Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 24
Nondual Vision Beyond Praise and Blame
Dvandva-nivṛtti and Ātma-viveka
नात्मा वपु: पार्थिवमिन्द्रियाणि देवा ह्यसुर्वायुर्जलम् हुताश: । मनोऽन्नमात्रं धिषणा च सत्त्व- महङ्कृति: खं क्षितिरर्थसाम्यम् ॥ २४ ॥
nātmā vapuḥ pārthivam indriyāṇi devā hy asur vāyur jalam hutāśaḥ mano ’nna-mātraṁ dhiṣaṇā ca sattvam ahaṅkṛtiḥ khaṁ kṣitir artha-sāmyam
భూమితత్వంతో ఏర్పడిన ఈ భౌతిక దేహం ఆత్మ కాదు; ఇంద్రియాలు కూడా కాదు, వాటి అధిష్ఠాత దేవతలు కూడా కాదు, ప్రాణవాయువు కూడా కాదు; బాహ్య వాయువు, జలం, అగ్ని కూడా కాదు; మనస్సు కూడా కాదు—ఇవి అన్నీ జడ పదార్థమే. అలాగే బుద్ధి, భౌతిక చైతన్యం, అహంకారం, ఆకాశం లేదా భూమి, ఇంద్రియవిషయాలు, ప్రకృతியின் ఆద్య సమ్యావస్థ కూడా ఆత్మ యొక్క నిజమైన గుర్తింపు కాదు.
FAQs
In 11.28.24, Krishna explains that the ātmā is not the earth-made body, senses, mind, intelligence, false ego, or even the elements and guṇas; the Self is distinct from all material constituents.
Krishna is giving Uddhava final, liberating instruction (Uddhava Gita), guiding him to transcend identification with the body-mind complex and attain steady self-realization and devotion.
Use this verse to reduce anxiety and ego: observe body, senses, thoughts, and roles as changing material factors, and cultivate the stance of the witnessing Self while anchoring life in devotion and dharma.