद‍ृष्टिश्च भवति यथा वनस्पतिर्वृश्‍च्यमानमूलस्तस्मादन्धतामिस्रं तमुपदिशन्ति ॥ ९ ॥

ఇతరులను మోసగించి వారి భార్యను, పిల్లలను అనుభవించే వ్యక్తి గమ్యం 'అంధతామిస్ర' అనే నరకం. అక్కడ అతని పరిస్థితి వేరుతో సహా నруకబడుతున్న చెట్టులా ఉంటుంది. అంధతామిస్ర నరకానికి చేరకముందే, ఆ పాపాత్ముడు అనేక రకాల తీవ్రమైన బాధలకు గురవుతాడు. ఈ బాధలు ఎంత తీవ్రంగా ఉంటాయంటే, అతను తన బుద్ధిని మరియు చూపును కోల్పోతాడు. అందుకే జ్ఞానులైన ఋషులు ఈ నరకాన్ని అంధతామిస్ర అని పిలుస్తారు.

Verse 10

यस्त्विह वा एतदहमिति ममेदमिति भूतद्रोहेण केवलं स्वकुटुम्बमेवानुदिनं प्रपुष्णाति स तदिह विहाय स्वयमेव तदशुभेन रौरवे निपतति ॥ १० ॥

ఎవరైతే ఈ శరీరాన్ని ఆత్మగా భావించి, 'నేను ఈ శరీరాన్ని', 'ఇది నాది' అనే అహంకారంతో ఉంటారో, వారు తమ కుటుంబాన్ని పోషించుకోవడానికి రాత్రింబవళ్లు కష్టపడతారు. ఈ క్రమంలో వారు ఇతర జీవుల పట్ల హింసకు పాల్పడవచ్చు. మరణ సమయంలో అటువంటి వ్యక్తి తన శరీరాన్ని, కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టాల్సి వస్తుంది. ఇతర జీవుల పట్ల చేసిన ద్రోహం కారణంగా, అతను 'రౌరవ' అనే నరకంలో పడవేయబడతాడు.

Verse 11

ये त्विह यथैवामुना विहिंसिता जन्तव: परत्र यमयातनामुपगतं त एव रुरवो भूत्वा तथा तमेव विहिंसन्ति तस्माद्रौरवमित्याहू रुरुरिति सर्पादतिक्रूरसत्त्वस्यापदेश: ॥ ११ ॥

ఈ లోకంలో అసూయతో అనేక జీవులను హింసించినవాడు మరణానంతరం యమరాజు నరకానికి తీసుకుపోబడతాడు. అతడు బాధించిన జీవులే అక్కడ ‘రురు’ అనే జంతువులుగా మారి అతనికి ఘోర వేదన కలిగిస్తారు; అందుకే ఆ నరకాన్ని ‘రౌరవం’ అంటారు. రురు సర్పం కన్నా కూడా ఎక్కువ క్రూరమైన ద్వేషి అని చెప్పబడింది.

Verse 12

एवमेव महारौरवो यत्र निपतितं पुरुषं क्रव्यादा नाम रुरवस्तं क्रव्येण घातयन्ति य: केवलं देहम्भर: ॥ १२ ॥

అలాగే ‘మహారౌరవ’ అనే నరకంలో, కేవలం తన దేహపోషణ కోసం ఇతరులను హింసించే వాడు పడతాడు. అక్కడ ‘క్రవ్యాద’ అని పిలువబడే రురు జంతువులు అతనిని బాధించి అతని మాంసాన్ని తింటాయి.

Verse 13

यस्त्विह वा उग्र: पशून् पक्षिणो वा प्राणत उपरन्धयति तमपकरुणं पुरुषादैरपि विगर्हितममुत्र यमानुचरा: कुम्भीपाके तप्ततैले उपरन्धयन्ति ॥ १३ ॥

ఇక్కడ దేహపోషణకోసం, నాలుక తృప్తికోసం క్రూరంగా జంతువులను లేదా పక్షులను బ్రతికే ఉండగానే వండేవాడు—అటువంటి నిర్దయుడు మానవభక్షకులకైనా నిందనీయం. పరలోకంలో యమదూతలు అతనిని ‘కుంభీపాక’ నరకానికి తీసుకెళ్లి మరిగే నూనెలో ఉడికిస్తారు.

