Sutra 3
Devanagari script
द्वैधीभूतो वा कोशेन दण्डं दण्डेन कोशं सामन्तानामन्यतमाल् लिप्सेत ॥ कZ_०७.७.०३ ॥
Transliteration
dvaidhībhūto vā kośena daṇḍaṃ daṇḍena kośaṃ sāmantānāmanyatamāl lipseta
Translation
లేదా ద్వైధ విధానాన్ని అవలంబించి, సామంతులలో ఎవరో ఒకరిలోనుంచి— కోశం (ధనం) ద్వారా దండం (సైన్యబలం) లేదా దండం ద్వారా కోశం— పొందేందుకు ప్రయత్నించాలి.
Word by Word
द्वैधीभूतःhaving adopted a dual policy; being in a state of duplicity
द्वैधीभूतः:
TypeParticiple
Rootद्वैधीभू
Formकृदन्त (भूतकृदन्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; (कर्तरि) ‘द्वैधीभू’ धातोः क्त प्रत्ययः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
कोशेनby means of the treasury; with financial resources
कोशेन:
TypeNoun
Rootकोश
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
दण्डम्the coercive power/army (force)
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मपद
दण्डेनby means of force/army
दण्डेन:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
कोशम्the treasury; financial resources
कोशम्:
TypeNoun
Rootकोश
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मपद
सामन्तानाम्of the vassal/neighbouring chiefs (samantas)
सामन्तानाम्:
TypeNoun
Rootसामन्त
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
अन्यतमात्from one (of them); from any one
अन्यतमात्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्यतम
Formसर्वनाम-विशेषण; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; अपादान
लिप्सेतshould seek to obtain; should try to acquire
लिप्सेत:
TypeVerb
Rootलिप्स्
Formआत्मनेपद; विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद-धातु ‘लभ्’ का देशिदेश/इच्छार्थक रूप ‘लिप्स्’ (desiderative stem)
Entities Mentioned
S
sāmantaFAQs
Treat money and force as convertible instruments: finance can purchase troops/assistance, while coercion can extract tribute/resources—choose the conversion that improves your strategic position.