Adhyaya 5

Verse 1

श्रीराजोवाच भगवन्तं हरिं प्रायो न भजन्त्यात्मवित्तमा: । तेषामशान्तकामानां क निष्ठाविजितात्मनाम् ॥ १ ॥

శ్రీరాజు పలికెను: ఓ యోగేంద్రులారా, మీరు ఆత్మవిద్యలో పరిపూర్ణులు; సాధారణంగా హరిని భజించని, కోరికలు శాంతించని, స్వయంనియంత్రణ లేని వారి గతి ఏమిటి?

Verse 2

श्रीचमस उवाच मुखबाहूरुपादेभ्य: पुरुषस्याश्रमै: सह । चत्वारो जज्ञिरे वर्णा गुणैर्विप्रादय: पृथक् ॥ २ ॥

శ్రీచమసుడు చెప్పెను: విరాట్-పురుషుని ముఖం, భుజాలు, తొడలు, పాదాల నుండి—గుణాల భిన్న సమ్మేళనాల వల్ల—బ్రాహ్మణాది నాలుగు వర్ణాలు పుట్టాయి; అలాగే నాలుగు ఆశ్రమాలు కూడా ఉద్భవించాయి.

Verse 3

य एषां पुरुषं साक्षादात्मप्रभवमीश्वरम् । न भजन्त्यवजानन्ति स्थानाद् भ्रष्टा: पतन्त्यध: ॥ ३ ॥

ఈ వర్ణాశ్రమాలలో ఎవరు తమ సృష్టికి మూలమైన సాక్షాత్ ఈశ్వరుడు పురుషోత్తముని భజించక, లేదా అవమానిస్తారో, వారు తమ స్థానం నుండి పతనమై అధోగతికి చేరుతారు.

Verse 4

दूरे हरिकथा: केचिद् दूरे चाच्युतकीर्तना: । स्त्रिय: शूद्रादयश्चैव तेऽनुकम्प्या भवाद‍ृशाम् ॥ ४ ॥

కొంతమంది హరికథకు దూరంగా ఉంటారు, అచ్యుతుని కీర్తనకూ దూరమే; స్త్రీలు, శూద్రులు మొదలైన వారు మీలాంటి మహాత్ముల కరుణకు పాత్రులు.

Verse 5

विप्रो राजन्यवैश्यौ वा हरे: प्राप्ता: पदान्तिकम् । श्रौतेन जन्मनाथापि मुह्यन्त्याम्नायवादिन: ॥ ५ ॥

హే రాజా, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు శ్రౌతదీక్షతో ద్విజత్వం పొంది హరి పదపద్మాల సమీపానికి వచ్చినప్పటికీ, ఆమ్నాయవాదంలో మోహితులై భౌతిక తత్త్వాలలో తికమకపడతారు।

Verse 6

कर्मण्यकोविदा: स्तब्धा मूर्खा: पण्डितमानिन: । वदन्ति चाटुकान् मूढा यया माध्व्या गिरोत्सुका: ॥ ६ ॥

కర్మతత్త్వం తెలియని, అహంకారంతో కఠినమైన, మూర్ఖులు అయినా తమను పండితులని భావించే వారు—వేదాల మధుర వాక్యాలకు ఉత్సాహపడుతూ దేవతలకు చాటుక మాటలతో ప్రార్థనలు చేస్తారు।

Verse 7

रजसा घोरसङ्कल्पा: कामुका अहिमन्यव: । दाम्भिका मानिन: पापा विहसन्त्यच्युतप्रियान् ॥ ७ ॥

రజోగుణ ప్రభావంతో వారు ఘోర సంకల్పాలు కలిగి, అత్యంత కాముకులై, పాము వంటి కోపంతో ఉంటారు। దంభులు, అహంకారులు, పాపాచారులు అయి అచ్యుతప్రియ భక్తులను హేళన చేస్తారు।

Verse 8

वदन्ति तेऽन्योन्यमुपासितस्त्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिष: । यजन्त्यसृष्टान्नविधानदक्षिणं वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशूनतद्विद: ॥ ८ ॥

వారు భగవదుపాసనను విడిచి, గృహాలలో భార్యలనే ప్రాయశః పూజిస్తూ, ఇళ్లు మైథున్యపరమై పోతాయి. అలాంటి గృహస్థులు ఒకరినొకరు అటువంటి ఆశీర్వాదాలతో ప్రోత్సహిస్తారు. శరీరపోషణకై యజ్ఞాన్ని సాధనమని భావించి, అన్నవితరణా దక్షిణలేని అనధికార యాగాలు చేస్తారు; ఫలితాలు తెలియక మేకలు మొదలైన జంతువులను క్రూరంగా వధిస్తారు।

