Vyasanadhikarana Adhyaya 2 Sutra 5 - Arthashastra | Telugu | Vedapath

Kautilya

Sutra 5

Devanagari script

द्वैराज्यवैराज्ययोर्द्वैराज्यमन्योन्यपक्षद्वेषानुरागाभ्यां परस्परसंघर्षेण वा विनश्यति वैराज्यं तु प्रकृतिचित्तग्रहणापेक्षि यथास्थितमन्यैर्भुज्यते इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.२.०५ ॥

Transliteration

dvairājyavairājyayordvairājyamanyonyapakṣadveṣānurāgābhyāṃ parasparasaṃgharṣeṇa vā vinaśyati vairājyaṃ tu prakṛticittagrahaṇāpekṣi yathāsthitamanyairbhujyate ityācāryāḥ

Translation

ద్వైరాజ్యం మరియు వైరాజ్యం విషయమై—ద్వైరాజ్యం పరస్పర వర్గద్వేషం, పక్షపాతం/అనురాగం వల్ల లేదా ఒకరితో ఒకరు నేరుగా ఘర్షణపడటం వల్ల నశిస్తుంది; కానీ వైరాజ్యం రాష్ట్రాంశాల మనసులను గెలుచుకోవడంపై ఆధారపడినందున యథాస్థితిగా ఉంటుంది, ఇతరులు దానిని అనుభవించి/అపహరిస్తారు—అని ఆచార్యులు చెబుతారు.

Word by Word

द्वैराज्य-वैराज्ययोःof (the situations of) dual-kingship and single-sovereignty

द्वैराज्यम्dual-kingship

अन्योन्य-पक्ष-द्वेष-अनुरागाभ्याम्through mutual factional hatred and attachment (partiality)

परस्पर-संघर्षेणor by mutual conflict

वाor

विनश्यतिperishes / collapses

वैराज्यम्single sovereignty (one-man rule)

तुbut

प्रकृति-चित्त-ग्रहण-अपेक्षिdependent on winning over the minds (loyalty) of the constituent elements (of the state)

यथा-स्थितम्remaining as it is (stable)

अन्यैःby others

भुज्यतेis enjoyed/appropriated (controlled)

इतिthus

आचार्याःthe teachers (authorities)

Entities Mentioned

dual kingship

interregnum/kinglessness

factions

prakṛtis (state elements)

ācāryas (teachers)

FAQs

What is the key failure mode of dual kingship according to this passage?

Factional polarization and mutual conflict between the two centers of authority, leading to collapse.

What is the key risk of kingless rule (interregnum)?

In the absence of decisive sovereign direction, others can win over state-elements and appropriate control and benefits of the state.