Sutra 11
धर्माधर्मौ त्रय्यामर्थानर्थौ वार्त्तायां नयानयौ दण्डनीत्यां बलाबले च एतासां हेतुभिरन्वीक्षमाणा लोकस्य उपकरोति व्यसनेऽभ्युदये च बुद्धिमवस्थापयति प्रज्ञावाक्यक्रियावैशारद्यं च करोति ॥ कZ_०१.२.११ ॥
dharmādharmau trayyām arthānarthau vārttāyāṃ nayānayau daṇḍanītyāṃ balābale ca etāsāṃ hetubhir anvīkṣamāṇā lokasya upakaroti vyasane 'bhyudaye ca buddhim avasthāpayati prajñā-vākya-kriyā-vaiśāradyaṃ ca karoti
త్రయీ (వేదాధ్యయనం)లో ధర్మ–అధర్మం, వార్త్తా (ఆర్థిక కార్యం)లో లాభ–నష్టం, దండనీతి (పాలనశాస్త్రం)లో న్యాయ–అన్యాయం అలాగే బల–అబల—ఈ జంటలను కారణాలతో పరిశీలించే ఆన్వీక్షికీ లోకానికి ఉపకారం చేస్తుంది, విపత్తు మరియు అభ్యుదయం రెండింటిలోనూ బుద్ధిని స్థిరపరుస్తుంది, మరియు ప్రজ্ঞ, వాక్కు, క్రియలలో నైపుణ్యాన్ని కలిగిస్తుంది.
FAQs
To justify analytical inquiry (Anvīkṣikī) as a governing tool that tests norms, economic outcomes, and coercive policy using reasons, thereby improving public welfare and state performance.
It aligns with evidence-based policymaking: evaluate legality/ethics, economic costs and benefits, and security/administrative capacity through rational analysis, especially to maintain stable judgment during crises and booms.
No single office is named; the implied duty of the ruler and advisers is to use disciplined reasoning to assess right/wrong, benefit/harm, good/bad policy, and strength/weakness before speaking and acting in governance.