Verse 9

श्रिया विभूत्याभिजनेन विद्यया त्यागेन रूपेण बलेन कर्मणा । जातस्मयेनान्धधिय: सहेश्वरान् सतोऽवमन्यन्ति हरिप्रियान् खला: ॥ ९ ॥

ధనం, ఐశ్వర్యం, కులగౌరవం, విద్య, త్యాగం, రూపం, బలం, వైదిక కర్మసఫలత—ఇవన్నీ కలిగించిన మిథ్యా గర్వంతో వారి బుద్ధి అంధమవుతుంది. ఆ మదంతో వారు పరమేశ్వరుని మరియు హరిప్రియ భక్తులను దూషించి అవమానిస్తారు।

Verse 10

सर्वेषु शश्वत्तनुभृत्स्ववस्थितं यथा खमात्मानमभीष्टमीश्वरम् । वेदोपगीतं च न श‍ृण्वतेऽबुधा मनोरथानां प्रवदन्ति वार्तया ॥ १० ॥

భగవంతుడు ప్రతి దేహధారியின் హృదయంలో నిత్యంగా నివసిస్తాడు, అయినా ఆకాశంలా అసంగుడై వేరుగా ఉంటాడు. వేదాలు ఆయనను స్తుతిస్తాయి; కానీ అబుద్ధులు ఆయన కథలు వినరు, తమ మనోకల్పిత భోగవార్తలలో కాలం వృథా చేస్తారు।

Verse 11

लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्या हि जन्तोर्न हि तत्र चोदना । व्यवस्थितिस्तेषु विवाहयज्ञ- सुराग्रहैरासु निवृत्तिरिष्टा ॥ ११ ॥

ఈ లోకంలో జీవుడు సహజంగా వ్యభిచారం, మాంసాహారం, మద్యసేవ వైపు వాలుతాడు; అందుకే శాస్త్రాలు వాటిని ప్రోత్సహించవు. వివాహం, యజ్ఞబలి, విధిపూర్వక సురాగ్రహణం వంటి నియమాలు చివరికి విరక్తి-నివృత్తికే ఉద్దేశించబడ్డాయి।

Verse 12

धनं च धर्मैकफलं यतो वै ज्ञानं सविज्ञानमनुप्रशान्ति । गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम् ॥ १२ ॥

ధనానికి యథార్థ ఫలం ధర్మమే; దాని ఆధారంగా జ్ఞానం-విజ్ఞానం పరిపక్వమై పరమసత్య సాక్షాత్కారాన్ని, శాంతిని ఇస్తాయి. కానీ భౌతికవాదులు ధనాన్ని కుటుంబాభివృద్ధికే వినియోగించి, అజేయమైన మృతి త్వరలో ఈ బలహీన దేహాన్ని నాశనం చేస్తుందని చూడరు।

Verse 13

यद् घ्राणभक्षो विहित: सुराया- स्तथा पशोरालभनं न हिंसा । एवं व्यवाय: प्रजया न रत्या इमं विशुद्धं न विदु: स्वधर्मम् ॥ १३ ॥

వేదవిధి ప్రకారం యజ్ఞంలో అర్పించిన సురాను తరువాత త్రాగక, కేవలం వాసనతోనే గ్రహించాలి. అలాగే పశువుల యజ్ఞార్పణ అనుమతించబడినా, విస్తృత హింసకు స్థానం లేదు. వ్యభిచారం కూడా వివాహంలో సంతానార్థమే, రతిభోగార్థం కాదు; కానీ అబుద్ధులు ఈ శుద్ధ స్వధర్మాన్ని గ్రహించరు।

Verse 14

ये त्वनेवंविदोऽसन्त: स्तब्धा: सदभिमानिन: । पशून् द्रुह्यन्ति विश्रब्धा: प्रेत्य खादन्ति ते च तान् ॥ १४ ॥

యథార్థ ధర్మతత్త్వం తెలియకపోయినా తమను తాము మహాధార్మికులమని భావించి, నమ్మకంగా ఉన్న నిరపరాధ పశువులపై నిర్భయంగా హింస చేసే పాపులు—పరలోకంలో అదే జీవులు వారిని భక్షిస్తారు।

