Adhyaya 20

Verse 1

मैत्रेय उवाच । भगवानपि वैकुण्ठः साकं मघवता विभुः । यज्ञैर्यज्ञपतिस्तुष्टो यज्ञभुक् तमभाषत ॥ १ ॥

మైత్రేయుడు అన్నాడు: ఓ విదురా, తొంభై తొమ్మిది అశ్వమేధ యజ్ఞముల నిర్వహణతో తృప్తి చెందిన యజ్ఞపతి వైకుంఠనాథుడు శ్రీ విష్ణువు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయనతో పాటు మఘవుడు ఇంద్రుడూ వచ్చి, భగవాన్ మాటలాడెను.

Verse 2

श्रीभगवानुवाच एष तेऽकार्षीद्भङ्गं हयमेधशतस्य ह । क्षमापयत आत्मानममुष्य क्षन्तुमर्हसि ॥ २ ॥

శ్రీభగవానుడు పలికెను: ప్రియమైన పృథు రాజా, స్వర్గరాజు ఇంద్రుడు నీ శత యజ్ఞముల నిర్వహణను భంగపరిచాడు. ఇప్పుడు అతడు నా వెంట వచ్చి క్షమాపణ కోరుతున్నాడు; కనుక నీవు అతనిని క్షమించవలెను.

Verse 3

सुधिय: साधवो लोके नरदेव नरोत्तमा: । नाभिद्रुह्यन्ति भूतेभ्यो यर्हि नात्मा कलेवरम् ॥ ३ ॥

హే నరదేవా, సద్బుద్ధి కలిగి లోకహిత కార్యములకు తపనపడే సాధువు మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడు. అతడు ఏ ప్రాణికీ ద్రోహం చేయడు; ఎందుకంటే ఈ దేహము ఆత్మ కాదని తెలుసుకొనును.

Verse 4

पुरुषा यदि मुह्यन्ति त्वाद‍ृशा देवमायया । श्रम एव परं जातो दीर्घया वृद्धसेवया ॥ ४ ॥

పూర్వాచార్యుల ఆజ్ఞలను అనుసరించి ఇంతగా అభివృద్ధి చెందిన నీవంటి పురుషుడు కూడా నా దేవమాయ ప్రభావంతో మోహితుడైతే, దీర్ఘకాలం వృద్ధుల సేవతో సాధించిన పురోగతి అంతా కేవలం శ్రమగానే మిగులును.

Verse 5

अत: कायमिमं विद्वानविद्याकामकर्मभि: । आरब्ध इति नैवास्मिन्प्रतिबुद्धोऽनुषज्जते ॥ ५ ॥

కాబట్టి ఈ శరీరం అవిద్య, కోరికలు మరియు మోహజన్య కర్మలతో ఏర్పడిందని తెలిసిన జ్ఞాని, జాగ్రత్తగా దేహాసక్తి చెందడు।

Verse 6

असंसक्त: शरीरेऽस्मिन्नमुनोत्पादिते गृहे । अपत्ये द्रविणे वापि क: कुर्यान्ममतां बुध: ॥ ६ ॥

దేహభావానికి పూర్తిగా అసంగుడైన జ్ఞాని, ఈ శరీరం వల్ల ఏర్పడిన ఇల్లు, సంతానం, ధనం మొదలైన వాటిపై మమకారం ఎలా కలిగించుకోగలడు?

Verse 7

एक: शुद्ध: स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रय: । सर्वगोऽनावृत: साक्षी निरात्मात्मात्मन: पर: ॥ ७ ॥

జీవాత్మ ఒకటి, శుద్ధమైనది, జడగుణాలకు అతీతమైనది, స్వయంప్రకాశమైనది. అది సద్గుణాల ఆశ్రయం, సర్వవ్యాపి, ఆవరణరహిత సాక్షి; ఇతర జీవులకంటే భిన్నమై, దేహధారులకన్నా పరమమైనది।

Verse 8

य एवं सन्तमात्मानमात्मस्थं वेद पूरुष: । नाज्यते प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणै: स मयि स्थित: ॥ ८ ॥

