Home›Srimad Bhagavatam›Dashama Skandha›Adhyaya 47›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Uddhava Meets the Gopīs: Bhramara-gītā and Kṛṣṇa’s Message of Separation

Devanagari script

श्रीशुक उवाच तं वीक्ष्य कृष्णानुचरं व्रजस्‍त्रिय: प्रलम्बबाहुं नवकञ्जलोचनम् । पीताम्बरं पुष्करमालिनं लस- न्मुखारविन्दं परिमृष्टकुण्डलम् ॥ १ ॥ सुविस्मिता: कोऽयमपीव्यदर्शन: कुतश्च कस्याच्युतवेषभूषण: । इति स्म सर्वा: परिवव्रुरुत्सुका- स्तमुत्तम:श्लोकपदाम्बुजाश्रयम् ॥ २ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca taṁ vīkṣya kṛṣānucaraṁ vraja-striyaḥ pralamba-bāhuṁ nava-kañja-locanam pītāmbaraṁ puṣkara-mālinaṁ lasan- mukhāravindaṁ parimṛṣṭa-kuṇḍalam

Translation

శ్రీశుకుడు పలికెను—కృష్ణుని అనుచరుణ్ని చూసి వ్రజ యువతులు ఆశ్చర్యపోయారు. అతనికి దీర్ఘబాహువులు, కొత్తగా వికసించిన కమలంలాంటి నేత్రాలు; పీతాంబరం ధరించి, కమలమాల వేసుకొని, మెరుస్తున్న కుండలాలతో అతని ముఖకమలం ప్రకాశించింది. వారు అన్నారు—“ఈ అందగాడు ఎవరు? ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడు, ఎవరి సేవకుడు? అచ్యుతుని వస్త్రాభరణాలే ధరించాడు!” అని చెప్పి, ఉత్తమశ్లోక శ్రీకృష్ణుని పాదకమలాశ్రయుడైన ఉద్ధవుని చుట్టూ ఉత్సుకతతో గుమికూడారు।

Synonyms
śrī-śukaḥŚrī Śuka
śrī-śukaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + śuka (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीमान् शुकः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Kriya (क्रिया/Converb)
TypeVerb
Rootvi-√īkṣ (धातु) + lyap (ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive): ‘having seen’
kṛṣṇa-anucaramKṛṣṇa’s attendant
kṛṣṇa-anucaram:
Karma (कर्म/Object; apposition to tam)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक) + anucara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘कृष्णस्य अनुचरः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vraja-striyaḥthe women of Vraja
vraja-striyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvraja (प्रातिपदिक) + strī (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘व्रजस्य स्त्रियः’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
pralamba-bāhumlong-armed
pralamba-bāhum:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpralamba (प्रातिपदिक) + bāhu (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘प्रलम्बः बāhuḥ यस्य’ as descriptive), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of tam)
nava-kañja-locanamwith eyes like fresh lotuses
nava-kañja-locanam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootnava (प्रातिपदिक) + kañja (प्रातिपदिक) + locana (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘नवकञ्जम् इव लोचनम्’), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
pīta-ambaramwearing yellow garments
pīta-ambaram:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpīta (प्रातिपदिक) + ambara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘पीतम् अम्बरम्’), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
puṣkara-mālinamgarlanded with lotuses
puṣkara-mālinam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक) + mālin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘पुष्कराणां माली’), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
lasatshining
lasat:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Root√las (धातु) + śatṛ (शतृ)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present active participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग रूपे समासपूर्वपद, द्वितीया, एकवचन; ‘shining’ (qualifies mukhāravindam)
mukha-aravindamlotus-like face
mukha-aravindam:
Karma (कर्म/Object; appositional descriptor)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक) + aravinda (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘अरविन्दम् इव मुखम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
parimṛṣṭa-kuṇḍalamwith polished earrings
parimṛṣṭa-kuṇḍalam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpari-√mṛṣ (धातु) + kta (क्त) + kuṇḍala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘परिमृष्टे कुण्डले’), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (tam-विशेषण), द्वितीया, एकवचन
su-vismitāḥgreatly astonished
su-vismitāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + vismita (प्रातिपदिक; √smi + kta)
Formअव्ययीभाव-समास (सु + विस्मित), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of sarvāḥ/vraja-striyaḥ)
kaḥwho?
kaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक
ayamthis (man)
ayam:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
apīvya-darśanaḥof very pleasing appearance
apīvya-darśanaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootapīvya (प्रातिपदिक) + darśana (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘अपīvyaṃ darśanam yasya’/‘apīvya-darśana’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kutaḥfrom where
kutaḥ:
Apadana (अपादान/Source)
TypeIndeclinable
Rootkutaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative adverb: ‘from where/whence’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
kasyaof whom
kasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; प्रश्नवाचक
acyuta-veṣa-bhūṣaṇaḥadorned in Acyuta’s attire and ornaments
acyuta-veṣa-bhūṣaṇaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootacyuta (प्रातिपदिक) + veṣa (प्रातिपदिक) + bhūṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘अच्युतस्य वेष-भूषणम्’/‘acyuta-veṣa-bhūṣaṇa’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
smaindeed/then (narrative particle)
sma:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formअव्यय (particle indicating past narration/emphasis)
sarvāḥall (of them)
sarvāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
parivavruḥsurrounded
parivavruḥ:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootpari-√vṛ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
utsukāḥeager/curious
utsukāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootutsuka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of sarvāḥ)
tamhim
tam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
uttamaḥ-śloka-padāmbuja-āśrayamone sheltered at the lotus feet of the Lord of sublime praise
uttamaḥ-śloka-padāmbuja-āśrayam:
Karma (कर्म/Object; apposition to tam)
TypeNoun
Rootuttamaḥ-śloka (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक) + ambuja (प्रातिपदिक) + āśraya (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास: ‘उत्तमश्लोकस्य पदाम्बुजस्य आश्रयः’ (one who has taken refuge at the lotus-feet of the Lord), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Characters & Entities
Ś
Śukadeva Gosvāmī
K
Kṛṣṇa (Acyuta, Uttamaḥśloka)
V
Vraja-striyaḥ (the gopīs of Vraja)
K
Kṛṣṇa’s messenger/attendant (commonly identified in context as Uddhava)

FAQs

He is Kṛṣṇa’s attendant/messenger who comes to Vraja wearing Kṛṣṇa-like dress and ornaments; in the chapter’s narrative context, this refers to Uddhava, sent by Kṛṣṇa to the gopīs.

Because the messenger resembles Kṛṣṇa in appearance and attire, and his Kṛṣṇa-like ornaments immediately awaken their intense remembrance of Acyuta, making them eager to know his identity and purpose.

Even external reminders of the Lord can awaken deep remembrance; cultivating sādhana that increases smaraṇa (remembrance) and taking shelter of Kṛṣṇa’s lotus feet turns curiosity and emotion into steady bhakti.

←Previous Verse
Next Verse→