Verse 14

यस्त्विह ब्रह्मध्रुक स कालसूत्रसंज्ञके नरके अयुतयोजनपरिमण्डले ताम्रमये तप्तखले उपर्यधस्तादग्‍न्‍यर्काभ्यामतितप्यमानेऽभिनिवेशित: क्षुत्पिपासाभ्यां च दह्यमानान्तर्बहि:शरीर आस्ते शेते चेष्टतेऽवतिष्ठति परिधावति च यावन्ति पशुरोमाणि तावद्वर्षसहस्राणि ॥ १४ ॥

బ్రాహ్మణహంతకుడు ‘కాలసూత్ర’ అనే నరకంలో పడవేయబడతాడు. అది తామ్రంతో తయారై అయుత-యోజన పరిధి కలది; క్రింద అగ్ని, పైగా మండే సూర్యుడు—ఇరువైపులా తీవ్రంగా వేడెక్కుతుంది. అక్కడ అతడు ఆకలి దాహాలతో లోపల నుంచీ, అగ్ని-సూర్య తాపంతో బయట నుంచీ కాలిపోతూ, కొన్నిసార్లు పడుకుంటాడు, కొన్నిసార్లు కూర్చుంటాడు, నిలబడతాడు, ఎటూ ఇటూ పరుగెడతాడు. పశువు దేహంలో ఎంత రోమమో అంత సహస్ర సంవత్సరాలు ఈ శిక్ష అనుభవిస్తాడు.

Verse 15

यस्त्विह वै निजवेदपथादनापद्यपगत: पाखण्डं चोपगतस्तमसिपत्रवनं प्रवेश्य कशया प्रहरन्ति तत्र हासावितस्ततो धावमान उभयतोधारैस्तालवनासिपत्रैश्छिद्यमानसर्वाङ्गो हा हतोऽस्मीति परमया वेदनया मूर्च्छित: पदे पदे निपतति स्वधर्महा पाखण्डानुगतं फलं भुङ्क्ते ॥ १५ ॥

అత్యవసరం లేకుండానే తన వేదమార్గాన్ని విడిచి పాఖండంలో పడినవాడిని యమరాజు సేవకులు ‘అసిపత్రవనం’ నరకంలోకి నెట్టివేసి కొరడాలతో కొడతారు. అతడు భయంకర వేదనతో ఇటూ అటూ పరుగెడుతాడు; కానీ రెండు వైపులా కత్తి ధారల వంటి ఆకులున్న తాళవృక్షాలు అతని శరీరమంతా కోసేస్తాయి. ‘అయ్యో, నేను చనిపోయాను!’ అని అరుస్తూ తీవ్ర బాధతో మూర్ఛపోయి అడుగడుగునా పడిపోతాడు. స్వధర్మాన్ని వదిలిన పాఖండికి ఇదే ఫలం.

Verse 16

यस्त्विह वै राजा राजपुरुषो वा अदण्ड्ये दण्डं प्रणयति ब्राह्मणे वा शरीरदण्डं स पापीयान्नरकेऽमुत्र सूकरमुखे निपतति तत्रातिबलैर्विनिष्पिष्यमाणावयवो यथैवेहेक्षुखण्ड आर्तस्वरेण स्वनयन् क्‍वचिन्मूर्च्छित: कश्मलमुपगतो यथैवेहाद‍ृष्टदोषा उपरुद्धा: ॥ १६ ॥

నిర్దోషిని శిక్షించే లేదా బ్రాహ్మణుడిని శారీరకంగా హింసించే పాపాత్ముడైన రాజు లేదా ప్రభుత్వ అధికారి తదుపరి జన్మలో సూకరముఖ అనే నరకానికి తీసుకువెళతారు. అక్కడ చెరకును నలిపివేసినట్లుగా అతన్ని నలిపివేస్తారు.