Verse 15

द्विषन्त: परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् । मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्‍नेहा: पतन्त्यध: ॥ १५ ॥

బద్ధజీవులు తమ శవసమానమైన దేహం మరియు దానికి అనుబంధమైన బంధువులు, సామగ్రి పట్ల గాఢాసక్తితో బంధింపబడతారు. అహంకారమయ మూర్ఖస్థితిలో వారు ఇతర జీవులను, అలాగే సర్వహృదయస్థుడైన పరమేశ్వరుడు హరిని ద్వేషిస్తారు; ఆ ఈర్ష్యాపరాధంతో క్రమంగా నరకానికి పడిపోతారు.

Verse 16

ये कैवल्यमसम्प्राप्ता ये चातीताश्च मूढताम् । त्रैवर्गिका ह्यक्षणिका आत्मानं घातयन्ति ते ॥ १६ ॥

కైవల్యజ్ఞానం పొందని వారు, అలాగే ఘోర అజ్ఞానాంధకారంలో పూర్తిగా మునగని వారు సాధారణంగా ధర్మ-అర్థ-కామమనే త్రివర్గ మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు. పరమార్థాన్ని ఆలోచించడానికి సమయం లేక వారు తమ ఆత్మకే హంతకులవుతారు.

Verse 17

एत आत्महनोऽशान्ता अज्ञाने ज्ञानमानिन: । सीदन्त्यकृतकृत्या वै कालध्वस्तमनोरथा: ॥ १७ ॥

ఆత్మహంతకులు ఎప్పుడూ శాంతిగా ఉండరు; అజ్ఞానంతో జ్ఞానమున్నవారమని భావించి, మానవబుద్ధి లక్ష్యం భౌతిక జీవన విస్తరణమేనని అనుకుంటారు. నిజమైన ఆధ్యాత్మిక కర్తవ్యాలను నిర్లక్ష్యం చేసి వారు ఎల్లప్పుడూ దుఃఖిస్తారు; గొప్ప ఆశలు ఉన్నా కాలగతి వాటిని చెదరగొడుతుంది.

Verse 18

हित्वात्ममायारचिता गृहापत्यसुहृत्स्त्रिय: । तमो विशन्त्यनिच्छन्तो वासुदेवपराङ्‍मुखा: ॥ १८ ॥

వాసుదేవుని నుండి ముఖం తిప్పినవారు ప్రభువు మాయాశక్తి సృష్టించిన ఇల్లు, సంతానం, మిత్రులు, స్త్రీలు మొదలైన వాటిలో ఆసక్తి పడతారు. చివరికి కాలవశాత్తు వాటన్నిటిని విడిచిపెట్టవలసి వచ్చి, ఇష్టంలేకున్నా ఘోరాంధకార ప్రాంతాలలో ప్రవేశిస్తారు.

Verse 19

श्री राजोवाच कस्मिन् काले स भगवान् किं वर्ण: कीद‍ृशो नृभि: । नाम्ना वा केन विधिना पूज्यते तदिहोच्यताम् ॥ १९ ॥

శ్రీ రాజు (నిమి) అడిగెను—ప్రతి యుగంలో ఆ భగవంతుడు ఏ కాలంలో, ఏ వర్ణంలో, ఏ రూపంలో ప్రదర్శితుడవుతాడు? మరియు మనుష్య సమాజంలో ఆయన ఏ నామంతో, ఏ విధి-నియమాలతో పూజింపబడతాడు? దయచేసి ఇక్కడ వివరించండి.

Verse 20

श्रीकरभाजन उवाच कृतं त्रेता द्वापरं च कलिरित्येषु केशव: । नानावर्णाभिधाकारो नानैव विधिनेज्यते ॥ २० ॥

శ్రీ కరభాజనుడు పలికెను—కృత, త్రేతా, ద్వాపర, కలి యుగములలో కేశవుడు వివిధ వర్ణములు, నామములు, రూపములు ధరించి, భిన్న విధానములతో ఆరాధింపబడును।

Verse 21

कृते शुक्लश्चतुर्बाहुर्जटिलो वल्कलाम्बर: । कृष्णाजिनोपवीताक्षान् बिभ्रद् दण्डकमण्डलू ॥ २१ ॥

