Shloka 42
Kṛṣṇa Comforts His Parents, Restores Ugrasena, Studies with Sāndīpani, and Returns the Guru’s Son
तदङ्गप्रभवं शङ्खमादाय रथमागमत् । तत: संयमनीं नाम यमस्य दयितां पुरीम् ॥ ४२ ॥ गत्वा जनार्दन: शङ्खं प्रदध्मौ सहलायुध: । शङ्खनिर्ह्रादमाकर्ण्य प्रजासंयमनो यम: ॥ ४३ ॥ तयो: सपर्यां महतीं चक्रे भक्त्युपबृंहिताम् । उवाचावनत: कृष्णं सर्वभूताशयालयम् । लीलामनुष्ययोर्विष्णो युवयो: करवाम किम् ॥ ४४ ॥
tad-aṅga-prabhavaṁ śaṅkham ādāya ratham āgamat tataḥ saṁyamanīṁ nāma yamasya dayitāṁ purīm
ఆ దైత్యుడి దేహం చుట్టూ ఏర్పడిన శంఖాన్ని తీసుకొని ప్రభువు రథానికి తిరిగివచ్చాడు. తరువాత జనార్దనుడు బలరామునితో కలిసి యమరాజుకు ప్రియమైన రాజధాని ‘సంయమనీ’కి వెళ్లి శంఖాన్ని ఘనంగా ఊదాడు. శంఖధ్వని వినగానే జీవులను నియమించే యముడు వెంటనే వచ్చాడు. అతడు మహాభక్తితో ఆ ఇద్దరు ప్రభువులకు విశాల పూజ చేశాడు; అనంతరం సమస్త హృదయనివాసి కృష్ణునికి నమస్కరించి—“హే విష్ణూ, మీరు మనుష్యుల్లా లీలా చేస్తున్నారు; నేను మీ ఇద్దరికీ ఏమి సేవ చేయగలను?” అని అన్నాడు.
The conchshell the Lord took from Pañcajana, which is called Pāñcajanya, is the same one He sounded at the beginning of the Bhagavad-gītā. According to the ācāryas, Pañcajana had become a demon in a way similar to that of Jaya and Vijaya. In other words, though appearing in the form of a demon, he was actually a devotee of the Lord. The Skanda Purāṇa, Avanti-khaṇḍa, describes the wonderful things that happened when Lord Kṛṣṇa sounded His conchshell:
FAQs
This verse states that Kṛṣṇa went to Saṁyamanī, the city dear to Yama, indicating Kṛṣṇa’s direct approach to the lord of justice to fulfill His guru’s request.
After obtaining the conch (later known as Pāñcajanya), Kṛṣṇa proceeded to Saṁyamanī to recover His teacher’s son as part of His guru-dakṣiṇā.
Serve and honor one’s teacher with sincerity—through gratitude, ethical living, and dedicated practice—seeing service as a sacred duty rather than a transaction.