Home›Srimad Bhagavatam›Panchama Skandha›Adhyaya 24›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Rāhu, Eclipses, Antarikṣa, and the Seven Subterranean Heavens

Bila-svarga

Devanagari script

श्रीशुक उवाच अधस्तात्सवितुर्योजनायुते स्वर्भानुर्नक्षत्रवच्चरतीत्येके योऽसावमरत्वं ग्रहत्वं चालभत भगवदनुकम्पया स्वयमसुरापसद: सैंहिकेयो ह्यतदर्हस्तस्य तात जन्म कर्माणि चोपरिष्टाद्वक्ष्याम: ॥ १ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca adhastāt savitur yojanāyute svarbhānur nakṣatravac caratīty eke yo ’sāv amaratvaṁ grahatvaṁ cālabhata bhagavad-anukampayā svayam asurāpasadaḥ saiṁhikeyo hy atad-arhas tasya tāta janma karmāṇi copariṣṭād vakṣyāmaḥ.

Translation

శ్రీశుకదేవ గోస్వామి అన్నారు—ప్రియ రాజా, కొందరు పురాణవక్తలు సూర్యునికి పదివేల యోజనాల కింద స్వర్భాను (రాహు) అనే గ్రహం ఉందని, అది నక్షత్రంలా సంచరిస్తుందని చెబుతారు. అతడు సింహికాపుత్రుడు, అసురుల్లో అత్యంత నీచుడు; దేవత్వం గానీ గ్రహాధిపత్యం గానీ పొందటానికి అర్హుడు కాదు. అయినా భగవంతుని అనుకంపవల్ల అతడు అమరత్వం మరియు గ్రహత్వం పొందాడు. తరువాత అతని జన్మకర్మలను మరింతగా వివరిస్తాను.

Synonyms
श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शुक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
अधस्तात्below
अधस्तात्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
सवितुःof the Sun
सवितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
योजन-अयुतेat (the distance of) ten-thousand yojanas
योजन-अयुते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'at a distance of ten-thousand yojanas'
स्वर्भानुःSvarbhānu (Rāhu)
स्वर्भानुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्भानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नक्षत्र-वत्like a star
नक्षत्र-वत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formतद्धितान्त-अव्यय (वत्); उपमानवाचक; 'like a star'
चरतिmoves
चरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय
एकेsome (say)
एके:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'some (people)'
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; relative pronoun
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/असौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; demonstrative pronoun
अमरत्वम्immortality
अमरत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमरत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ग्रहत्वम्status of a ग्रह (planet)
ग्रहत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootग्रहत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
अलभतobtained
अलभत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
भगवत्-अनुकम्पयाby the Lord’s mercy
भगवत्-अनुकम्पया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक) + अनुकम्पा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; instrumental
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (reflexive adverb)
असुर-अपसदःan outcast among the Asuras
असुर-अपसदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + अपसद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'the outcast of the asuras'
सैंहिकेयःSaiṁhikeya (son of Siṁhikā)
सैंहिकेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिंहिका (प्रातिपदिक) + एय (तद्धित)
Formतत्पुरुष/तद्धितान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'son of Siṁhikā'
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
अतत्-अर्हःunworthy of that
अतत्-अर्हः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतत् (अव्यय/निषेध) + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formनञ्-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifying saiṁhikeyaḥ
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तातdear one (O son)
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
जन्मbirth
जन्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कर्माणिdeeds
कर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
उपरिष्टात्later (hereafter)
उपरिष्टात्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formकाल/देशवाचक-अव्यय; 'later/above'
वक्ष्यामःwe shall describe
वक्ष्यामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद
Characters & Entities
Ś
Śukadeva Gosvāmī
S
Svarbhānu (Rāhu)
B
Bhagavān (the Supreme Lord)
S
Siṁhikā (implied by Saiṁhikeyā)

FAQs

This verse states that some authorities describe Svarbhānu (Rāhu) as moving like a star below the sun at a distance of ten thousand yojanas, having attained graha-status by the Lord’s compassion.

Śukadeva highlights a contrast: Rāhu is inherently degraded and unfit, yet by bhagavad-anukampā (the Lord’s mercy) he still obtained extraordinary status—showing the supremacy of divine will over mere qualification.

Do not presume entitlement based on birth or merit; cultivate humility and devotion, recognizing that real elevation comes by the Lord’s grace, not by ego or worldly qualification.

←Previous Verse
Next Verse→