ఇలా హృదయంలో స్థితమైన పరమాత్మను మరియు ఆత్మను తెలిసినవాడు, ప్రకృతిలో ఉన్నప్పటికీ ఆమె గుణాలచే కలుషితుడవడు; ఎందుకంటే అతడు నాలో స్థితుడై ప్రేమభక్తి సేవలో నిలిచివుంటాడు।

Verse 9

य: स्वधर्मेण मां नित्यं निराशी: श्रद्धयान्वित: । भजते शनकैस्तस्य मनो राजन् प्रसीदति ॥ ९ ॥

తన స్వధర్మంలో స్థితుడై, ఫలాపేక్షలేక శ్రద్ధతో నిత్యం నన్ను భజించే వాడి మనస్సు, ఓ రాజా, క్రమంగా ప్రసన్నమవుతుంది।

Verse 10

परित्यक्तगुण: सम्यग्दर्शनो विशदाशय: । शान्तिं मे समवस्थानं ब्रह्म कैवल्यमश्नुते ॥ १० ॥

హృదయం నుండి సమస్త భౌతిక కలుషం తొలగినప్పుడు భక్తుని మనస్సు విశాలమై, నిర్మలమై సమదర్శిగా మారుతుంది. ఆ స్థితిలో శాంతి కలుగుతుంది; అతడు నా సచ్చిదానంద స్వరూపంతో సమస్థితి పొందీ బ్రహ్మ-కైవల్యాన్ని అనుభవిస్తాడు.

Verse 11

उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् । कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ ११ ॥

పంచమహాభూతాలు, ఇంద్రియాలు, కర్మేంద్రియాలు మరియు మనస్సుతో నిర్మితమైన ఈ దేహాన్ని స్థిరమైన ఆత్మ కేవలం ఉదాసీనంగా అధిష్ఠించి పర్యవేక్షిస్తుందని ఎవడు తెలుసుకుంటాడో, అతడు భౌతిక బంధనాల నుండి విముక్తికి అర్హుడై శుభమైన మోక్షాన్ని పొందుతాడు.

Verse 12

भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहो द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मन: । द‍ृष्टासु सम्पत्सु विपत्सु सूरयो न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदा: ॥ १२ ॥

ప్రియ రాజా, ఈ జగత్తులో నిరంతర మార్పు త్రిగుణాల పరస్పర క్రియ వల్లనే జరుగుతుంది. పంచభూతాలు, ఇంద్రియాలు, ఇంద్రియాధిష్ఠాత దేవతలు, అలాగే ఆత్మచేత చలించబడే మనస్సు—ఇవి కలసి దేహాన్ని ఏర్పరుస్తాయి; కానీ ఆత్మ ఈ స్థూల-సూక్ష్మ సమ్మేళనానికి పూర్తిగా భిన్నం. అందువల్ల నాతో గాఢమైన స్నేహ-ప్రేమతో బద్ధులైన జ్ఞానవంతులైన నా భక్తులు సుఖదుఃఖాలలో ఎప్పుడూ కలత చెందరు.

Verse 13

सम: समानोत्तममध्यमाधम: सुखे च दु:खे च जितेन्द्रियाशय: । मयोपक्लृप्ताखिललोकसंयुतो विधत्स्व वीराखिललोकरक्षणम् ॥ १३ ॥

వీర రాజా, నీవు ఎల్లప్పుడూ సమభావంతో ఉండి, నీకంటే గొప్పవారు, మధ్యస్థులు, తక్కువవారు—అందరినీ సమానంగా చూడుము. తాత్కాలిక సుఖదుఃఖాలకు కలత చెందక, మనస్సు మరియు ఇంద్రియాలను పూర్తిగా నియంత్రించుము. నా ఏర్పాటుచే నీవు ఏ స్థితిలో నియమించబడినావో, ఆ స్థితిలోనే రాజధర్మాన్ని నిర్వర్తించుము—నీ ప్రధాన కర్తవ్యం ప్రజలను రక్షించడం.