సత్యయుగమున ప్రభువు శ్వేతవర్ణుడై, చతుర్భుజుడై, జటాధారియై, వల్కలవస్త్రము ధరించును. ఆయన కృష్ణమృగచర్మం, యజ్ఞోపవీతం, జపమాల, బ్రహ్మచారి దండం మరియు కమండలువును ధరించును।

Verse 22

मनुष्यास्तु तदा शान्ता निर्वैरा: सुहृद: समा: । यजन्ति तपसा देवं शमेन च दमेन च ॥ २२ ॥

ఆ కాలమున మనుష్యులు శాంతులు, వైరం లేనివారు, సమస్త జీవులకు మిత్రులు, సమభావులు. వారు తపస్సు, శమము (మనోనిగ్రహం) మరియు దమము (ఇంద్రియనిగ్రహం) ద్వారా పరమదేవుని ఆరాధించుదురు।

Verse 23

हंस: सुपर्णो वैकुण्ठो धर्मो योगेश्वरोऽमल: । ईश्वर: पुरुषोऽव्यक्त: परमात्मेति गीयते ॥ २३ ॥

సత్యయుగమున ప్రభువు హంస, సుపర్ణ, వైకుంఠ, ధర్మ, యోగేశ్వర, అమల, ఈశ్వర, పురుష, అవ్యక్త, పరమాత్మ అని నామములతో కీర్తింపబడును।

Verse 24

त्रेतायां रक्तवर्णोऽसौ चतुर्बाहुस्त्रिमेखल: । हिरण्यकेशस्त्रय्यात्मा स्रुक्स्रुवाद्युपलक्षण: ॥ २४ ॥

త్రేతాయుగమున ప్రభువు రక్తవర్ణుడై అవతరించును. ఆయన చతుర్భుజుడు, స్వర్ణకేశుడు, ఋగ్-సామ-యజుర్వేదముల దీక్షకు సూచకమైన త్రిమేఖల ధరించును. యజ్ఞారాధన జ్ఞానస్వరూపుడైన ఆయనకు స్రుక్, స్రువ మొదలైన యజ్ఞోపకరణములు లక్షణములు।

Verse 25

तं तदा मनुजा देवं सर्वदेवमयं हरिम् । यजन्ति विद्यया त्रय्या धर्मिष्ठा ब्रह्मवादिन: ॥ २५ ॥

త్రేతా యుగంలో ధర్మనిష్ఠులై పరబ్రహ్మాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరే మనుష్యులు, త్రివేదాలలో బోధించిన యజ్ఞకర్మల ద్వారా సమస్త దేవతలను తనలో ధరించిన శ్రీహరిని ఆరాధిస్తారు।

Verse 26

विष्णुर्यज्ञ: पृश्न‍िगर्भ: सर्वदेव उरुक्रम: । वृषाकपिर्जयन्तश्च उरुगाय इतीर्यते ॥ २६ ॥

త్రేతా యుగంలో ప్రభువును విష్ణు, యజ్ఞ, పృశ్నిగర్భ, సర్వదేవ, ఉరుక్రమ, వృషాకపి, జయంత, ఉరుగాయ అనే నామాలతో స్తుతిస్తారు।

Verse 27

द्वापरे भगवाञ्श्याम: पीतवासा निजायुध: । श्रीवत्सादिभिरङ्कैश्च लक्षणैरुपलक्षित: ॥ २७ ॥

ద్వాపర యుగంలో భగవంతుడు శ్యామవర్ణంతో, పీతాంబరాన్ని ధరించి అవతరిస్తాడు; శ్రీవత్సాది చిహ్నాలు, విశిష్ట ఆభరణలక్షణాలు ఆయన దివ్యదేహాన్ని గుర్తింపజేస్తాయి, అలాగే తన స్వకీయ ఆయుధాలను ప్రదర్శిస్తాడు।

Verse 28

तं तदा पुरुषं मर्त्या महाराजोपलक्षणम् । यजन्ति वेदतन्त्राभ्यां परं जिज्ञासवो नृप ॥ २८ ॥

ఓ రాజా! ద్వాపర యుగంలో పరమపురుషుని తెలుసుకోవాలని కోరే మనుష్యులు, ఆయనను మహారాజును గౌరవించినట్లుగా భావించి, వేద మరియు తంత్ర విధానాల ప్రకారం ఆరాధిస్తారు।