Verse 17

यस्त्विह वै भूतानामीश्वरोपकल्पितवृत्तीनामविविक्तपरव्यथानां स्वयं पुरुषोपकल्पितवृत्तिर्विविक्तपरव्यथो व्यथामाचरति स परत्रान्धकूपे तदभिद्रोहेण निपतति तत्र हासौ तैर्जन्तुभि: पशुमृगपक्षिसरीसृपैर्मशकयूकामत्कुणमक्षिकादिभिर्ये के चाभिद्रुग्धास्तै: सर्वतोऽभिद्रुह्यमाणस्तमसि विहतनिद्रानिर्वृतिरलब्धावस्थान: परिक्रामति यथा कुशरीरे जीव: ॥ १७ ॥

జ్ఞానవంతుడైన మానవుడు విచక్షణ లేని చిన్న జీవులను హింసిస్తే, అతను అంధకూప నరకంలో పడతాడు. అక్కడ పక్షులు, జంతువులు మరియు కీటకాలు అతన్ని అన్ని వైపుల నుండి దాడి చేస్తాయి, నిద్ర లేకుండా చేస్తాయి.

Verse 18

यस्त्विह वा असंविभज्याश्नाति यत्किञ्चनोपनतमनिर्मितपञ्चयज्ञो वायससंस्तुत: स परत्र कृमिभोजने नरकाधमे निपतति तत्र शतसहस्रयोजने कृमिकुण्डे कृमिभूत: स्वयं कृमिभिरेव भक्ष्यमाण: कृमिभोजनो यावत्तदप्रत्ताप्रहूतादोऽनिर्वेशमात्मानं यातयते ॥ १८ ॥

అతిథులకు ఆహారాన్ని పంచుకోకుండా తానే తినే వ్యక్తి కాకితో సమానం. మరణానంతరం అతను క్రిమిభోజన నరకంలో పడతాడు, అక్కడ అతను పురుగుగా మారి ఇతర పురుగులను తింటాడు.

Verse 19

यस्त्विह वै स्तेयेन बलाद्वा हिरण्यरत्नादीनि ब्राह्मणस्य वापहरत्यन्यस्य वानापदि पुरुषस्तममुत्र राजन् यमपुरुषा अयस्मयैरग्निपिण्डै: सन्दंशैस्त्वचि निष्कुषन्ति ॥ १९ ॥

ఓ రాజా, అత్యవసర పరిస్థితి లేకుండా బ్రాహ్మణుడి లేదా ఇతరుల బంగారం దొంగిలించే వ్యక్తిని సందంశ నరకంలో వేడి ఇనుప పటకారులతో చర్మాన్ని పీకి హింసిస్తారు.

Verse 20

यस्त्विह वा अगम्यां स्त्रियमगम्यं वा पुरुषं योषिदभिगच्छति तावमुत्र कशया ताडयन्तस्तिग्मया सूर्म्या लोहमय्या पुरुषमालिङ्गयन्ति स्त्रियं च पुरुषरूपया सूर्म्या ॥ २० ॥

అక్రమ లైంగిక సంబంధాలలో పాల్గొనే స్త్రీ పురుషులను తప్తసూర్మి నరకంలో కొరడాలతో కొడతారు. పురుషుడు వేడి ఇనుప స్త్రీ విగ్రహాన్ని, స్త్రీ వేడి ఇనుప పురుష విగ్రహాన్ని కౌగిలించుకోవాల్సి వస్తుంది.

Verse 21

यस्त्विह वै सर्वाभिगमस्तममुत्र निरये वर्तमानं वज्रकण्टकशाल्मलीमारोप्य निष्कर्षन्ति ॥ २१ ॥

ఈ లోకంలో విచక్షణ లేకుండా సంభోగంలో పాల్గొనే వ్యక్తిని మరణానంతరం 'వజ్రకంటక-శాల్మలి' అనే నరకానికి తీసుకువెళతారు. అక్కడ యమదూతలు అతన్ని వజ్రాల వంటి ముళ్ళు కలిగిన బూరుగు చెట్టుపైకి ఎక్కించి, బలవంతంగా క్రిందికి లాగుతారు, దీనివల్ల అతని శరీరం చీలిపోతుంది.

