Adhyaya 8

Verse 1

राजोवाच ब्रह्मणा चोदितो ब्रह्मन् गुणाख्यानेऽगुणस्य च । यस्मै यस्मै यथा प्राह नारदो देवदर्शन: ॥ १ ॥

రాజు పరీక్షితుడు అన్నాడు: ఓ బ్రాహ్మణా! బ్రహ్మ ప్రేరణతో దేవదర్శన నారదముని, నిర్గుణుడైన భగవంతుని దివ్యగుణాలను ఎవరికెవరికీ ఎలా వివరించాడు?

Verse 2

एतद् वेदितुमिच्छामि तत्त्वं तत्त्वविदां वर । हरेरद्भुतवीर्यस्य कथा लोकसुमङ्गला: ॥ २ ॥

రాజు అన్నాడు: ఓ తత్త్వవిదులలో శ్రేష్ఠుడా! ఈ తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలని నేను కోరుతున్నాను. అద్భుత శక్తులు కల హరి కథలు సమస్త లోకాల జీవులకు మంగళప్రదమైనవి.

Verse 3

कथयस्व महाभाग यथाहमखिलात्मनि । कृष्णे निवेश्य नि:सङ्गं मनस्त्यक्ष्ये कलेवरम् ॥ ३ ॥

ఓ మహాభాగ్యుడా! దయచేసి కథను కొనసాగించండి; నేను అఖిలాత్ముడైన శ్రీకృష్ణునిలో మనస్సును నిలిపి, సంపూర్ణ నిరాసక్తితో ఈ దేహాన్ని విడిచిపెట్టగలను.

Verse 4

श‍ृण्वत: श्रद्धया नित्यं गृणतश्च स्वचेष्टितम् । कालेन नातिदीर्घेण भगवान् विशते हृदि ॥ ४ ॥

శ్రద్ధతో నిత్యం వినుతూ, ఆయన లీలలను కీర్తిస్తూ ఉండేవారి హృదయంలో, ఎక్కువ కాలం కాకముందే భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు ప్రవేశిస్తాడు.

Verse 5

प्रविष्ट: कर्णरन्ध्रेण स्वानां भावसरोरुहम् । धुनोति शमलं कृष्ण: सलिलस्य यथा शरत् ॥ ५ ॥

కృష్ణుని శబ్దావతారమైన శ్రీమద్భాగవతం చెవుల మార్గంగా ప్రవేశించి భక్తుని హృదయంలోని ప్రేమభావ కమలంపై ఆసీనమై, కామక్రోధాది మలినతను శరదృతు జలాలు మురికి కుంటలను శుద్ధి చేసినట్లు తొలగిస్తుంది.

Verse 6

धौतात्मा पुरुष: कृष्णपादमूलं न मुञ्चति । मुक्त सर्वपरिक्लेश: पान्थ: स्वशरणं यथा ॥ ६ ॥

భక్తిసేవచేత హృదయం శుద్ధమైన శుద్ధభక్తుడు శ్రీకృష్ణుని పాదపద్మాలను ఎన్నడూ విడువడు. సమస్త క్లేశాల నుండి విముక్తుడై వాటిలోనే తృప్తి పొందుతాడు; కష్టయాత్ర అనంతరం యాత్రికుడు తన ఇంటిలో ఆశ్రయం పొందినట్లు.

Verse 7

यदधातुमतो ब्रह्मन् देहारम्भोऽस्य धातुभि: । यद‍ृच्छया हेतुना वा भवन्तो जानते यथा ॥ ७ ॥

ఓ బ్రాహ్మణా! ధాతువులతో ఆరంభమైన ఈ దేహానికి జీవాత్మ భిన్నుడు. అతడు దేహాన్ని యాదృచ్ఛికంగా పొందుతాడా, లేక ఏదైనా కారణం వల్లనా? ఇది మీకు తెలిసినదే; దయచేసి వివరించండి.