Verse 29

नमस्ते वासुदेवाय नम: सङ्कर्षणाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय तुभ्यं भगवते नम: ॥ २९ ॥ नारायणाय ऋषये पुरुषाय महात्मने । विश्वेश्वराय विश्वाय सर्वभूतात्मने नम: ॥ ३० ॥

ఓ వాసుదేవా, నీకు నమస్కారం; ఓ సంకర్షణా, నీకు నమస్కారం; ఓ ప్రద్యుమ్నా, ఓ అనిరుద్ధా, ఓ భగవానా—నీకు ప్రణామం. ఓ నారాయణ ఋషీ, ఓ మహాత్మ పురుషా, ఓ విశ్వేశ్వరా, ఓ విశ్వరూపా, ఓ సమస్త భూతాల అంతర్యామీ—నీకు నమస్కారం।

Verse 30

नमस्ते वासुदेवाय नम: सङ्कर्षणाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय तुभ्यं भगवते नम: ॥ २९ ॥ नारायणाय ऋषये पुरुषाय महात्मने । विश्वेश्वराय विश्वाय सर्वभूतात्मने नम: ॥ ३० ॥

హే పరమేశ్వర వాసుదేవా! నీకు నమస్కారం; అలాగే నీ రూపాలైన సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధులకు కూడా నమస్కారం. హే భగవాన్, నీకు సాష్టాంగ ప్రణామాలు. హే నారాయణ ఋషి, హే మహాపురుష, హే విశ్వేశ్వర, హే విశ్వరూప, హే సమస్తభూతాంతర్యామి—నీకు నమః।

Verse 31

इति द्वापर उर्वीश स्तुवन्ति जगदीश्वरम् । नानातन्त्रविधानेन कलावपि तथा श‍ृणु ॥ ३१ ॥

హే ఉర్వీశ రాజా! ఈ విధంగా ద్వాపరయుగంలో ప్రజలు జగదీశ్వరుని స్తుతించేవారు. అలాగే కలియుగంలో కూడా వివిధ శాస్త్రీయ తంత్రవిధానాలను అనుసరించి భగవంతుని ఆరాధిస్తారు—ఇప్పుడు ఇది నన్ను వినుము.

Verse 32

कृष्णवर्णं त्विषाकृष्णं साङ्गोपाङ्गास्त्रपार्षदम् । यज्ञै: सङ्कीर्तनप्रायैर्यजन्ति हि सुमेधस: ॥ ३२ ॥

కలియుగంలో సుమేధావులు ప్రధానంగా సంకీర్తన-యజ్ఞాల ద్వారా ఆ అవతారుని ఆరాధిస్తారు; ఆయన ఎల్లప్పుడూ కృష్ణనామాన్ని గానం చేస్తుంటాడు. ఆయన కృష్ణవర్ణుడు గాని, కాంతి శ్యామం కాదు; ఆయన స్వయంగా కృష్ణుడే. ఆయన అంగోపాంగాలు, అస్త్రాలు, పార్షదులతో సహా ఉంటాడు.

Verse 33

ध्येयं सदा परिभवघ्नमभीष्टदोहं तीर्थास्पदं शिवविरिञ्चिनुतं शरण्यम् । भृत्यार्तिहं प्रणतपाल भवाब्धिपोतं वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ ३३ ॥

హే ప్రభూ! నీవు మహాపురుషుడు; నేను నీ పద్మపాదాలను వందిస్తున్నాను—అవే నిత్య ధ్యేయం. అవి భౌతిక జీవనంలోని అవమానాలు, క్లేశాలను నశింపజేస్తాయి; జీవుని పరమాభిలాష అయిన శుద్ధ ప్రేమభక్తిని ప్రసాదిస్తాయి. అవి సమస్త తీర్థాలకు ఆశ్రయం, భక్తిమార్గ మహాత్ములకు ఆధారం; శివుడు, బ్రహ్మ వంటి దేవతలు కూడా వాటిని నమస్కరిస్తారు. నీవు శరణాగతులను కాపాడి, సేవకుల దుఃఖాన్ని తొలగిస్తావు; నీ పాదాలు జనన-মరణ సముద్రాన్ని దాటించే పడవ.