Verse 22

ये त्विह वै राजन्या राजपुरुषा वा अपाखण्डा धर्मसेतून् भिन्दन्ति ते सम्परेत्य वैतरण्यां निपतन्ति भिन्नमर्यादास्तस्यां निरयपरिखाभूतायां नद्यां यादोगणैरितस्ततो भक्ष्यमाणा आत्मना न वियुज्यमानाश्चासुभिरुह्यमाना: स्वाघेन कर्मपाकमनुस्मरन्तो विण्मूत्रपूयशोणितकेशनखास्थिमेदोमांसवसावाहिन्यामुपतप्यन्ते ॥ २२ ॥

రాజవంశంలో లేదా ప్రభుత్వ పదవిలో ఉండి ధర్మాన్ని పాటించని వ్యక్తి మరణానంతరం 'వైతరణి' నదిలో పడతాడు. మలమూత్రాలు, రక్తం, చీముతో నిండిన ఆ నదిలో జలచరాలు అతన్ని పీక్కుతింటాయి. అతను తన పాపాలను తలచుకుంటూ అక్కడ భయంకరమైన బాధలను అనుభవిస్తాడు.

Verse 23

ये त्विह वै वृषलीपतयो नष्टशौचाचारनियमास्त्यक्तलज्जा: पशुचर्यां चरन्ति ते चापि प्रेत्य पूयविण्मूत्रश्लेष्ममलापूर्णार्णवे निपतन्ति तदेवातिबीभत्सितमश्नन्ति ॥ २३ ॥

సిగ్గులేనివారై, శూద్ర స్త్రీల భర్తలుగా ఉంటూ పశువుల వలె ప్రవర్తించేవారు మరణానంతరం 'పూయోద' అనే నరకంలో పడతారు. చీము, మలం, మూత్రం, కఫంతో నిండిన ఆ సముద్రంలో వారు ఆ అసహ్యకరమైన పదార్థాలనే తినవలసి వస్తుంది.

Verse 24

ये त्विह वै श्वगर्दभपतयो ब्राह्मणादयो मृगयाविहारा अतीर्थे च मृगान्निघ्नन्ति तानपि सम्परेताँल्लक्ष्यभूतान् यमपुरुषा इषुभिर्विध्यन्ति ॥ २४ ॥

ఉన్నత వర్ణాలకు చెందినవారు కుక్కలు, గాడిదలతో కలిసి అడవిలో అనవసరంగా జంతువులను వేటాడి చంపితే, మరణానంతరం వారిని 'ప్రాణరోధ' నరకంలో వేస్తారు. అక్కడ యమదూతలు వారిని లక్ష్యంగా చేసుకుని బాణాలతో కొడతారు.

Verse 25

ये त्विह वै दाम्भिका दम्भयज्ञेषु पशून् विशसन्ति तानमुष्मिँल्लोके वैशसे नरके पतितान्निरयपतयो यातयित्वा विशसन्ति ॥ २५ ॥

కేవలం గొప్ప కోసం యజ్ఞాల పేరుతో పశువులను బలి ఇచ్చే డంబాచారులు మరణానంతరం 'విశసన' నరకంలో పడతారు. అక్కడ యమదూతలు వారిని చిత్రహింసలు పెట్టి చంపుతారు.

Verse 26

यस्त्विह वै सवर्णां भार्यां द्विजो रेत: पाययति काममोहितस्तं पापकृतममुत्र रेत:कुल्यायां पातयित्वा रेत: सम्पाययन्ति ॥ २६ ॥

ద్విజులలో (బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య) ఎవరైనా కామంతో కళ్ళు మూసుకుపోయి తమ భార్య చేత బలవంతంగా వీర్యాన్ని తాగిస్తే, మరణానంతరం వారిని 'లాలాభక్ష' అనే నరకంలో పడవేస్తారు. అక్కడ వారు వీర్యంతో నిండిన నదిలో పడవేయబడి, ఆ వీర్యాన్ని తాగవలసి వస్తుంది.