Verse 14

श्रेय: प्रजापालनमेव राज्ञो यत्साम्पराये सुकृतात् षष्ठमंशम् । हर्तान्यथा हृतपुण्य: प्रजाना- मरक्षिता करहारोऽघमत्ति ॥ १४ ॥

రాజుకు శ్రేయస్సు ప్రజాపాలనమే; ఎందుకంటే పరలోకంలో అతడు ప్రజల పుణ్యఫలంలో ఆరవ భాగాన్ని పొందుతాడు. కానీ కేవలం పన్నులు వసూలు చేసి, మనుషులుగా ప్రజలకు తగిన రక్షణ ఇవ్వని రాజుని పుణ్యం ప్రజలచే హరించబడుతుంది; రక్షణ ఇవ్వనందుకు ప్రతిఫలంగా అతడు ప్రజల పాపకర్మలకు శిక్షాభాగి అవుతాడు.

Verse 15

एवं द्विजाग्र्यानुमतानुवृत्त धर्मप्रधानोऽन्यतमोऽवितास्या: । ह्रस्वेन कालेन गृहोपयातान् द्रष्टासि सिद्धाननुरक्तलोक: ॥ १५ ॥

శ్రీ విష్ణువు పలికెను—హే రాజా పృథూ! శిష్య పరంపరలో శ్రవణమార్గంగా పొందిన ద్విజశ్రేష్ఠుల ఆజ్ఞల ప్రకారం నీవు ప్రజలను రక్షించి, మనఃకల్పిత భావాలకు ఆసక్తి లేకుండా వారు స్థాపించిన ధర్మాన్ని అనుసరిస్తే, నీ ప్రజలందరూ సుఖపడతారు, నిన్ను ప్రేమిస్తారు; అతి త్వరలోనే సనకాది నాలుగు కుమారుల వంటి సిద్ధముక్తులను దర్శించగలవు.

Verse 16

वरं च मत्कञ्चन मानवेन्द्र वृणीष्व तेऽहं गुणशीलयन्त्रित: । नाहं मखैर्वै सुलभस्तपोभि- र्योगेन वा यत्समचित्तवर्ती ॥ १६ ॥

హే మానవేంద్ర రాజా! నీ ఉన్నత గుణాలు, శీలం నన్ను ఆకర్షించాయి; అందువల్ల నీవు కోరిన వరాన్ని నన్ను అడుగు. ఉన్నత గుణశీలం లేనివాడు కేవలం యజ్ఞాలు, కఠిన తపస్సు లేదా యోగంతో నా అనుగ్రహాన్ని పొందలేడు. కానీ అన్ని పరిస్థితుల్లో సమచిత్తుడైన వాడి హృదయంలో నేను కూడా సమభావంతో నిలిచివుంటాను.

Verse 17

मैत्रेय उवाच स इत्थं लोकगुरुणा विष्वक्सेनेन विश्वजित् । अनुशासित आदेशं शिरसा जगृहे हरे: ॥ १७ ॥

మైత్రేయుడు పలికెను—హే విదురా! ఈ విధంగా లోకగురువు విష్వక్సేనుడైన శ్రీహరి ఉపదేశించిన తరువాత, సమస్త లోకాలను జయించిన మహారాజు పృథు భగవంతుని ఆజ్ఞను శిరస్సుపై ధరించి స్వీకరించాడు.

Verse 18

स्पृशन्तं पादयो: प्रेम्णा व्रीडितं स्वेन कर्मणा । शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १८ ॥

ఇంద్రుడు తన కర్మలపై సిగ్గుపడి నిలిచెను; ప్రేమతో పృథు పాదాలను తాకుటకు కూలిపోయెను. అయితే పృథు మహారాజు వెంటనే శతక్రతు ఇంద్రుని పరమానందంతో ఆలింగనం చేసి, యజ్ఞాశ్వాన్ని దొంగిలించినందుకు ఉన్న ద్వేషాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టెను.

Verse 19

भगवानथ विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हण: । समुज्जिहानया भक्त्या गृहीतचरणाम्बुज: ॥ १९ ॥

భగవాన్ విశ్వాత్ముడు పృథు అర్పించిన ఆరాధనను స్వీకరించి అతనిపై కరుణ చూపెను. పృథు మహారాజు ప్రభువు పాదపద్మాలను సమృద్ధిగా పూజించాడు; ఆ పూజలో అతని భక్తి క్రమంగా పెరిగి, భక్తిసేవలో పరవశానందం మరింతగా వృద్ధి చెందింది.

