Atharva Veda 9.5.8: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 5, Mantra 8

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

पञ्चौ॑दनः पञ्च॒धा वि क्र॑मतामाक्रं॒स्यमा॑न॒स्त्रीणि॒ ज्योतीं॑षि । ई॒जा॒नानां॑ सु॒कृतां॒ प्रेहि॒ मध्यं॑ तृ॒तीये॒ नाके॒ अधि॒ वि श्र॑यस्व

IAST Transliteration

páñcā́udanaḥ páñcadhā́ ví kramatām ākráṃsyamānas trī́ṇi jyótīṃṣi | ījānā́nāṃ sukṛtā́ṃ préhi mádhyaṃ tṛtī́ye nā́ke ádhi ví śrayasva ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Let the Fivefold Rice stride forth in five divisions; as it is advanced, (let it win) the three Lights. Go onward to the midst of the worshippers, of the well-doers; in the third heaven, thereon take thou thy settled seat.

Translation

పంచౌదనము (ఐదు భాగాల ఓదనము) ఐదు విధాలుగా ముందుకు సాగుగాక; ముందుకు నడిపించబడుతూ (అది) మూడు జ్యోతులను (సాధించుగాక). యజమానుల, సుకృతుల మధ్యభాగానికి ముందుకు వెళ్లు; తృతీయ నాకంలో (స్వర్గంలో) అక్కడ స్థిరపడి నీ ఆసనాన్ని ఆశ్రయించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पञ्च: five
• पञ्च: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective (Numeral)
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक) / पञ्च

• औदनः: the rice-porridge (oblation/food)
• औदनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: औदन (प्रातिपदिक; ओदन ‘cooked rice/porridge’ से)

• पञ्चधा: in five ways; fivefold
• पञ्चधा: Karaṇa (रीतिः/प्रकारः)
• Type: Indeclinable
• Root: पञ्चधा (अव्यय; पञ्च + धा)

• वि: apart; forth; asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• क्रमताम्: let (them/it) stride forth
• क्रमताम्: — (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रम्

• आ: towards; unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• अक्रंस्यमानः: striding/advancing (towards)
• अक्रंस्यमानः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: आ + क्रम् (धातु) → क्रम्यमान (कृदन्त) ; वेदिक-रूप: अक्रंस्यमान-

• त्रीणि: three
• त्रीणि: Karma (गण्यमान-वस्तु)
• Type: Adjective (Numeral)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• ज्योतींषि: lights; luminaries
• ज्योतींषि: Karma
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• ईजानानाम्: of the sacrificers/worshippers
• ईजानानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Participle (used as noun/adjective)
• Root: ईज् (यज्/ईज् ‘to worship, sacrifice’) → ईजान (कृदन्त)

• सुकृताम्: of the well-doers; of the meritorious
• सुकृताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: सु-कृत (प्रातिपदिक; ‘well-done, meritorious’)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• एहि: go! come forth!
• एहि: — (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ

• मध्यम्: the middle (region/space)
• मध्यम्: Karma (गन्तव्यः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Adhikaraṇa (स्थान-सप्तमी)
• Type: Adjective (Ordinal)
• Root: तृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)

• नाके: in heaven; in the celestial realm
• नाके: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

• अधि: upon; over
• अधि: Adhikaraṇa (उपरि-भावः)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• वि: apart; widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• श्रयस्व: rest; take refuge; settle
• श्रयस्व: — (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रि (श्रयते)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (per AVŚ 9.5 Anukramaṇī).

Devata: Pañcāudana as sacralized offering; Jyotis (Lights) as guiding powers.

Chandas: Triṣṭubh/irregular triṣṭubh.

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta