Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मन: । न घटेतार्थसम्बन्ध: स्वप्नद्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥

శ్రీశుకుడు పలికెను—హే రాజా! పరమపురుషుని ఆత్మమాయ ప్రభావం లేకుండా శుద్ధచైతన్యాత్మకు జడదేహంతో నిజమైన సంబంధం ఏర్పడదు; అది స్వప్నదర్శి తన దేహక్రియలను చూస్తున్నట్లే।

Verse 2

बहुरूप इवाभाति मायया बहुरूपया । रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥

భగవానుని బాహ్య మాయ వల్ల జీవుడు అనేక రూపాలుగా కనిపిస్తాడు. ప్రకృతి గుణాలలో ఆసక్తిగా ఉండి ‘నేను’ ‘నాది’ అనే భ్రమలో పడతాడు.

Verse 3

यर्हि वाव महिम्नि स्वे परस्मिन् कालमाययो: । रमेत गतसम्मोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥

జీవుడు తన సహజ మహిమలో స్థితుడై కాలమాయలకు అతీతమైన పరతత్త్వంలో రమించగానే మోహం తొలగుతుంది. అప్పుడు ‘నేను’ ‘నాది’ అనే రెండు భ్రమలను విడిచి శుద్ధాత్మగా పూర్తిగా ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 4

आत्मतत्त्वविशुद्ध्यर्थं यदाह भगवानृतम् । ब्रह्मणे दर्शयन् रूपमव्यलीकव्रताद‍ृत: ॥ ४ ॥

ఓ రాజా, భక్తి-యోగంలో మోసం లేని తపస్సుతో బ్రహ్మదేవునిపై ప్రసన్నుడైన భగవానుడు తన నిత్య, దివ్య స్వరూపాన్ని బ్రహ్మకు దర్శింపజేశాడు. ఇదే బద్ధజీవుని ఆత్మతత్త్వ శుద్ధి యొక్క పరమ లక్ష్యం.

Verse 5

स आदिदेवो जगतां परो गुरु: स्वधिष्ण्यमास्थाय सिसृक्षयैक्षत । तां नाध्यगच्छद् द‍ृशमत्र सम्मतां प्रपञ्चनिर्माणविधिर्यया भवेत् ॥ ५ ॥

జగత్తుకు పరమ గురువైన ఆదిదేవుడు బ్రహ్మ తన పద్మాసనాన్ని ఆశ్రయించి సృష్టి చేయాలనే సంకల్పంతో పరిశీలించాడు. కానీ తన ఆసన మూలాన్ని గానీ, సృష్టి నిర్మాణానికి తగిన దిశను గానీ, విధానాన్ని గానీ గ్రహించలేకపోయాడు.

Verse 6

स चिन्तयन् द्वय‍क्षरमेकदाम्भ- स्युपाश‍ृणोद् द्विर्गदितं वचो विभु: । स्पर्शेषु यत्षोडशमेकविंशं निष्किञ्चनानां नृप यद् धनं विदु: ॥ ६ ॥

ఓ నృపా, ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా బ్రహ్మదేవుడు నీటిలో సమీపం నుండి రెండుసార్లు పలికిన రెండు అక్షరాల వాక్యాన్ని విన్నాడు. స్పర్శ వర్ణాలలో పదహారవది మరియు ఇరవై ఒకటవది కలసి ‘తప’ అయ్యాయి—ఇది నిరాకాంక్షుల ధనమని చెప్పబడుతుంది.

Verse 7

निशम्य तद्वक्तृदिद‍ृक्षया दिशो विलोक्य तत्रान्यदपश्यमान: । स्वधिष्ण्यमास्थाय विमृश्य तद्धितं तपस्युपादिष्ट इवादधे मन: ॥ ७ ॥

ఆ ధ్వనిని విని బ్రహ్మదేవుడు వక్తను చూడాలనే కోరికతో అన్ని దిక్కులా వెదికాడు. కానీ తనను తప్ప మరెవ్వరినీ చూడలేక, తన పద్మాసనంపై స్థిరంగా కూర్చొని, ఉపదేశించినట్లే తపస్సులో మనస్సును నిలిపాడు।

Verse 8

दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रिय: । अतप्यत स्माखिललोकतापनं तपस्तपीयांस्तपतां समाहित: ॥ ८ ॥