Verse 8

आसीद् यदुदरात् पद्मं लोकसंस्थानलक्षणम् । यावानयं वै पुरुष इयत्तावयवैः पृथक् ॥ तावानसाविति प्रोक्तः संस्थावयववानिव ॥ ८ ॥

య whose ఉదరము నుండి లోకసంస్థాన లక్షణమైన కమలం ఉద్భవించిందో, ఆ పరమపురుషుడు తన ప్రమాణానుసారంగా విరాట్దేహధారి అయితే, భగవంతుని దేహం మరియు సాధారణ జీవుల దేహాల మధ్య నిర్దిష్ట భేదం ఏమిటి? దయచేసి వివరించండి.

Verse 9

अज: सृजति भूतानि भूतात्मा यदनुग्रहात् । दद‍ृशे येन तद्रूपं नाभिपद्मसमुद्भव: ॥ ९ ॥

నాభికమలమునుండి ఉద్భవించిన అజ బ్రహ్మ, భగవంతుని అనుగ్రహంతో భూతాలను సృష్టిస్తాడు. అదే కృపవల్ల అతడు భగవంతుని రూపాన్ని దర్శించాడు—ఇదీ చెప్పండి.

Verse 10

स चापि यत्र पुरुषो विश्वस्थित्युद्भवाप्यय: । मुक्त्वात्ममायां मायेश: शेते सर्वगुहाशय: ॥ १० ॥

దయచేసి ఆ పురుషోత్తమ భగవంతుని కూడా వివరించండి—ఆయనే విశ్వస్థితి, ఉద్భవం, లయానికి కారణుడు; సమస్త శక్తుల అధిపతి అయినప్పటికీ తన బాహ్యమాయచే అస్పృశ్యుడు; ప్రతి హృదయగుహలో పరమాత్మగా శయనించి ఉన్నవాడు.

Verse 11

पुरुषावयवैर्लोका: सपाला: पूर्वकल्पिता: । लोकैरमुष्यावयवा: सपालैरिति शुश्रुम ॥ ११ ॥

హే పండిత బ్రాహ్మణా! పూర్వం సమస్త లోకాలు తమ తమ పాలకులతో కలిసి విరాట్-పురుషుని మహాదేహంలోని వివిధ అవయవాలలో స్థితమై ఉన్నాయని చెప్పబడింది. లోకాలు ఆ దేహంలోనే ఉన్నాయని నేనూ విన్నాను; అయితే వాటి నిజమైన స్థానం ఏమిటి? దయచేసి వివరించండి।

Verse 12

यावान् कल्पोविकल्पो वा यथा कालोऽनुमीयते । भूतभव्यभवच्छब्द आयुर्मानं च यत् सत: ॥ १२ ॥

సృష్టి నుండి ప్రళయం వరకు ఉన్న కల్పకాలం, అలాగే ఇతర ఉపసృష్టుల కాలవ్యవధిని కూడా వివరించండి. భూత-భవిష్యత్-వర్తమాన శబ్దాలతో సూచింపబడే కాల స్వరూపాన్ని చెప్పండి. ఇంకా, వివిధ లోకాలలో ఉన్న దేవతలు, మనుష్యులు మొదలైన జీవుల ఆయుష్షు పరిమాణం మరియు ప్రమాణాన్ని దయచేసి వివరించండి।

Verse 13

कालस्यानुगतिर्या तु लक्ष्यतेऽण्वी बृहत्यपि । यावत्य: कर्मगतयो याद‍ृशीर्द्विजसत्तम ॥ १३ ॥

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! కర్మగతిని అనుసరించి సాగుతున్న కాలగతి ఎక్కడో సూక్ష్మంగా, ఎక్కడో మహత్తుగా కనిపిస్తుంది; దాని కారణాన్ని, అలాగే కాలారంభాన్ని కూడా దయచేసి వివరించండి।

Verse 14

यस्मिन् कर्मसमावायो यथा येनोपगृह्यते । गुणानां गुणिनां चैव परिणाममभीप्सताम् ॥ १४ ॥

మళ్లీ దయచేసి వివరించండి: ప్రకృతి గుణాల వల్ల ఏర్పడే కర్మఫలాల సముచిత సమాహారం కోరికలతో ఉన్న జీవునిపై ఎలా పనిచేస్తుంది, మరియు గుణానుసారంగా అతడిని దేవతల నుండి అతి తుచ్ఛ జీవుల వరకు వివిధ యోనుల్లో ఎలా ఉన్నతం లేదా పతనం చేస్తుంది?