Verse 27

ये त्विह वै दस्यवोऽग्निदा गरदा ग्रामान् सार्थान् वा विलुम्पन्ति राजानो राजभटा वा तांश्चापि हि परेत्य यमदूता वज्रदंष्ट्रा: श्वान: सप्तशतानि विंशतिश्च सरभसं खादन्ति ॥ २७ ॥

ఈ లోకంలో ఇతరుల ఇళ్లకు నిప్పు పెట్టేవాళ్ళు, విషం ఇచ్చేవాళ్ళు, లేదా ప్రజలను దోచుకునే రాజులు మరియు అధికారులు మరణానంతరం 'సారమేయాదన' అనే నరకానికి వెళతారు. అక్కడ వజ్రాల వంటి పళ్ళు కలిగిన 720 కుక్కలు యమదూతల ఆజ్ఞతో వారిని భయంకరంగా చీల్చి తింటాయి.

Verse 28

यस्त्विह वा अनृतं वदति साक्ष्ये द्रव्यविनिमये दाने वा कथञ्चित्स वै प्रेत्य नरकेऽवीचिमत्यध:शिरा निरवकाशे योजनशतोच्छ्रायाद् गिरिमूर्ध्न: सम्पात्यते यत्र जलमिव स्थलमश्मपृष्ठमवभासते तदवीचिमत्तिलशो विशीर्यमाणशरीरो न म्रियमाण: पुनरारोपितो निपतति ॥ २८ ॥

తప్పుడు సాక్ష్యం చెప్పేవాడు లేదా వ్యాపారంలో, దానంలో అబద్ధం చెప్పేవాడు మరణానంతరం 'అవీచిమత్' అనే నరకంలో 800 మైళ్ళ ఎత్తు నుండి తలక్రిందులుగా పడవేయబడతాడు. రాతి నేల నీటి అలల వలె కనిపిస్తుంది, అక్కడ పడి శరీరం ముక్కలైనా ప్రాణం పోదు, నిరంతరం శిక్ష అనుభవిస్తాడు.

Verse 29

यस्त्विह वै विप्रो राजन्यो वैश्यो वा सोमपीथस्तत्कलत्रं वा सुरां व्रतस्थोऽपि वा पिबति प्रमादतस्तेषां निरयं नीतानामुरसि पदाऽऽक्रम्यास्ये वह्निना द्रवमाणं कार्ष्णायसं निषिञ्चन्ति ॥ २९ ॥

మద్యం సేవించే బ్రాహ్మణుడు లేదా బ్రాహ్మణ స్త్రీ, మరియు సోమరసం తాగే క్షత్రియ, వైశ్య లేదా వ్రతధారులు 'అయఃపాన' నరకానికి తీసుకువెళ్ళబడతారు. అక్కడ యమదూతలు వారి ఛాతీపై నిలబడి, వారి నోటిలో కరిగిన వేడి ఇనుమును పోస్తారు.

Verse 30

अथ च यस्त्विह वा आत्मसम्भावनेन स्वयमधमो जन्मतपोविद्याचारवर्णाश्रमवतो वरीयसो न बहु मन्येत स मृतक एव मृत्वा क्षारकर्दमे निरयेऽवाक्‌शिरा निपातितो दुरन्ता यातना ह्यश्नुते ॥ ३० ॥

తప్పుడు గర్వంతో తనకంటే గొప్పవారైన (జన్మ, తపస్సు, విద్య లేదా ప్రవర్తనలో) వారిని అగౌరవపరిచే నీచమైన వ్యక్తి బ్రతికుండగానే చచ్చినవానితో సమానం. మరణానంతరం అతన్ని 'క్షారకర్దమ' నరకంలో తలక్రిందులుగా పడవేస్తారు, అక్కడ అతను తీవ్రమైన బాధలను అనుభవిస్తాడు.

