Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 2

पितृपैतामहं सम्बन्धानुबद्धं शिक्षितमनुरक्तं कृतकर्माणं च जनमासन्नं कुर्वीत नान्यतोदेशीयमकृतार्थमानं स्वदेशीयं वाप्यपकृत्योपगृहीतम् ॥ कZ_०१.२१.०२ ॥

pitṛpaitāmahaṃ sambandhānubaddhaṃ śikṣitamanuraktaṃ kṛtakarmāṇaṃ ca janamāsannaṃ kurvīta nānyatodeśīyamakṛtārthamānaṃ svadeśīyaṃ vāpyapakṛtyopagṛhītam

అతడు తనకు సమీపంగా ఉంచుకోవలసింది పితృ–పితామహ సంబంధంతో బంధింపబడిన, శిక్షణ పొందిన, అనురక్తులైన, సేవచేసి నిరూపితమైన వ్యక్తులనే; లాభం కోసం వచ్చిన బయటి వారిని కాదు, అలాగే తప్పు చేసిన తరువాత వశపరచుకున్న స్థానికులనూ కాదు।

पितृपैतामहम्(connected with) father and grandfather (i.e., hereditary/ancestral)
पितृपैतामहम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootपितृ/पैतामह
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (सम्बन्धानुबद्धम् इत्यस्य)
सम्बन्धानुबद्धम्bound/attached by relationship (ties)
सम्बन्धानुबद्धम्:
TypeParticiple (adjectival)
Rootअनुबन्ध (√बन्ध्)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; कर्मधारयवत् विशेषणम्; ‘सम्बन्धेन अनुबद्धम्’
शिक्षितम्trained, educated
शिक्षितम्:
TypePast passive participle (adjectival)
Root√शिक्ष्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (जनम्)
अनुरक्तम्attached, loyal, devoted
अनुरक्तम्:
TypePast passive participle (adjectival)
Rootअनु√रञ्ज्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (जनम्)
कृतकर्माणम्one who has performed (his) work; proven by action
कृतकर्माणम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootकृतकर्मन् (√कृ)
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
जनम्a person/people (personnel)
जनम्:
TypeNoun
Rootजन
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; कर्म (कुर्वीत)
आसन्नम्near, close at hand
आसन्नम्:
TypeAdjective
Rootआसन्न
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्)
कुर्वीतshould make/should keep (near)
कुर्वीत:
TypeVerb
Root√कृ
Formविधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; विध्यर्थः—‘should make/should keep’
not
:
TypeNegation
Root
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
अन्यतःदेशीयम्one belonging to another country/region
अन्यतःदेशीयम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootअन्यतः + देशीय
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
अकृतार्थमानम्one whose aims are unfulfilled; dissatisfied
अकृतार्थमानम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootअकृतार्थ + मान
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
स्वदेशीयम्one belonging to one’s own country (native)
स्वदेशीयम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootस्वदेशीय
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
अपकृत्यhaving harmed; after wrongdoing
अपकृत्य:
TypeGerund (absolutive)
Rootअप√कृ
Formक्त्वान्त अव्ययम्; पूर्वक्रिया—‘having harmed/after doing wrong’
उपगृहीतम्taken in, accepted, received (back)
उपगृहीतम्:
TypePast passive participle (adjectival)
Rootउप√ग्रह्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
T
trusted hereditary retainers
O
outsiders
C
co-opted offenders

FAQs

Proximity to the ruler should be limited to trained and proven loyalists; opportunistic outsiders and compromised insiders are treated as high risk.