Verse 34

त्यक्त्वा सुदुस्त्यजसुरेप्सितराज्यलक्ष्मीं धर्मिष्ठ आर्यवचसा यदगादरण्यम् । मायामृगं दयितयेप्सितमन्वधावद् वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ ३४ ॥

హే మహాపురుషా! నేను నీ పద్మపాదాలను వందిస్తున్నాను. దేవతలకూ ఆకాంక్షనీయమైన, విడిచిపెట్టడం అత్యంత కష్టమైన రాజ్యలక్ష్మీని మరియు వైభవాన్ని నీవు త్యజించావు. ధర్మంలో స్థిరుడై, ఆర్య (బ్రాహ్మణ) వచనం/శాపాన్ని అనుసరించి అరణ్యానికి వెళ్లావు. కరుణవశాత్తు మాయామృగం వెంబడి పరుగెత్తే పతిత జీవులను నీవు అనుసరించావు; అలాగే నీ ప్రియ అభిలషితుడైన శ్యామసుందరుని అన్వేషణలోనూ నిమగ్నుడవై ఉన్నావు.

Verse 35

एवं युगानुरूपाभ्यां भगवान् युगवर्तिभि: । मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरोहरि: ॥ ३५ ॥

ఓ రాజా, యుగానుగుణంగా భగవాన్ హరి వివిధ నామరూపాలతో అవతరిస్తాడు; బుద్ధిమంతులు ఆ యుగానికి తగిన నామరూపాలతోనే ఆయనను ఆరాధిస్తారు, ఎందుకంటే ఆయనే సమస్త శ్రేయస్సుల దాత।

Verse 36

कलिं सभाजयन्त्यार्या गुणज्ञा: सारभागिन: । यत्र सङ्कीर्तनेनैव सर्वस्वार्थोऽभिलभ्यते ॥ ३६ ॥

గుణజ్ఞులు, సారగ్రాహులు అయిన ఆర్యులు కలియుగాన్ని గౌరవిస్తారు; ఎందుకంటే ఈ యుగంలో కేవలం సంకీర్తన ద్వారానే జీవన పరమార్థమంతా సులభంగా లభిస్తుంది।

Verse 37

न ह्यत: परमो लाभो देहिनां भ्राम्यतामिह । यतो विन्देत परमां शान्तिं नश्यति संसृति: ॥ ३७ ॥

ఈ లోకంలో సంచరిస్తున్న దేహధారులకు దీనికంటే గొప్ప లాభం లేదు—భగవంతుని సంకీర్తన; దానివల్ల పరమ శాంతి లభించి జన్మమరణ సంసారం నశిస్తుంది।

Verse 38

कृतादिषु प्रजा राजन् कलाविच्छन्ति सम्भवम् । कलौ खलु भविष्यन्ति नारायणपरायणा: । क्व‍‍चित् क्व‍‍चिन्महाराज द्रविडेषु च भूरिश: ॥ ३८ ॥ ताम्रपर्णी नदी यत्र कृतमाला पयस्विनी । कावेरी च महापुण्या प्रतीची च महानदी ॥ ३९ ॥ ये पिबन्ति जलं तासां मनुजा मनुजेश्वर । प्रायो भक्ता भगवति वासुदेवेऽमलाशया: ॥ ४० ॥

ఓ రాజా, కృతాది యుగాల ప్రజలు కలియుగంలో జన్మించాలని కోరుకుంటారు; ఎందుకంటే కలిలో నారాయణపరాయణ భక్తులు ఉంటారు—వారు అనేక చోట్ల కనిపిస్తారు, కాని ద్రవిడ దేశంలో విశేషంగా ఎక్కువగా ఉంటారు।

Verse 39

कृतादिषु प्रजा राजन् कलाविच्छन्ति सम्भवम् । कलौ खलु भविष्यन्ति नारायणपरायणा: । क्व‍‍चित् क्व‍‍चिन्महाराज द्रविडेषु च भूरिश: ॥ ३८ ॥ ताम्रपर्णी नदी यत्र कृतमाला पयस्विनी । कावेरी च महापुण्या प्रतीची च महानदी ॥ ३९ ॥ ये पिबन्ति जलं तासां मनुजा मनुजेश्वर । प्रायो भक्ता भगवति वासुदेवेऽमलाशया: ॥ ४० ॥

అక్కడ తామ్రపర్ణీ, కృతమాల, పయస్విని, మహాపుణ్యమైన కావేరి మరియు ప్రతీచీ మహానది ప్రవహిస్తాయి।

