Sutra 34

Devanagari script

षष्टिवेतनस्याढकं कृत्वा हिरण्यानुरूपं भक्तं कुर्यात् ॥ कZ_०५.३.३४ ॥

Transliteration

ṣaṣṭi-vetanasya āḍhakaṃ kṛtvā hiraṇyānurūpaṃ bhaktaṃ kuryāt

Translation

అరవై వేతన-రేటుకు అనుగుణంగా ఒక ఆఢకాన్ని ప్రమాణంగా తీసుకొని, నగదు (హిరణ్య) భాగానికి అనుపాతంగా రేషన్ భత్యాన్ని నిర్ణయించాలి।

Word by Word

• षष्टिवेतनस्य: of the ‘sixty-wage’ (pay grade)
• Type: Noun
• Root: वेतन
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन; समास: षष्टि + वेतन → षष्टिवेतन (षष्ठी-तत्पुरुष), तस्य षष्ठी-एकवचनम्

• आढकम्: an āḍhaka (measure)
• Type: Noun
• Root: आढक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• कृत्वा: having made / after fixing
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund); ‘having made/after making’

• हिरण्यानुरूपम्: proportionate to money (cash)
• Type: Adjective
• Root: अनुरूप
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; समास: हिरण्य + अनुरूप (अनुरूप = ‘corresponding to’), कर्मप्रवचनीय/उपपद-समासभावः; विशेषणम् (भक्तम् इति)

• भक्तम्: ration / food allowance
• Type: Noun
• Root: भक्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म (कुर्यात् इति)

• कुर्यात्: should provide / should arrange
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should do/should arrange’

Entities Mentioned

• state payroll system
• ration system

More Details

FAQs

What administrative problem is addressed here?

It standardizes how rations are computed relative to cash wages, preventing ad hoc allotments and leakage in kind-disbursements.

What is the policy tool used?

A fixed conversion benchmark (āḍhaka tied to a wage-rate) to compute proportional rations.