Verse 31

ये त्विह वै पुरुषा: पुरुषमेधेन यजन्ते याश्च स्त्रियो नृपशून्खादन्ति तांश्च ते पशव इव निहता यमसदने यातयन्तो रक्षोगणा: सौनिका इव स्वधितिनावदायासृक्‌पिबन्ति नृत्यन्ति च गायन्ति च हृष्यमाणा यथेह पुरुषादा: ॥ ३१ ॥

ఈ లోకంలో భైరవునికి లేదా భద్రకాళికి నరబలి ఇచ్చి, ఆ బలి మాంసాన్ని తినే స్త్రీపురుషులు ఉన్నారు. అటువంటి వారు మరణానంతరం యమపురికి తీసుకువెళ్ళబడతారు. అక్కడ, వారు బలి ఇచ్చిన బాధితులు రాక్షస రూపం దాల్చి, పదునైన కత్తులతో వారిని ముక్కలుగా నరుకుతారు. ఈ లోకంలో నరమాంస భక్షకులు రక్తం తాగుతూ ఎలా నృత్యం చేశారో, అక్కడ ఆ బాధితులు వీరి రక్తం తాగుతూ అలాగే సంబరాలు చేసుకుంటారు.

Verse 32

ये त्विह वा अनागसोऽरण्ये ग्रामे वा वैश्रम्भकैरुपसृतानुपविश्रम्भय्य जिजीविषून् शूलसूत्रादिषूपप्रोतान्क्रीडनकतया यातयन्ति तेऽपि च प्रेत्य यमयातनासु शूलादिषु प्रोतात्मान: क्षुत्तृड्भ्यां चाभिहता: कङ्कवटादिभिश्चेतस्ततस्तिग्मतुण्डैराहन्यमाना आत्मशमलं स्मरन्ति ॥ ३२ ॥

ఈ జన్మలో కొందరు గ్రామంలో లేదా అడవిలో ఆశ్రయం కోసం వచ్చిన అమాయక జంతువులకు, పక్షులకు ఆశ్రయం ఇస్తారు. వాటికి రక్షణ కల్పిస్తామని నమ్మించి, ఆపై వాటిని బల్లాలతో లేదా దారాలతో గుచ్చి, బొమ్మల్లాగా ఆడుకుంటూ వాటికి తీవ్రమైన బాధను కలిగిస్తారు. మరణానంతరం అటువంటి వారిని యమదూతలు 'శూలప్రోత' అనే నరకానికి తీసుకువెళతారు. అక్కడ వారి శరీరాలను సూదుల వంటి పదునైన బల్లాలతో గుచ్చుతారు. వారు ఆకలి దప్పులతో అలమటిస్తుండగా, రాబందులు, కొంగలు వంటి పదునైన ముక్కులు గల పక్షులు వచ్చి వారి శరీరాలను పీక్కుతింటాయి. ఆ బాధలో వారు తమ గత పాపాలను గుర్తుచేసుకుంటారు.

Verse 33

ये त्विह वै भूतान्युद्वेजयन्ति नरा उल्बणस्वभावा यथा दन्दशूकास्तेऽपि प्रेत्य नरके दन्दशूकाख्ये निपतन्ति यत्र नृप दन्दशूका: पञ्चमुखा: सप्तमुखा उपसृत्य ग्रसन्ति यथा बिलेशयान् ॥ ३३ ॥

ఈ జన్మలో అసూయపరులైన సర్పాల వలె ఎప్పుడూ కోపంతో ఉంటూ, ఇతర జీవులను హింసించే వారు మరణానంతరం 'దందశూక' అనే నరకంలో పడతారు. ఓ రాజా! ఈ నరకంలో ఐదు లేదా ఏడు పడగలు కలిగిన సర్పాలు ఉంటాయి. పాములు ఎలుకలను తిన్నట్లుగా, ఈ సర్పాలు అటువంటి పాపాత్ములను మింగేస్తాయి.