Verse 20

प्रस्थानाभिमुखोऽप्येनमनुग्रहविलम्बित: । पश्यन् पद्मपलाशाक्षो न प्रतस्थे सुहृत्सताम् ॥ २० ॥

ప్రభువు బయలుదేరబోతుండగా, మహారాజు పృథువు సద్ఆచారంపై అనుగ్రహంతో ఆలస్యం చేశారు. పద్మపలాశాక్షుడు, భక్తహితైషి అయినందున ఆయన వెళ్లలేదు.

Verse 21

स आदिराजो रचिताञ्जलिर्हरिं विलोकितुं नाशकदश्रुलोचन: । न किञ्चनोवाच स बाष्पविक्लवो हृदोपगुह्यामुमधादवस्थित: ॥ २१ ॥

ఆదిరాజు పృథు అంజలి బద్ధుడై నిలిచాడు; కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లవల్ల హరిని స్పష్టంగా చూడలేకపోయాడు. గొంతు బాష్పంతో ఆడక, ఏ మాటా పలకలేదు; హృదయంలో ప్రభువును ఆలింగనం చేసుకొని అలాగే నిలిచాడు.

Verse 22

अथावमृज्याश्रुकला विलोकयन्- नतृप्तद‍ृग्गोचरमाह पूरुषम् । पदा स्पृशन्तं क्षितिमंस उन्नते विन्यस्तहस्ताग्रमुरङ्गविद्विष: ॥ २२ ॥

అప్పుడు రాజు కన్నీళ్లను తుడిచుకొని పురుషోత్తముని చూశాడు; అయినా చూపు తృప్తి చెందలేదు. ప్రభువు పద్మపాదాలు భూమిని తాకుతున్నట్లుగా, సర్పశత్రువు గరుడుని ఎత్తైన భుజంపై చేతి ముందుభాగం ఉంచి నిలిచాడు. అప్పుడు పృథు ఈ ప్రార్థనలు చేశాడు.

Verse 23

पृथुरुवाच वरान्विभो त्वद्वरदेश्वराद् बुध: कथं वृणीते गुणविक्रियात्मनाम् । ये नारकाणामपि सन्ति देहिनां तानीश कैवल्यपते वृणे न च ॥ २३ ॥

పృథు అన్నాడు—హే విభో! వరాలు ఇచ్చే దేవతలలో మీరు శ్రేష్ఠులు; అయితే గుణాల వికారం వల్ల మోహితులైన జీవుల కోసం జ్ఞాని ఎందుకు వరాలు కోరాలి? అలాంటి వరాలు నరకంలో బాధపడే దేహులకు కూడా లభిస్తాయి. హే కైవల్యపతే! మీతో సాయుజ్యమూ నాకు వద్దు.

Verse 24

न कामये नाथ तदप्यहं क्‍वचिन् न यत्र युष्मच्चरणाम्बुजासव: । महत्तमान्तर्हृदयान्मुखच्युतो विधत्स्व कर्णायुतमेष मे वर: ॥ २४ ॥

హే నాథా! మీ పద్మచరణామృతరసం లేని సాయుజ్యాన్ని కూడా నేను ఎప్పుడూ కోరను. నా వరం ఇదే—నాకు కోటి చెవులు ప్రసాదించండి, తద్వారా మహాభక్తుల నోట నుండి మీ పద్మచరణ మహిమలను వినగలను.

Verse 25

स उत्तमश्लोक महन्मुखच्युतो भवत्पदाम्भोजसुधा कणानिल: । स्मृतिं पुनर्विस्मृततत्त्ववर्त्मनां कुयोगिनां नो वितरत्यलं वरै: ॥ २५ ॥

హే ఉత్తమశ్లోక ప్రభూ! మహాభక్తుల ముఖముల నుండి వెలువడే నీ పదకమల సుధాకణాల కేశరసువాసన వలె జీవుని మరచిన తత్త్వమార్గాన్ని మళ్లీ జ్ఞాపకం చేయును; అందుచేత నాకు ఇతర వరములు కాదు, శుద్ధభక్తుని ముఖమునుండి శ్రవణావకాశమే కావాలి।

Verse 26

यश: शिवं सुश्रव आर्यसङ्गमे यद‍ृच्छया चोपश‍ृणोति ते सकृत् । कथं गुणज्ञो विरमेद्विना पशुं श्रीर्यत्प्रवव्रे गुणसङ्ग्रहेच्छया ॥ २६ ॥

