Sutra 47
Devanagari script
स यदा पण्यमूल्ये निक्षेपप्रयोगैरुपचितः स्यात्तदैनं रात्रौ मोषयेत् ॥ कZ_०५.२.४७ ॥
Transliteration
sa yadā paṇyamūlye nikṣepaprayogair upacitaḥ syāt tadainaṃ rātrau moṣayet ।
Translation
నిక్షేప/అమానత ప్రయోగాల ద్వారా సరుకు విలువలో అతడు పెరిగి (సంచితమై) ఉన్నప్పుడు, అప్పుడు అతడిని రాత్రి దోచాలి।
Word by Word
सःhe (that person)
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
Formकालवाचक-अव्यय (यदा…तदा सहसंबन्धः)
पण्यमूल्येin/with respect to the price of goods
पण्यमूल्ये:
TypeNoun
Rootपण्य + मूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण (locative)
निक्षेपप्रयोगैःby means of deposit-transactions/uses of deposits
निक्षेपप्रयोगैः:
TypeNoun
Rootनिक्षेप + प्रयोग
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; करण (instrumental)
उपचितःhaving been increased/augmented
उपचितः:
TypeVerb (Participle)
Rootउप + चि
Formकृदन्त; भूतकर्मणि/भूतकृत् (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘उपचि’ = accumulated/increased
स्यात्should be / would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Formकालवाचक-अव्यय (यदा…तदा)
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
रात्रौat night
रात्रौ:
TypeNoun
Rootरात्रि
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन (वैकल्पिक-रूप: रात्र्याम्); अधिकरण
मोषयेत्should cause (someone) to rob / should have him robbed
मोषयेत्:
TypeVerb
Rootमुष् (मोषयति)
Formणिच्-प्रत्यय (causative) धातु; विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
Entities Mentioned
T
target of operation (merchant/holder of deposits)S
state agentsFAQs
First induce/engineer accumulation via deposit-like financial dealings; once the target holds substantial value, execute covert nighttime theft.
Revenue-first raison d’état: the state authorizes clandestine extraction methods when conventional taxation is insufficient or impractical.