Verse 34

ये त्विह वा अन्धावटकुसूलगुहादिषु भूतानि निरुन्धन्ति तथामुत्र तेष्वेवोपवेश्य सगरेण वह्निना धूमेन निरुन्धन्ति ॥ ३४ ॥

ఈ జన్మలో ఇతర జీవులను చీకటి బావులలో, ధాన్యాగారాలలో లేదా పర్వత గుహలలో బంధించే వారిని మరణానంతరం 'అవట-నిరోధన' అనే నరకంలో వేస్తారు. అక్కడ వారిని స్వయంగా చీకటి బావులలోకి నెట్టివేస్తారు, అక్కడ విషపూరితమైన పొగలు మరియు పొగ వారిని ఊపిరిadukunda చేస్తాయి మరియు వారు చాలా తీవ్రంగా బాధపడతారు.

Verse 35

यस्त्विह वा अतिथीनभ्यागतान् वा गृहपतिरसकृदुपगतमन्युर्दिधक्षुरिव पापेन चक्षुषा निरीक्षते तस्य चापि निरये पापद‍ृष्टेरक्षिणी वज्रतुण्डा गृध्रा: कङ्ककाकवटादय: प्रसह्योरु- बलादुत्पाटयन्ति ॥ ३५ ॥

అతిథులను లేదా సందర్శకులను బూడిద చేసేస్తానన్నట్లుగా క్రూరమైన చూపులతో చూసే గృహస్థుని 'పర్యావర్తన' అనే నరకంలో వేస్తారు. అక్కడ వజ్రం వంటి కఠినమైన ముక్కులు గల రాబందులు, కొంగలు, కాకులు మరియు ఇతర పక్షులు అతని వైపు చూసి, అకస్మాత్తుగా మీద పడి అతని కళ్లను బలంగా పీకివేస్తాయి.

Verse 36

यस्त्विह वा आढ्याभिमतिरहङ्कृतिस्तिर्यक्प्रेक्षण: सर्वतोऽभिविशङ्की अर्थव्ययनाशचिन्तया परिशुष्यमाणहृदयवदनो निर्वृतिमनवगतो ग्रह इवार्थमभिरक्षति स चापि प्रेत्य तदुत्पादनोत्कर्षणसंरक्षणशमलग्रह: सूचीमुखे नरके निपतति यत्र ह वित्तग्रहं पापपुरुषं धर्मराजपुरुषा वायका इव सर्वतोऽङ्गेषु सूत्रै: परिवयन्ति ॥ ३६ ॥

ఈ లోకంలో ధనగర్వంతో ‘నేనే ధనవంతుడు’ అని అహంకరించి, వంకర చూపుతో చూసి, ఎల్లప్పుడూ ఎవరో తన ధనాన్ని తీసుకుపోతారేమో అని భయపడుతూ, ధనవ్యయం-నాశచింతతో హృదయం ముఖం ఎండిపోయినవాడై, గ్రహంలా ధనాన్ని కాపాడుకుంటూ ఉండేవాడు—ధనం సంపాదించటం, పెంచటం, రక్షించటం కోసం చేసిన పాపఫలంతో మరణానంతరం ‘సూచీముఖ’ నరకంలో పడతాడు. అక్కడ యమదూతలు నేయువారిలా అతని శరీరమంతా దారాలతో కుట్టి శిక్షిస్తారు.

Verse 37

एवंविधा नरका यमालये सन्ति शतश: सहस्रशस्तेषु सर्वेषु च सर्व एवाधर्मवर्तिनो ये केचिदिहोदिता अनुदिताश्चावनिपते पर्यायेण विशन्ति तथैव धर्मानुवर्तिन इतरत्र इह तु पुनर्भवे त उभयशेषाभ्यां निविशन्ति ॥ ३७ ॥

యమరాజుని లోకంలో ఇలాంటి వందలూ వేలలూ నరకాలు ఉన్నాయి. నేను చెప్పినవారూ చెప్పనివారూ అయిన అధర్మవర్తులు అందరూ తమ తమ పాపమాత్రానుసారం క్రమంగా ఆ నరకాలలో ప్రవేశిస్తారు. ధర్మానుసారులు అయితే దేవలోకాది ఇతర లోకాలలోకి వెళ్తారు; కానీ పుణ్యపాపఫలాలు క్షీణించిన తరువాత ఇద్దరూ మళ్లీ భూమిపై జన్మిస్తారు.