హే మహాయశస్సు గల ప్రభూ! ఆర్యసత్సంగములో ఎవడైనా యాదృచ్ఛికంగా ఒక్కసారి నీ మంగళకర యశస్సును వినినచో, అతడు—పశువుకాకపోతే—భక్తసంగాన్ని ఎలా విడిచిపెడతాడు? నీ అనంత లీలాగుణాలను వినాలనే కోరికతో లక్ష్మీదేవి కూడ ఈ పరిపూర్ణతను అంగీకరించింది।

Verse 27

अथाभजे त्वाखिलपूरुषोत्तमं गुणालयं पद्मकरेव लालस: । अप्यावयोरेकपतिस्पृधो: कलि- र्न स्यात्कृतत्वच्चरणैकतानयो: ॥ २७ ॥

ఇప్పుడు నేను అఖిలపురుషోత్తముడవు, గుణాలయుడవు అయిన నీ పదకమల సేవలో—చేతిలో పద్మం ధరించిన లక్ష్మీదేవిలా—లాలసతో భజించదలచుకున్నాను; కాని ఒకే సేవలో ఏకతానమై ఉన్న మన ఇద్దరిలో కలహం కలగకూడదని భయపడుతున్నాను।

Verse 28

जगज्जनन्यां जगदीश वैशसं स्यादेव यत्कर्मणि न: समीहितम् । करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सल: स्व एव धिष्ण्येऽभिरतस्य किं तया ॥ २८ ॥

హే జగదీశా! జగజ్జనని లక్ష్మీదేవి ఎంతో ఆసక్తిగా ఉన్న సేవావేదికలో నేను ప్రవేశించుట వలన ఆమెకు కోపం కలగవచ్చును; అయినా, హే దీనవత్సలా, నీవు నా పక్షాన నిలుస్తావని ఆశిస్తున్నాను, ఎందుకంటే నీవు చిన్న సేవనైనా మహత్తుగా చేస్తావు. నీవు స్వయంపూర్ణుడవు—ఆమె కోపంతో నీకు ఏమి నష్టం?

Verse 29

भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् । भवत्पदानुस्मरणाद‍ृते सतां निमित्तमन्यद्भगवन्न विद्महे ॥ २९ ॥

అందుచేత మాయాగుణ విభ్రమముల నుండి విముక్తులైన సాధువులు నిన్ను భజిస్తారు; భక్తిచేతనే భౌతిక మోహం తొలగుతుంది. హే భగవాన్, సత్పురుషులకు నీ పదకమలాల నిరంతర అనుస్మరణమే కారణం; దాని తప్ప మరొక నిమిత్తం మాకు తెలియదు।

Verse 30

मन्ये गिरं ते जगतां विमोहिनीं वरं वृणीष्वेति भजन्तमात्थ यत् । वाचा नु तन्त्या यदि ते जनोऽसित: कथं पुन: कर्म करोति मोहित: ॥ ३० ॥

ప్రభూ, మీ వాక్కు జగత్తును మోహింపజేసేది; శుద్ధభక్తునితో ‘వరము కోరుకో’ అని చెప్పడం నాకు సముచితం అనిపించదు. వేదాల మధుర వచనాలకు బద్ధులైన జనులు ఫలాసక్తితో మళ్లీ మళ్లీ కర్మల్లో నిమగ్నమై ఫలితాల మోహంలో పడతారు।

Verse 31

त्वन्माययाद्धा जन ईश खण्डितो यदन्यदाशास्त ऋतात्मनोऽबुध: । यथा चरेद् बालहितं पिता स्वयं तथा त्वमेवार्हसि न: समीहितुम् ॥ ३१ ॥

ఈశ్వరా, మీ మాయవల్ల జీవుడు తన నిజ స్వరూపాన్ని మరచి అజ్ఞానంతో ఇతర భౌతిక సుఖాలను కోరుతుంటాడు. తండ్రి కుమారుని మేలుకోసం అడగకుండానే చేయునట్లు, మీరు కూడా నాకు ఏది శ్రేయస్కరమో అది కృపచేసి ప్రసాదించండి।