అమోఘదర్శనుడైన బ్రహ్మదేవుడు దేవగణన ప్రకారం వెయ్యేళ్లు దివ్య తపస్సు చేశాడు. ఆకాశం నుండి వచ్చిన ఆ పరమ ధ్వనిని దివ్యమని స్వీకరించి, ప్రాణం-మనస్సు-ఇంద్రియాలను జయించాడు; అతని తపస్సు సమస్త లోకాలకు బోధగా నిలిచింది, అందుకే తపస్వుల్లో అతడే శ్రేష్ఠుడు।

Verse 9

तस्मै स्वलोकं भगवान् सभाजित: सन्दर्शयामास परं न यत्परम् । व्यपेतसंक्लेशविमोहसाध्वसं स्वद‍ृष्टवद्भिर्पुरुषैरभिष्टुतम् ॥ ९ ॥

ఇలా బ్రహ్మదేవుని తపస్సుతో భగవంతుడు అత్యంత సంతుష్టుడై, అతనికి తన పరమ ధామమైన వైకుంఠాన్ని దర్శింపజేశాడు; అది అన్ని లోకాలకన్నా పైగా ఉన్న అత్యున్నత లోకం. ఆ ధామం దుఃఖం, మోహం, భయము లేనిది; ఆత్మసాక్షాత్కారులు దానిని ఆరాధించి స్తుతిస్తారు।

Verse 10

प्रवर्तते यत्र रजस्तमस्तयो: सत्त्वं च मिश्रं न च कालविक्रम: । न यत्र माया किमुतापरे हरे- रनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिता: ॥ १० ॥

ఆ ధామంలో రజస్సు, తమస్సు గుణాలు ప్రవహించవు; సత్త్వమూ వాటి మిశ్రమం లేని శుద్ధ సత్త్వమే. అక్కడ కాల ప్రభావం లేదు; మరి మాయ అనే బాహ్యశక్తి ఎలా ప్రవేశిస్తుంది? అక్కడ హరికి అనువ్రతులైన భక్తులను దేవులు, అసురులు కూడా భేదం లేకుండా ఆరాధిస్తారు।

Verse 11

श्यामावदाता: शतपत्रलोचना: पिशङ्गवस्त्रा: सुरुच: सुपेशस: । सर्वे चतुर्बाहव उन्मिषन्मणि- प्रवेकनिष्काभरणा: सुवर्चस: ॥ ११ ॥

వైకుంఠవాసుల వర్ణం ఆకాశ నీలిమలా ప్రకాశిస్తుంది. వారి కళ్ళు కమలదళాల వంటివి, వస్త్రాలు పసుపు వర్ణంలో, రూపం మనోహరం, దేహం సుందరంగా ఉంటుంది. వారందరూ చతుర్భుజులు; ముత్యాల హారాలు, రత్నజటిత పతకాలు ధరించి, తేజస్సుతో వెలుగుతారు।

Verse 12

प्रवालवैदूर्यमृणालवर्चस: । परिस्फुरत्कुण्डलमौलिमालिन: ॥ १२ ॥

కొంతమంది ప్రవాళం, వైదూర్యము, మృణాలమువలె కాంతితో ప్రకాశించి, శిరస్సుపై మాలలు ధరించి, చెవుల్లో మెరుస్తున్న కుండలాలు ధరించారు.

Verse 13

भ्राजिष्णुभिर्य: परितो विराजते लसद्विमानावलिभिर्महात्मनाम् । विद्योतमान: प्रमदोत्तमाद्युभि: सविद्युदभ्रावलिभिर्यथा नभ: ॥ १३ ॥

వైకుంఠ లోకాలను మహాత్మ భక్తుల ప్రకాశించే విమానాల వరుసలు చుట్టుముట్టి మెరిశాయి; దివ్యవర్ణ సుందరీమణులు మెరుపులా కాంతిమంతులు—మేఘాలు, మెరుపులతో అలంకరించిన ఆకాశంలా అన్నీ కలిసి కనిపించాయి.

Verse 14

श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयो: करोति मानं बहुधा विभूतिभि: । प्रेङ्खं श्रिता या कुसुमाकरानुगै- र्विगीयमाना प्रियकर्म गायती ॥ १४ ॥

అక్కడ దివ్యరూపిణి లక్ష్మీదేవి ఉరుగాయ భగవంతుని కమలపాదాలకు ప్రేమసేవలో నానావిధ వైభవాలతో గౌరవం అర్పిస్తుంది; వసంతానుయాయి తేనెటీగల ప్రేరణతో ఊయలపై ఆశ్రయించి, సఖులతో కలిసి ప్రభువు ప్రియకర్మల మహిమను గానముచేస్తుంది.