Verse 40

कृतादिषु प्रजा राजन् कलाविच्छन्ति सम्भवम् । कलौ खलु भविष्यन्ति नारायणपरायणा: । क्व‍‍चित् क्व‍‍चिन्महाराज द्रविडेषु च भूरिश: ॥ ३८ ॥ ताम्रपर्णी नदी यत्र कृतमाला पयस्विनी । कावेरी च महापुण्या प्रतीची च महानदी ॥ ३९ ॥ ये पिबन्ति जलं तासां मनुजा मनुजेश्वर । प्रायो भक्ता भगवति वासुदेवेऽमलाशया: ॥ ४० ॥

ఓ రాజా, కృతయుగాది యుగాల ప్రజలు కలియుగంలో జన్మించాలనే ఆకాంక్షిస్తారు; ఎందుకంటే కలియుగంలో నారాయణపరాయణులైన భక్తులు అనేకులు ఉంటారు, ముఖ్యంగా ద్రవిడదేశంలో. తామ్రపర్ణీ, కృతమాల, పయస్విని, మహాపుణ్యమైన కావేరి, ప్రతీచీ మహానది వంటి పవిత్ర నదీజలాన్ని పానంచేసే మనుష్యులు సాధారణంగా వాసుదేవుని నిర్మలహృదయ భక్తులవుతారు।

Verse 41

देवर्षिभूताप्तनृणां पितृणां न किङ्करो नायमृणी च राजन् । सर्वात्मना य: शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिहृत्य कर्तम् ॥ ४१ ॥

ఓ రాజా, సమస్త భౌతిక కర్తవ్యాలను విడిచి, శరణ్యుడైన ముకుందుని పదపద్మాలకు సంపూర్ణంగా శరణు పొందినవాడు దేవతలు, మహర్షులు, జీవులు, బంధువులు-మిత్రులు, మనుష్యులు లేదా పితృదేవతలకు దాసుడూ కాదు, ఋణస్థుడూ కాదు. ఎందుకంటే వారందరూ పరమేశ్వరుని అంసాలు; కాబట్టి ప్రభుసేవలో శరణాగతుడైనవాడికి వారిని వేరుగా సేవించాల్సిన అవసరం లేదు।

Verse 42

स्वपादमूलं भजत: प्रियस्य त्यक्तान्यभावस्य हरि: परेश: । विकर्म यच्चोत्पतितं कथञ्चिद् धुनोति सर्वं हृदि सन्निविष्ट: ॥ ४२ ॥

ఇతర అన్ని ఆసక్తులను విడిచి, ప్రియ భక్తుడిలా పరమేశ్వరుడైన హరియొక్క పదమూలాన్ని భజించే వాడు ప్రభువుకు అత్యంత ప్రియుడు. అలాంటి శరణాగతుడు అనుకోకుండా ఏదైనా పాపకర్మ చేసినా, అందరి హృదయాల్లో నివసించే భగవాన్ వెంటనే ఆ పాపఫల ప్రతిక్రియను తొలగిస్తాడు।

Verse 43

श्रीनारद उवाच धर्मान् भागवतानित्थं श्रुत्वाथ मिथिलेश्वर: । जायन्तेयान् मुनीन् प्रीत: सोपाध्यायो ह्यपूजयत् ॥ ४३ ॥

శ్రీనారదుడు పలికెను—ఇలా భాగవతధర్మ తత్త్వాన్ని విని మిథిల రాజైన నిమి పరమ సంతోషించాడు; యజ్ఞాచార్యులతో కలిసి జయంతీ పుత్రులైన మునులను విధివిధానంగా పూజించాడు।

Verse 44

ततोऽन्तर्दधिरे सिद्धा: सर्वलोकस्य पश्यत: । राजा धर्मानुपातिष्ठन्नवाप परमां गतिम् ॥ ४४ ॥

ఆ తరువాత ఆ సిద్ధ మునులు అందరి కళ్లముందే అంతర్ధానమయ్యారు. రాజు నిమి వారు బోధించిన ధర్మసూత్రాలను శ్రద్ధతో ఆచరించి, ఈ విధంగా పరమగతి—భగవద్ప్రాప్తిని—సాధించాడు।

Verse 45

त्वमप्येतान् महाभाग धर्मान् भागवतान् श्रुतान् । आस्थित: श्रद्धया युक्तो नि:सङ्गो यास्यसे परम् ॥ ४५ ॥

హే మహాభాగ వసుదేవా, నీవు విన్న భాగవతధర్మాలను శ్రద్ధతో ఆచరించు; సంగరహితుడై పరమపదాన్ని పొందుతావు।