Verse 32

मैत्रेय उवाच इत्यादिराजेन नुत: स विश्वद‍ृक् तमाह राजन्मयि भक्तिरस्तु ते । दिष्ट्येद‍ृशी धीर्मयि ते कृता यया मायां मदीयां तरति स्म दुस्त्यजाम् ॥ ३२ ॥

మైత్రేయుడు అన్నాడు—ఆదిరాజు పృథు స్తుతి విన్న విశ్వదర్శి భగవంతుడు ఇలా పలికెను: రాజా, నాలో నీ భక్తి నిలిచియుండుగాక. నీ ఈ పవిత్ర బుద్ధి ధన్యము; దీని ద్వారా నా దుర్త్యజ మాయను కూడా దాటగలరు।

Verse 33

तत्त्वं कुरु मयादिष्टमप्रमत्त: प्रजापते । मदादेशकरो लोक: सर्वत्राप्नोति शोभनम् ॥ ३३ ॥

ప్రజాపతే, నేను ఆజ్ఞాపించినదాన్ని అప్రమత్తంగా ఆచరించు; ఏదీ మోసం చేయనివ్వకు. నా ఆజ్ఞను విశ్వాసంతో నిర్వర్తించే వాడు లోకమంతటా శుభమూ శోభనమూ పొందుతాడు।

Verse 34

मैत्रेय उवाच इति वैन्यस्य राजर्षे: प्रतिनन्द्यार्थवद्वच: । पूजितोऽनुगृहीत्वैनं गन्तुं चक्रेऽच्युतो मतिम् ॥ ३४ ॥

మైత్రేయుడు అన్నాడు—వైన్య రాజర్షి పృథు యొక్క అర్థవంతమైన వచనాలను ప్రశంసించిన అచ్యుతుడు రాజు చేసిన పూజను స్వీకరించాడు. అనంతరం అతనిపై అనుగ్రహించి ఆశీర్వదించి, వెళ్లిపోవాలని నిర్ణయించాడు।

Verse 35

देवर्षिपितृगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगा: । किन्नराप्सरसो मर्त्या: खगा भूतान्यनेकश: ॥ ३५ ॥ यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तित: । सभाजिता ययु: सर्वे वैकुण्ठानुगतास्तत: ॥ ३६ ॥

రాజు పృథువు దేవతలు, దేవర్షులు, పితృలోకవాసులు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, చారణులు, పన్నగులు, కిన్నరులు, అప్సరలు, మానవులు, పక్షులు మరియు యజ్ఞమండపానికి వచ్చిన అనేక జీవులను యథావిధిగా పూజించాడు।

Verse 36

देवर्षिपितृगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगा: । किन्नराप्सरसो मर्त्या: खगा भूतान्यनेकश: ॥ ३५ ॥ यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तित: । सभाजिता ययु: सर्वे वैकुण्ठानुगतास्तत: ॥ ३६ ॥

రాజు యజ్ఞేశ్వరుడైన శ్రీవిష్ణువును మరియు ఆయన పార్షదులను ధ్యానపూర్వకంగా పూజించి, మధుర వాక్యాలు, యథాశక్తి ధనదానం, అంజలిబద్ధ భక్తితో అందరినీ సత్కరించాడు; అనంతరం వారు వైకుంఠ మార్గాన్ని అనుసరించి తమ తమ ధామాలకు వెళ్లారు।

Verse 37

भगवानपि राजर्षे: सोपाध्यायस्य चाच्युत: । हरन्निव मनोऽमुष्य स्वधाम प्रत्यपद्यत ॥ ३७ ॥

అచ్యుతుడైన భగవంతుడు రాజు మరియు అక్కడున్న పురోహితుల మనస్సులను ఆకర్షించినట్లుగా చేసి, అనంతరం తన దివ్య ధామానికి తిరిగి వెళ్లాడు।

Verse 38

अद‍ृष्टाय नमस्कृत्य नृप: सन्दर्शितात्मने । अव्यक्ताय च देवानां देवाय स्वपुरं ययौ ॥ ३८ ॥

రాజు పృథువు ఇంద్రియాలకు అదృశ్యుడైనప్పటికీ తన కృపతో దర్శనమిచ్చిన, దేవతలకూ దేవుడైన అవ్యక్త ప్రభువుకు నమస్కరించి, తరువాత తన నగరానికి వెళ్లాడు।