Verse 15

ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं श्रिय: पतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् । सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभि: स्वपार्षदाग्रै: परिसेवितं विभुम् ॥ १५ ॥

బ్రహ్మదేవుడు వైకుంఠ లోకాల్లో ఆ విభువైన భగవంతుని దర్శించాడు—ఆయనే సమస్త సాత్వత భక్తసమూహాధిపతి, శ్రీపతి, యజ్ఞపతి, జగత్పతి; నంద, సునంద, ప్రబల, అర్హణ మొదలైన అగ్ర పార్షదులు ఆయనను సేవిస్తున్నారు.

Verse 16

भृत्यप्रसादाभिमुखं द‍ृगासवं प्रसन्नहासारुणलोचनाननम् । किरीटिनं कुण्डलिनं चतुर्भुजं पीतांशुकं वक्षसि लक्षितं श्रिया ॥ १६ ॥

భగవంతుడు తన ప్రియ సేవకులపై ప్రసాదాభిముఖుడై, చూపే మధుర మత్తును కలిగించునట్లు ఆకర్షణీయంగా, ప్రసన్న హాస్యంతో అరుణవర్ణ నేత్రముఖంతో ప్రకాశించాడు. ఆయన కిరీటధారి, కుండలధారి, చతుర్భుజుడు, పీతాంబరధారి; వక్షస్థలంపై శ్రీదేవి చిహ్నాలతో గుర్తింపబడ్డాడు.

Verse 17

अध्यर्हणीयासनमास्थितं परं वृतं चतु:षोडशपञ्चशक्तिभि: । युक्तं भगै: स्वैरितरत्र चाध्रुवै: स्व एव धामन् रममाणमीश्वरम् ॥ १७ ॥

భగవంతుడు పరమార్హమైన ఆసనంపై ఆసీనుడై, నాలుగు, పదహారు, ఐదు, ఆరు శక్తులతోను ఇతర క్షణిక గౌణ శక్తులతోను పరివృతుడై ఉన్నాడు; అయినా స్వధామంలో స్వయంగా రమించే నిజ పరమేశ్వరుడే ఆయన।

Verse 18

तद्दर्शनाह्लादपरिप्लुतान्तरो हृष्यत्तनु: प्रेमभराश्रुलोचन: । ननाम पादाम्बुजमस्य विश्वसृग् यत् पारमहंस्येन पथाधिगम्यते ॥ १८ ॥

భగవంతుని సంపూర్ణ దర్శనంతో బ్రహ్ముని అంతఃకరణం ఆనందంతో ముంచెత్తబడింది; ప్రేమోన్మాదంలో దేహం పులకించగా, కన్నులు ప్రేమాశ్రువులతో నిండాయి. విశ్వసృష్టికర్త బ్రహ్ముడు ప్రభువు పాదపద్మాలకు నమస్కరించాడు—ఇదే పరమహంసుని పరమసిద్ధి మార్గం।

Verse 19

तं प्रीयमाणं समुपस्थितं कविं प्रजाविसर्गे निजशासनार्हणम् । बभाष ईषत्स्मितशोचिषा गिरा प्रिय: प्रियं प्रीतमना: करे स्पृशन् ॥ १९ ॥

తన ఎదుట సంతోషంతో నిలిచిన కవి బ్రహ్ముడిని—ప్రజాసృష్టికి యోగ్యుడిగా, తన ఆజ్ఞకు లోబడి ఉండవలసినవాడిగా—చూసి భగవంతుడు ఎంతో సంతుష్టుడయ్యాడు. ఆయన ప్రేమతో బ్రహ్ముని చేయి తాకి, స్వల్ప చిరునవ్వుతో మెరుస్తూ మధుర వాణితో పలికాడు।

Verse 20

श्रीभगवानुवाच त्वयाहं तोषित: सम्यग् वेदगर्भ सिसृक्षया । चिरं भृतेन तपसा दुस्तोष: कूटयोगिनाम् ॥ २० ॥

శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఓ వేదగర్భ బ్రహ్మా! సృష్టి చేయాలనే సంకల్పంతో నీవు దీర్ఘకాలం చేసిన తపస్సు నన్ను సమ్యకంగా సంతుష్టిపరిచింది; కాని కూటయోగులు, అంటే మోసగాళ్లైన యోగులతో నేను సులభంగా తృప్తి చెందను।

