Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 29

The Disappearance of the Yadu Dynasty and Lord Kṛṣṇa’s Departure

बिभ्रच्चतुर्भुजं रूपं भ्राजिष्णु प्रभया स्वया । दिशो वितिमिरा: कुर्वन् विधूम इव पावक: ॥ २८ ॥ श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं तप्तहाटकवर्चसम् । कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीतं सुमङ्गलम् ॥ २९ ॥ सुन्दरस्मितवक्त्राब्जं नीलकुन्तलमण्डितम् । पुण्डरीकाभिरामाक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३० ॥ कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदै: । हारनूपुरमुद्राभि: कौस्तुभेन विराजितम् ॥ ३१ ॥ वनमालापरीताङ्गं मूर्तिमद्भ‍िर्निजायुधै: । कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीनं पङ्कजारुणम् ॥ ३२ ॥

bibhrac catur-bhujaṁ rūpaṁ bhrājiṣṇu prabhayā svayā diśo vitimirāḥ kurvan vidhūma iva pāvakaḥ

ప్రభువు తన స్వప్రభతో ప్రకాశించే చతుర్భుజ రూపాన్ని ధరించి, ధూమరహిత అగ్నివలె అన్ని దిశల అంధకారాన్ని తొలగించెను। ఆయన ఘనశ్యామ మేఘవర్ణుడు; కరిగిన బంగారంలాంటి కాంతితో మెరిసి, వక్షస్థలంలో శ్రీवत్స చిహ్నంతో సర్వమంగళమయుడై ఉన్నాడు। రేశమీ వస్త్రయుగలాన్ని ధరించి, కమలముఖంపై మధురస్మితం, నీలకుంతలాలు, మనోహర కమలనయనాలు, మెరుస్తున్న మకరకుండలాలు కలవాడు। కటిసూత్రం, యజ్ఞోపవీతం, కిరీటం, కటకాలు, అంగదాలు, హారాలు, నూపురాలు, రాజచిహ్నాలు మరియు కౌస్తుభమణితో విరాజిల్లెను। వనమాలాతో అలంకృతమైన ఆయన దేహాన్ని చుట్టి ఆయన స్వాయుధాలు మూర్తిమంతమై నిలిచెను; ఆయన కుడి తొడపై ఎడమ పాదాన్ని—కమలారుణ తళంతో—ఉంచి ఆసీనుడయ్యెను।

श्रीवत्स-अङ्कम्marked with the Śrīvatsa sign
श्रीवत्स-अङ्कम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रीवत्स (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्रीवत्सस्य अङ्कः यस्मिन्) विशेषणं (रूपम्/वपुः) प्रति
घन-श्यामम्dark-blue like a raincloud
घन-श्यामम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootघन (प्रातिपदिक) + श्याम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (घन इव श्यामम्)
तप्त-हाटक-वर्चसम्having the luster of heated gold
तप्त-हाटक-वर्चसम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + हाटक (प्रातिपदिक) + वर्चस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (तप्तहाटकस्य वर्चः यस्य) विशेषणं
कौशेय-अम्बर-युग्मेनwith a pair of silk garments
कौशेय-अम्बर-युग्मेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकौशेय (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक) + युग्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (कौशेयम् अम्बरम्) + युग्म (pair)
परिवीतम्clad, wrapped around
परिवीतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeVerb
Rootपरि√वी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणं (रूपम्/वपुः) प्रति
सु-मङ्गलम्most auspicious
सु-मङ्गलम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + मङ्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (सु + मङ्गल)