Verse 38

निवृत्तिलक्षणमार्ग आदावेव व्याख्यात: । एतावानेवाण्डकोशो यश्चतुर्दशधा पुराणेषु विकल्पित उपगीयते यत्तद्भ‍गवतो नारायणस्य साक्षान्महापुरुषस्य स्थविष्ठं रूपमात्ममायागुणमयमनुवर्णितमाद‍ृत: पठति श‍ृणोति श्रावयति स उपगेयं भगवत: परमात्मनोऽग्राह्यमपि श्रद्धाभक्तिविशुद्धबुद्धिर्वेद ॥ ३८ ॥

నివృత్తి లక్షణమైన మోక్షమార్గాన్ని నేను ఆరంభంలోనే వివరించాను. పురాణాలలో పద్నాలుగు భాగాలుగా విభజించబడిన అండాకార బ్రహ్మాండం గురించి గానమయ్యే వర్ణన—అది సాక్షాత్తు మహాపురుషుడు భగవాన్ నారాయణుని స్థూల బాహ్యరూపం; ఆయన ఆత్మమాయా-గుణమయమైన ‘విరాట్రూపం’ అని ప్రసిద్ధి. ఎవడు దీనిని గొప్ప శ్రద్ధతో చదువుతాడో, వింటాడో, లేదా భాగవతధర్మ ప్రచారార్థం ఇతరులకు వినిపిస్తాడో, అతని శ్రద్ధ-భక్తి మరియు విశుద్ధ బుద్ధి క్రమంగా పెరిగి, దుర్గ్రాహ్యమైనప్పటికీ పరమాత్మ భగవంతుని తత్త్వాన్ని మెల్లమెల్లగా గ్రహిస్తాడు.

Verse 39

श्रुत्वा स्थूलं तथा सूक्ष्मं रूपं भगवतो यति: । स्थूले निर्जितमात्मानं शनै: सूक्ष्मं धिया नयेदिति ॥ ३९ ॥

భగవంతుని స్థూల (విరాట) మరియు సూక్ష్మ (ఆధ్యాత్మిక) రూపాలను విని, మోక్షాసక్తుడైన యతి ముందుగా స్థూలరూపంపై ధ్యానంతో మనస్సును జయించాలి; తరువాత మెల్లమెల్లగా బుద్ధితో సూక్ష్మరూపం వైపు మనస్సును నడిపించాలి. ఇలా మనస్సు సమాధిలో స్థిరమవుతుంది; భక్తిసేవ ద్వారా భగవంతుని సచ్చిదానంద విగ్రహాన్ని సాక్షాత్కరిస్తాడు.

Verse 40

भूद्वीपवर्षसरिदद्रिनभ:समुद्र- पातालदिङ्‌नरकभागणलोकसंस्था । गीता मया तव नृपाद्भ‍ुतमीश्वरस्य स्थूलं वपु: सकलजीवनिकायधाम ॥ ४० ॥ तस्मात् सङ्कीर्तनं विष्णोर्जगन्मङ्गलमंहसाम् । महतामपि कौरव्य विद्ध्यैकान्तिकनिष्कृतम् ॥ ३१ ॥

ఓ రాజా! భూమి, ఇతర లోకాలు, వాటి వర్షాలు, నదులు, పర్వతాలు, ఆకాశం, సముద్రాలు, పాతాళం, దిక్కులు, నరకలోకాలు మరియు నక్షత్రాలు—ఇవన్నీ నేను నీకు వివరించాను. ఇవన్నీ ఈశ్వరుని అద్భుతమైన స్థూల విరాట్వపువు యొక్క విస్తారమే; అందులో సమస్త జీవసమూహం ఆశ్రయమొందుతుంది.