Verse 21

वरं वरय भद्रं ते वरेशं माभिवाञ्छितम् । ब्रह्मञ्छ्रेय:परिश्राम: पुंसां मद्दर्शनावधि: ॥ २१ ॥

నీకు మంగళం కలుగుగాక, ఓ బ్రహ్మా! వరదాతనైన నన్ను కోరినట్లయితే నీకు ఇష్టమైన వరాన్ని అడుగు. జీవుల తపస్సు-పరిశ్రమల పరమ ఫలం చివరికి నా సాక్షాత్కార దర్శనమే అని తెలుసుకో।

Verse 22

मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् । यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तप: ॥ २२ ॥

అత్యున్నత సిద్ధి, పరమ నైపుణ్యం అనగా నా ధామాలను ప్రత్యక్షంగా దర్శించుట. నా ఆజ్ఞ ప్రకారం గోప్యంగా కఠిన తపస్సు చేసి వినయంగా ఉన్నందువల్ల ఇది సాధ్యమైంది।

Verse 23

प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते । तपो मे हृदयं साक्षादात्माहं तपसोऽनघ ॥ २३ ॥

ఓ నిర్దోష బ్రహ్మా, కర్తవ్యములో మోహితుడవైనప్పుడు నేనే నిన్ను తపస్సు చేయమని ఆజ్ఞాపించాను. తపస్సే నా హృదయం, నా ఆత్మ; అందువల్ల తపస్సు మరియు నేను భిన్నం కాదు.

Verse 24

सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुन: । बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुश्चरं तप: ॥ २४ ॥

ఇదే తపస్సు శక్తితో నేను ఈ జగత్తును సృష్టిస్తాను, అదే శక్తితో దానిని ధరిస్తాను, అదే శక్తితో మళ్లీ లయముచేస్తాను. కాబట్టి నా పరాక్రమం తపస్సే.

Verse 25

ब्रह्मोवाच भगवन् सर्वभूतानामध्यक्षोऽवस्थितो गुहाम् । वेद ह्यप्रतिरुद्धेन प्रज्ञानेन चिकीर्षितम् ॥ २५ ॥

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ భగవాన్, మీరు సమస్త జీవుల హృదయగుహలో పరమ నియంతగా నివసిస్తున్నారు. మీ అప్రతిహతమైన ఉత్తమ ప్రజ్ఞతో అన్ని ప్రయత్నాలను మీరు తెలుసుకొనుచున్నారు.

Verse 26

तथापि नाथमानस्य नाथ नाथय नाथितम् । परावरे यथा रूपे जानीयां ते त्वरूपिण: ॥ २६ ॥

అయినప్పటికీ ఓ నాథా, నా మనోకాంక్షను నెరవేర్చండి. దయచేసి చెప్పండి—మీరు పరమాతీత స్వరూపంలో ఉన్నప్పటికీ, స్వరూపతః రూపరహితుడై ఉండి కూడా, లోకంలో సాధారణ రూపాన్ని ఎలా ధరిస్తారు?

Verse 27

यथात्ममायायोगेन नानाशक्त्युपबृंहितम् । विलुम्पन् विसृजन् गृह्णन् बिभ्रदात्मानमात्मना ॥ २७ ॥

దయచేసి తెలియజేయండి—మీ స్వాత్మమాయా యోగముచే అనేక శక్తులను విస్తరింపజేసి, సంహారం, సృష్టి, గ్రహణం మరియు ధారణ (పోషణ) కార్యాలను మీరు స్వయంగా ఎలా నిర్వహిస్తారు?

Verse 28

क्रीडस्यमोघसङ्कल्प ऊर्णनाभिर्यथोर्णुते । तथा तद्विषयां धेहि मनीषां मयि माधव ॥ २८ ॥

హే మాధవా, మీ సంకల్పం ఎప్పుడూ విఫలమవదు. సాలీడు తన శక్తితోనే జాలం నేసుకున్నట్లు, మీరు మీ శక్తితో లీలా చేస్తారు; కాబట్టి ఆ శక్తుల తత్త్వాన్ని నాకు బోధించండి.

Verse 29

भगवच्छिक्षितमहं करवाणि ह्यतन्द्रित: । नेहमान: प्रजासर्गं बध्येयं यदनुग्रहात् ॥ २९ ॥

దయచేసి ఉపదేశించండి—భగవంతుని బోధనచే నేను అప్రమత్తంగా కార్యం చేయగలను; మీ అనుగ్రహంతో జీవుల సృష్టి చేసినా ఆ కర్మలచే బంధింపబడకుండునట్లు.

