Shloka 43
Kṛṣṇa Comforts His Parents, Restores Ugrasena, Studies with Sāndīpani, and Returns the Guru’s Son
तदङ्गप्रभवं शङ्खमादाय रथमागमत् । तत: संयमनीं नाम यमस्य दयितां पुरीम् ॥ ४२ ॥ गत्वा जनार्दन: शङ्खं प्रदध्मौ सहलायुध: । शङ्खनिर्ह्रादमाकर्ण्य प्रजासंयमनो यम: ॥ ४३ ॥ तयो: सपर्यां महतीं चक्रे भक्त्युपबृंहिताम् । उवाचावनत: कृष्णं सर्वभूताशयालयम् । लीलामनुष्ययोर्विष्णो युवयो: करवाम किम् ॥ ४४ ॥
tad-aṅga-prabhavaṁ śaṅkham ādāya ratham āgamat tataḥ saṁyamanīṁ nāma yamasya dayitāṁ purīm
జనార్దనుడు దైత్యదేహం చుట్టూ పుట్టిన శంఖాన్ని తీసుకొని రథానికి తిరిగి వచ్చి, మరణాధిపతి యమరాజుకు ప్రియమైన రాజధాని సంయమనీకి వెళ్లాడు. అక్కడ బలరామునితో కలిసి ఆయన ఘోరంగా శంఖం ఊదగా, ఆ నాదం విని జీవులను నియమించే యమరాజు వెంటనే వచ్చాడు. యమరాజు భక్తితో ఇద్దరు ప్రభువులకు మహాపూజ చేసి, సర్వహృదయవాసి శ్రీకృష్ణునికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు— “హే పరమ విష్ణూ! మనుష్యలీల చేస్తున్న మీ ఇద్దరికీ నేను ఏ సేవ చేయగలను?”
The conchshell the Lord took from Pañcajana, which is called Pāñcajanya, is the same one He sounded at the beginning of the Bhagavad-gītā. According to the ācāryas, Pañcajana had become a demon in a way similar to that of Jaya and Vijaya. In other words, though appearing in the form of a demon, he was actually a devotee of the Lord. The Skanda Purāṇa, Avanti-khaṇḍa, describes the wonderful things that happened when Lord Kṛṣṇa sounded His conchshell:
FAQs
Saṁyamanī is described here as the beloved city of Yamarāja, the ruler who administers justice over the departed souls.
In the context of serving His teacher Sandīpani Muni, Kṛṣṇa proceeds toward Yamarāja’s realm to recover the guru’s lost son.
It highlights guru-sevā and responsibility—true devotion expresses itself through sincere service and keeping one’s promises.