Verse 15

भूपातालककुब्व्योमग्रहनक्षत्रभूभृताम् । सरित्समुद्रद्वीपानां सम्भवश्चैतदोकसाम् ॥ १५ ॥

హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! దయచేసి ఇంకా వివరించండి: భూ నుండి పాతాళం వరకు ఉన్న లోకాలు, ఆకాశంలోని నాలుగు దిక్కులు, వ్యోమం, గ్రహ-నక్షత్రాలు, పర్వతాలు, నదులు, సముద్రాలు, ద్వీపాలు, అలాగే వాటిలో నివసించే వివిధ జీవులు—ఇవన్నీ ఎలా సృష్టించబడతాయో చెప్పండి।

Verse 16

प्रमाणमण्डकोशस्य बाह्याभ्यन्तरभेदत: । महतां चानुचरितं वर्णाश्रमविनिश्चय: ॥ १६ ॥

దయచేసి బ్రహ్మాండ-కోశమునకు బాహ్య-అంతర్భాగ విభాగాలను ప్రమాణాలతో వివరించండి; మహాత్ముల చరిత్రాచరణను, అలాగే వర్ణాశ్రమ ధర్మనిర్ణయాన్ని కూడా చెప్పండి।

Verse 17

युगानि युगमानं च धर्मो यश्च युगे युगे । अवतारानुचरितं यदाश्चर्यतमं हरे: ॥ १७ ॥

సృష్టిలో యుగములు, వాటి కాలమానం, ప్రతి యుగంలో ధర్మస్వరూపం—అలాగే యుగయుగాలలో హరి అవతారాల అత్యద్భుత లీలాచరిత్రను దయచేసి చెప్పండి।

Verse 18

नृणां साधारणो धर्म: सविशेषश्च याद‍ृश: । श्रेणीनां राजर्षीणां च धर्म: कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥

మనుష్యులకు సాధారణ ధర్మం ఏమిటి, ప్రత్యేక (వృత్తి) ధర్మం ఎలా ఉంటుంది; సమాజ శ్రేణులకూ రాజర్షులకూ ధర్మం ఏమిటి; కష్టస్థితిలో ఉన్నవారికి అనుసరించవలసిన ధర్మం ఏదో కూడా చెప్పండి।

Verse 19

तत्त्वानां परिसंख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् । पुरुषाराधनविधिर्योगस्याध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥

సృష్టి తత్త్వాల సంఖ్య, వాటి లక్షణాలు, కారణ-లక్షణాలు మరియు వికాసక్రమం; అలాగే పురుషుడు (భగవంతుడు) ఆరాధన విధానం, ఆధ్యాత్మిక యోగ పద్ధతిని దయచేసి వివరించండి।

Verse 20

योगेश्वरैश्वर्यगतिर्लिङ्गभङ्गस्तु योगिनाम् । वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयो: ॥ २० ॥

యోగేశ్వరుల ఐశ్వర్యసంపద మరియు వారి పరమగతి ఏమిటి; యోగుల లింగం (సూక్ష్మదేహం) భంగం ఎలా జరుగుతుంది; అలాగే వేద-ఉపవేద ధర్మాలు, ఇతిహాస-పురాణాల మూలజ్ఞానం ఏమిటో చెప్పండి।

Verse 21

सम्प्लव: सर्वभूतानां विक्रम: प्रतिसंक्रम: । इष्टापूर्तस्य काम्यानां त्रिवर्गस्य च यो विधि: ॥ २१ ॥

ఓ భగవన్, సమస్త జీవుల సృష్టి ఎలా జరుగుతుంది, వారు ఎలా పోషింపబడుతారు, మరియు ఎలా లయమవుతారు—దయచేసి వివరించండి. అలాగే ప్రభువుకు భక్తిసేవ చేయుటలో లాభనష్టాలు, ఇష్ట-పూర్త మరియు కామ్య కర్మల వైదిక విధి-నిషేధాలు, ధర్మ-అర్థ-కామాల ఆచరణ విధానమును కూడా చెప్పండి.