Verse 30

यावत् सखा सख्युरिवेश ते कृत: प्रजाविसर्गे विभजामि भो जनम् । अविक्लवस्ते परिकर्मणि स्थितो मा मे समुन्नद्धमदोऽजमानिन: ॥ ३० ॥

హే ప్రభూ అజా (అజన్మా), మీరు స్నేహితుడు స్నేహితునితో చేయి కలిపినట్లు నాతో చేయి కలిపి సమానంగా ఆదరించారు. నేను వివిధ జీవుల సృష్టికార్యంలో నిమగ్నుడై, మీ సేవలో స్థిరంగా ఉంటాను; నాకు కలత రాకూడదు, కానీ ‘నేనే పరమేశ్వరుడు’ అన్న గర్వం పుట్టకూడదని ప్రార్థిస్తున్నాను.

Verse 31

श्रीभगवानुवाच ज्ञानं परमगुह्यं मे यद् विज्ञानसमन्वितम् । सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३१ ॥

శ్రీభగవానుడు పలికెను—నా విషయమైన పరమ గూఢ జ్ఞానం, అనుభవసహితమైన విజ్ఞానంతో కూడినది; రహస్యంతో పాటు దాని సాధనాంగాలతో కూడి నేను చెప్పుచున్నాను. నీవు దీన్ని జాగ్రత్తగా గ్రహించు.

Verse 32

यावानहं यथाभावो यद्रूपगुणकर्मक: । तथैव तत्त्वविज्ञानमस्तु ते मदनुग्रहात् ॥ ३२ ॥

నేను యెట్లాంటి వాడనో—నా నిత్య స్వరూపం, దివ్య సత్తా, రూపం, గుణాలు, లీలలు—అదే తత్త్వవిజ్ఞానం నా నిర్హేతుక కృపవల్ల నీలో ప్రకాశించుగాక।

Verse 33

अहमेवासमेवाग्रे नान्यद् यत् सदसत् परम् । पश्चादहं यदेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३३ ॥

హే బ్రహ్మా, సృష్టికి ముందుగా నేనే ఒక్కడినే ఉన్నాను; నాతో భిన్నంగా ఏదీ లేదు—సత్-అసత్ కూడా కాదు, సృష్టికారణమైన ప్రకృతి కూడా కాదు. ఇప్పుడు కనిపించేదీ నేనే, ప్రళయం తరువాత మిగిలేదీ నేనే।

Verse 34

ऋतेऽर्थं यत् प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि । तद्विद्यादात्मनो मायां यथाभासो यथा तम: ॥ ३४ ॥

హే బ్రహ్మా, నాతో సంబంధం లేకుండా విలువైనదిగా కనిపించేది నిజం కాదు. దానిని నా మాయగా తెలుసుకో—చీకటిలో కనిపించే ప్రతిబింబంలా।

Verse 35

यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेष्वनु । प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३५ ॥

హే బ్రహ్మా, మహాభూతాలు సూక్ష్మ-స్థూల సమస్త భూతాలలో ప్రవేశించినట్లే కనిపించినా ప్రవేశించనట్లే ఉంటాయి; అలాగే నేను సృష్టమైన అన్నిటిలో అంతర్యామిగా ఉన్నాను, అయినా వాటికి అతీతుడను।

Verse 36

एतावदेव जिज्ञास्यं तत्त्वजिज्ञासुनात्मन: । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत् स्यात् सर्वत्र सर्वदा ॥ ३६ ॥

పరమ తత్త్వాన్ని అన్వేషించే సాధకుడు ఇంతవరకే విచారించాలి—ఏది సర్వత్ర సర్వదా, అన్వయ-వ్యతిरेकముల ద్వారా ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా కూడా నిలిచి ఉంటుంది।

Verse 37

एतन्मतं समातिष्ठ परमेण समाधिना । भवान् कल्पविकल्पेषु न विमुह्यति कर्हिचित् ॥ ३७ ॥

ఓ బ్రహ్మా, పరమ సమాధితో ఈ నిర్ణయాన్ని దృఢంగా ఆశ్రయించు; భాగ ప్రళయంలోనూ మహా ప్రళయంలోనూ అహంకారం నిన్ను ఎప్పుడూ మోహింపజేయదు।