Verse 46

युवयो: खलु दम्पत्योर्यशसा पूरितं जगत् । पुत्रतामगमद् यद् वां भगवानीश्वरोहरि: ॥ ४६ ॥

మీ దంపతుల యశస్సుతో నిజంగా జగత్తు నిండిపోయింది; ఎందుకంటే భగవాన్ ఈశ్వరుడు హరి మీ కుమారుడిగా అవతరించాడు।

Verse 47

दर्शनालिङ्गनालापै: शयनासनभोजनै: । आत्मा वां पावित: कृष्णे पुत्रस्‍नेहं प्रकुर्वतो: ॥ ४७ ॥

కృష్ణుణ్ని కుమారుడిగా స్వీకరించి మీరు చూపిన కుమారస్నేహం వల్ల—ఆయనను దర్శించడం, ఆలింగనం, సంభాషణ, కలిసి శయనాసనాలు, కలిసి భోజనం—ఈ సన్నిహిత సాన్నిధ్యంతో మీ హృదయాలు పూర్తిగా పవిత్రమయ్యాయి; మీరు సిద్ధులే।

Verse 48

वैरेण यं नृपतय: शिशुपालपौण्ड्र- शाल्वादयो गतिविलासविलोकनाद्यै: । ध्यायन्त आकृतधिय: शयनासनादौ तत्साम्यमापुरनुरक्तधियां पुन: किम् ॥ ४८ ॥

శిశుపాల, పౌండ్రక, శాల్వ వంటి వైరీ రాజులు కూడా శయనాసనాదుల్లో కృష్ణుని గతి, క్రీడలు, భక్తులపై ప్రేమదృష్టి మొదలైన ఆకర్షణీయ లక్షణాలను ఈర్ష్యతో ధ్యానించేవారు; ఇలా ఎల్లప్పుడూ కృష్ణునిలో లీనమై వారు కూడా ప్రభువు ధామంలో ముక్తిని పొందారు. మరి అనుకూల ప్రేమభావంతో నిరంతరం కృష్ణునిపై మనసు నిలిపేవారికి లభించే వరాలు ఏమని చెప్పాలి!

Verse 49

मापत्यबुद्धिमकृथा: कृष्णे सर्वात्मनीश्वरे । मायामनुष्यभावेन गूढैश्वर्ये परेऽव्यये ॥ ४९ ॥

కృష్ణుణ్ని సాధారణ శిశువుగా భావించకండి; ఆయన సర్వాత్మ, అవ్యయుడు, పరమేశ్వర భగవానుడు. మాయావశంగా మనుష్యభావాన్ని ధరించి తన అచింత్య ఐశ్వర్యాన్ని గోప్యంగా ఉంచాడు।

Verse 50

भूभारासुरराजन्यहन्तवे गुप्तये सताम् । अवतीर्णस्य निर्वृत्यै यशो लोके वितन्यते ॥ ५० ॥

భూమికి భారమైన అసుర స్వభావ రాజులను సంహరించుటకును, సద్భక్తులను రక్షించుటకును భగవంతుడు అవతరించాడు. ఆయన కృపవలన దుష్టులకూ భక్తులకూ మోక్షం లభిస్తుంది; అందువల్ల ఆయన దివ్యయశస్సు సమస్త లోకాలలో వ్యాపించింది.

Verse 51

श्रीशुक उवाच एतच्छ्रुत्वा महाभागो वसुदेवोऽतिविस्मित: । देवकी च महाभागा जहतुर्मोहमात्मन: ॥ ५१ ॥

శ్రీశుకదేవ గోస్వామి పలికెను—ఇది విని మహాభాగ్యుడు వసుదేవుడు అత్యంత ఆశ్చర్యచకితుడయ్యెను. అలాగే మహాభాగ్యవతి దేవకితో కలిసి, వారి హృదయాలలో ప్రవేశించిన మోహమును మరియు ఆందోళనను వారు విడిచిపెట్టిరి.

Verse 52

इतिहासमिमं पुण्यं धारयेद् य: समाहित: । स विधूयेह शमलं ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ५२ ॥

ఎవడు ఏకాగ్రచిత్తంతో ఈ పుణ్యమైన ఇతిహాసాన్ని ధ్యానించి హృదయంలో ధరించునో, వాడు ఈ జన్మలోనే సమస్త కల్మషాన్ని తొలగించుకొని శుద్ధుడై పరబ్రహ్మసిద్ధికి అర్హుడగును.