Verse 22

यो वानुशायिनां सर्ग: पाषण्डस्य च सम्भव: । आत्मनो बन्धमोक्षौ च व्यवस्थानं स्वरूपत: ॥ २२ ॥

ఓ భగవన్, ప్రభువు దేహంలో లీనమై ఉన్న జీవుల సృష్టి ఎలా జరుగుతుందో కూడా చెప్పండి. లోకంలో పాషండులు (నాస్తికులు) ఎలా ప్రదర్శితమవుతారు? అలాగే జీవుని బంధనము-మోక్షము, మరియు అబద్ధ జీవుల స్వరూపస్థితిని కూడా వివరించండి.

Verse 23

यथात्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया । विसृज्य वा यथा मायामुदास्ते साक्षिवद् विभु: ॥ २३ ॥

స్వతంత్రుడైన భగవాన్ తన అంతరంగ శక్తి (ఆత్మమాయ) ద్వారా లీలలు ఆడుతాడు; ప్రళయ సమయంలో ఆ మాయను బాహ్య మాయకు అప్పగించి, సర్వవిభువు సాక్షివలె నిర్లిప్తంగా నిలుస్తాడు.

Verse 24

सर्वमेतच्च भगवन् पृच्छतो मेऽनुपूर्वश: । तत्त्वतोऽर्हस्युदाहर्तुं प्रपन्नाय महामुने ॥ २४ ॥

ఓ మహామునీ, నేను క్రమంగా అడిగినదంతటినీ—అడగలేకపోయినదాన్నీ కూడా—తత్త్వంగా చెప్పి నా జిజ్ఞాసను తీరుస్తారు. నేను మీ శరణాగతుడను; కనుక ఈ విషయములో నాకు సంపూర్ణ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించండి.

Verse 25

अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथात्मभू: । अपरे चानुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजै: कृतम् ॥ २५ ॥

ఓ మహామునీ, ఈ విషయంలో మీరు స్వయంగా ప్రమాణము—స్వయంభూ బ్రహ్మ (పరమేష్ఠి) వలె. ఇతరులు మాత్రం పూర్వుల పూర్వజులు చేసినదాన్ని పరంపరగా అనుసరిస్తారు.

Verse 26

न मेऽसव: परायन्ति ब्रह्मन्ननशनादमी । पिबतोऽच्युतपीयूषम् तद्वाक्याब्धिविनि:सृतम् ॥ २६ ॥

హే బ్రాహ్మణా! మీ వాక్యసముద్రం నుండి ప్రవహించే అచ్యుతుని సందేశామృతాన్ని నేను పానము చేస్తున్నందున, ఉపవాసం వల్ల నాకు ఏ అలసటా కలగదు।

Verse 27

सूत उवाच स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पते: । ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥

సూతుడు పలికెను—విష్ణురాతుడైన రాజు పరిషిత్తు భక్తుల సమక్షంలో సత్పతియైన శ్రీకృష్ణుని కథలను చెప్పమని ఆహ్వానించగా, బ్రహ్మరాతుడు (శుకదేవుడు) అత్యంత ఆనందించాడు।

Verse 28

प्राह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् । ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥

అతడు పలికెను—‘భాగవతం’ అనే ఈ పురాణం బ్రహ్మసమ్మతమైనది; బ్రహ్మకల్పం ఆరంభంలో స్వయంగా భగవంతుడు దీనిని బ్రహ్మకు ఉపదేశించాడు।

Verse 29

यद् यत् परीक्षिद‍ृषभ: पाण्डूनामनुपृच्छति । आनुपूर्व्येण तत्सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ २९ ॥

పాండవ వంశశ్రేష్ఠుడైన పరిషిత్తు ఏఏ ప్రశ్నలు అడిగాడో, వాటన్నిటికీ ఆయన క్రమంగా సమాధానాలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు।