Mantra 14

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

यज्ञं ब्रूमो यजमानमृचः सामानि भेषजा। यजूंषि होत्रा ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः

IAST Transliteration

yajñáṃ brū́mo yájamānam ṛ́caḥ sāmā́ni bheṣajā́ | yájūṃṣi hótrā brū́mas té no muñcántv áṃhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

We name the Sacrifice; we name the Sacrificer; the Ṛcs, the Sāmans as medicines; the Yajus-formulas, the Hotṛ’s office we name: let these for us unloose from anguish and from sin.

Translation

మేము యజ్ఞాన్ని పేరుతో పలుకుతాము; యజమానుని పేరుతో పలుకుతాము; ఋక్‌లు, సామాలు భేషజ (ఔషధం) అని చెప్పుతాము; యజుస్ మంత్రాలు, హోతృ (Hotṛ) కార్యమును కూడా పలుకుతాము—ఇవి మమ్మల్ని అంహస్ (కష్టం) మరియు పాపం నుండి విముక్తి చేయుగాక.

Word by Word

• यज्ञम्: sacrifice (as object of ‘we speak/utter’)
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) < यज् (धातु)

• ब्रूमः: we speak / we utter
• ब्रूमः: Kartā
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• यजमानम्: the sacrificer (patron)
• यजमानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यजमान (प्रातिपदिक) < यज् (धातु)

• ऋचः: Ṛg-verses
• ऋचः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ऋच् (प्रातिपदिक)

• सामानि: Sāman-chants
• सामानि: Kartā
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक)

• भेषजा: remedies / medicines
• भेषजा: Kartā
• Type: Noun
• Root: भेषज (प्रातिपदिक)

• यजूंषि: Yajus-formulas
• यजूंषि: Kartā
• Type: Noun
• Root: यजुस् (प्रातिपदिक)

• होत्रा: the Hotṛ-priesthood / Hotṛ’s office (invocation)
• होत्रा: Kartā
• Type: Noun
• Root: होत्रा (प्रातिपदिक) < होतृ (प्रातिपदिक)

• ब्रूमः: we speak / we utter
• ब्रूमः: Kartā
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• ते: they (those: the verses/chants/formulas)
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / to us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चन्तु: may they release / free
• मुञ्चन्तु: Kartā
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• अंहसः: from distress/sin/evil
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (see Anukramaṇī for AV 11.6)

Devata: Yajña and Vedic speech (Ṛc/Sāman/Yajus) as personified curatives

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From naming/assembling powers → confident petition for release.","listener_experience":"A sense of being held by tradition; relief through comprehensiveness and order.","intensity":4}