Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Pradyumna’s Abduction, Mahā-māyā, and the Slaying of Śambara

द‍ृष्ट्वा तदुदरे बालं मायावत्यै न्यवेदयन् । नारदोऽकथयत् सर्वं तस्या: शङ्कितचेतस: । बालस्य तत्त्वमुत्पत्तिं मत्स्योदरनिवेशनम् ॥ ६ ॥

dṛṣṭvā tad-udare bālam māyāvatyai nyavedayan nārado ’kathayat sarvaṁ tasyāḥ śaṅkita-cetasaḥ bālasya tattvam utpattiṁ matsyodara-niveśanam

చేప కడుపులో బాలుడిని చూసి వంటవారు ఆశ్చర్యపడిన మాయావతికి అతడిని అప్పగించారు. శంకితచిత్తమైన ఆమెకు నారదముని ప్రత్యక్షమై బాలుని తత్త్వం, జన్మవృత్తాంతం, చేప ఉదరంలో ప్రవేశించిన విధానం—అన్నీ వివరించాడు।

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (agreeing with उदरे)
उदरेin the belly
उदरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
बालम्the boy/child
बालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मायावत्यैto Māyāvatī
मायावत्यै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमायावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; नाम (proper noun)
न्यवेदयन्informed/announced
न्यवेदयन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वेद्/विद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; causative sense ‘made known/informed’
नारदःNārada
नारदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper noun)
अकथयत्told/related
अकथयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘everything’
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
शङ्कितचेतसःof her whose mind was anxious
शङ्कितचेतसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशङ्कित (कृदन्त/प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः—‘शङ्कितं चेतः यस्याः’ (whose mind was anxious/suspicious)
बालस्यof the boy
बालस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तत्त्वम्the truth/identity
तत्त्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘truth/reality’
उत्पत्तिम्(his) birth/origin
उत्पत्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मत्स्योदरनिवेशनम्his being placed in a fish’s belly
मत्स्योदरनिवेशनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमत्स्य (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक) + निवेशन्/निवेशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मत्स्यस्य उदरे निवेशः’ (placement in the fish’s belly)
N
Nārada
M
Māyāvatī

FAQs

It says the child was discovered in the fish’s belly and brought to Māyāvatī, and that Nārada explained the full truth of the child’s identity, birth, and how he ended up inside the fish.

Because Māyāvatī’s mind was doubtful and anxious; Nārada clarified the child’s real identity and the divine sequence of events so she could understand her role in the Lord’s līlā.

When confusion and doubt arise, seek guidance from reliable spiritual authority; clear knowledge (tattva) steadies the mind and helps one act rightly within God’s arrangement.