Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 8

यथा लीनः सर्पो यस्माद्भयं पश्यति तत्र विषमुत्सृजति एवमयं राजा जातदोषाशङ्कस्त्वयि पुरा क्रोधविषमुत्सृजति अन्यत्र गम्यतामिति भीतवर्गं उपजापयेत् ॥ कZ_०१.१४.०८ ॥

yathā līnaḥ sarpo yasmād bhayaṃ paśyati tatra viṣam utsṛjati evam ayaṃ rājā jātadoṣāśaṅkas tvayi purā krodhaviṣam utsṛjati anyatra gamyatām iti bhītavargaṃ upajāpayet

దాగి ఉన్న పాము ఏదిని భయపడుతుందో దానిపైనే విషాన్ని విడిచినట్లే, ఈ రాజు నీలో దోషం ఉందని అనుమానించి త్వరలో గానీ ఆలస్యంగా గానీ నీపై కోపవిషాన్ని కక్కుతాడు. వేరే చోటికి వెళ్లండి—అని చెప్పి భయపడే వర్గాన్ని వశపరచాలి.

यथाjust as; as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formसम्बन्धाव्ययम्; उपमानार्थे
लीनःhidden; lying concealed
लीनः:
TypeParticiple
Root√ली (लीन)
Formकृदन्तः; भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
सर्पःa snake
सर्पः:
TypeNoun
Rootसर्प
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
यस्मात्from whom/which; because of which
यस्मात्:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुं/नपुं; पञ्चमी एकवचनम्; सम्बन्धे/हेतौ
भयम्fear
भयम्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Root√दृश्
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
तत्रthere; in that place/at that point
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formदेशवाचक अव्ययम्
विषम्poison
विषम्:
TypeNoun
Rootविष
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
उत्सृजतिreleases; emits; lets out
उत्सृजति:
TypeVerb
Root√सृज् (उत्+सृज्)
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
एवम्thus; in the same way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formप्रकारवाचक अव्ययम्
अयम्this (person)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
जातarisen; produced
जात:
TypeParticiple (as compound member)
Root√जन् (जात)
Formकृदन्त-प्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (जात- = arisen)
दोषfault; defect
दोष:
TypeNoun (as compound member)
Rootदोष
Formसमासपूर्वपद; ‘दोष’ = fault/defect
आशङ्कःsuspecting (danger) due to an arisen fault; apprehensive
आशङ्कः:
TypeNoun/Adjective
Rootआशङ्का (आ+√शङ्क्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘जातदोषाशङ्कः’ = यस्य जातदोषे आशङ्का अस्ति सः
त्वयिin/against you
त्वयि:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formसप्तमी एकवचनम्
पुराformerly; earlier
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
Formकालवाचक अव्ययम्
क्रोधanger
क्रोध:
TypeNoun (as compound member)
Rootक्रोध
Formसमासपूर्वपद; ‘क्रोध’ = anger
विषम्poison
विषम्:
TypeNoun (as compound member)
Rootविष
Formसमासपूर्वपद; ‘विष’ = poison
उत्सृजतिreleases; vents; lets out
उत्सृजति:
TypeVerb
Root√सृज् (उत्+सृज्)
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
अन्यत्रelsewhere; in another place
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formदेश/विषयवाचक अव्ययम्
गम्यताम्let (one) go; one should depart
गम्यताम्:
TypeVerb
Root√गम्
Formलोट्; कर्मणि (passive); प्रथमपुरुषः एकवचनम्; आज्ञार्थे
इतिthus; ‘so’ (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक अव्ययम्
भीतfrightened
भीत:
TypeParticiple (as compound member)
Root√भी (भीत)
Formक्त-प्रत्ययान्त; समासपूर्वपद; ‘भीत’ = frightened
वर्गम्the frightened group/faction
वर्गम्:
TypeNoun
Rootवर्ग
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘भीतवर्ग’ = भयभीतः समूहः
उपजापयेत्should secretly persuade/indoctrinate; should win over by insinuation
उपजापयेत्:
TypeVerb
Rootउप+√जप् (causative)
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; णिच् (प्रेरणार्थक)
B
bhītavarga (fearful faction)
R
rājā (king)

FAQs

It converts self-preservation into political movement—exit, defection, or collaboration—before the ruler acts against them.

A climate of suspicion where perceived disloyalty triggers punitive action, making the court unstable and defections more likely.