Verse 38

श्रीशुक उवाच सम्प्रदिश्यैवमजनो जनानां परमेष्ठिनम् । पश्यतस्तस्य तद् रूपमात्मनो न्यरुणद्धरि: ॥ ३८ ॥

శ్రీశుకుడు చెప్పెను—జీవుల నాయకుడైన పరమేష్ఠి బ్రహ్మకు ఈ విధంగా ఉపదేశించి, హరి తన దివ్యరూపంతో దర్శనమిచ్చి, అతడు చూస్తుండగానే అంతర్ధానమయ్యెను।

Verse 39

अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरये विहिताञ्जलि: । सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३९ ॥

హరి అంతర్ధానమైనప్పుడు, భక్తుల ఇంద్రియాలకు పరమానంద లక్ష్యుడైన హరికి నమస్కరించి, బ్రహ్మా అంజలి బద్ధుడై, పూర్వంలాగానే జీవులతో నిండిన ఈ విశ్వాన్ని మళ్లీ సృష్టించసాగెను।

Verse 40

प्रजापतिर्धर्मपतिरेकदा नियमान् यमान् । भद्रं प्रजानामन्विच्छन्नातिष्ठत् स्वार्थकाम्यया ॥ ४० ॥

ఒకసారి ప్రజాపతి, ధర్మపిత అయిన బ్రహ్మా, సమస్త ప్రజల మంగళాన్ని కోరుతూ, తన కర్తవ్యసాధనాభిలాషతో నియమ-యమాది ఆచరణలో స్థితుడయ్యెను।

Verse 41

तं नारद: प्रियतमो रिक्थादानामनुव्रत: । शुश्रूषमाण: शीलेन प्रश्रयेण दमेन च ॥ ४१ ॥

బ్రహ్మకు అత్యంత ప్రియమైన వారసపుత్రుడు నారదుడు, తండ్రి సేవలో నిత్యం సిద్ధుడై, శీలం, వినయం, ఇంద్రియనిగ్రహం ద్వారా తండ్రి ఆజ్ఞలను కఠినంగా అనుసరిస్తాడు।

Verse 42

मायां विविदिषन् विष्णोर्मायेशस्य महामुनि: । महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४२ ॥

ఓ రాజా, మహాభాగవత మహాముని నారదుడు విష్ణువు—మాయేశ్వరుడు—యొక్క మాయాశక్తులను తెలుసుకోవాలని కోరుతూ తన తండ్రి బ్రహ్మదేవుని అత్యంత సంతోషపరిచెను।

Verse 43

तुष्टं निशाम्य पितरं लोकानां प्रपितामहम् । देवर्षि: परिपप्रच्छ भवान् यन्मानुपृच्छति ॥ ४३ ॥

లోకాల ప్రపితామహుడైన తన తండ్రి బ్రహ్మదేవుడు సంతుష్టుడై ఉన్నదాన్ని చూసి దేవర్షి నారదుడు మీరు అడుగుతున్న విషయాలనే విస్తారంగా ప్రశ్నించాడు।

Verse 44

तस्मा इदं भागवतं पुराणं दशलक्षणम् । प्रोक्तं भगवता प्राह प्रीत: पुत्राय भूतकृत् ॥ ४४ ॥

అనంతరం దశలక్షణములు గల ఈ భాగవత పురాణము, స్వయంగా భగవంతుడు ఉపదేశించినదే, సృష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడు ఆనందంతో తన కుమారుడు నారదునికి చెప్పెను।

Verse 45

नारद: प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप । ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४५ ॥

ఓ నృపా, పరంపరగా నారదుడు సరస్వతి నది తీరమున భక్తితో పరబ్రహ్మ భగవంతుని ధ్యానించుచున్న అమితతేజస్సు గల వ్యాసదేవునికి భాగవతమును ఉపదేశించాడు।

Verse 46

यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात् पुरुषादिदम् । यथासीत्तदुपाख्यास्ते प्रश्नानन्यांश्च कृत्‍स्‍नश: ॥ ४६ ॥

ఓ రాజా, విరాట్పురుషుని నుండి ఈ జగత్తు ఎలా వ్యక్తమైందో అనే మీ ప్రశ్నకూ, ఇతర ప్రశ్నలకూ, ముందుగా చెప్పబడిన నాలుగు శ్లోకాల వివరణతో నేను సమగ్రంగా వివరించి సమాధానం ఇస్తాను।