Sutra 9
Devanagari script
यातव्ययौगपद्ये गुरुव्यसनं न्यायवृत्तिं लघुव्यसनमन्यायवृत्तिं विरक्तप्रकृतिं वेति विरक्तप्रकृतिं यायात् ॥ कZ_०७.५.०९ ॥
Transliteration
yātavyayaugapadye guruvyasanaṃ nyāyavṛttiṃ laghuvyasanam anyāyavṛttiṃ viraktaprakṛtiṃ veti viraktaprakṛtiṃ yāyāt
Translation
‘యాతవ్య’ ఎంపిక ఒకేసారి (సమానమైన ఎంపికల మధ్య) చేయాల్సి వచ్చినప్పుడు, ఇలా పరిగణించాలి—(1) తీవ్రమైన కష్టంలో ఉన్నా న్యాయప్రవర్తన కలవాడు, (2) స్వల్ప కష్టంలో ఉన్నా అన్యాయప్రవర్తన కలవాడు, లేదా (3) ప్రజలు విరక్తులైనవాడు. అప్పుడు ప్రజలు విరక్తులైన పాలకుడిపై దండెత్తాలి.
Word by Word
यातव्यto be gone to / to be resorted to
यातव्य:
TypeAdjective (Gerundive)
Rootया
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्); नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समास/पद-रूपेण)
अयौगपद्येin a situation of non-simultaneity / when (things) cannot be done simultaneously
अयौगपद्ये:
TypeNoun
Rootअयौगपद्य
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
गुरु-व्यसनम्a grave calamity
गुरु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; गुरु (विशेषण) + व्यसन (प्रधान)
न्याय-वृत्तिम्a just/right course of conduct
न्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत्ति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; न्याय (विशेषण) + वृत्ति (प्रधान)
लघु-व्यसनम्a minor calamity
लघु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; लघु (विशेषण) + व्यसन (प्रधान)
अन्याय-वृत्तिम्an unjust/wrong course of conduct
अन्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत्ति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; अन्याय (विशेषण) + वृत्ति (प्रधान)
विरक्त-प्रकृतिम्a disaffected constituency/subject-element
विरक्त-प्रकृतिम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विरक्त (विशेषण) + प्रकृति (प्रधान)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
इतिthus (marking the stated alternatives)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formइत्यादि-समाप्त्यर्थक/उद्धरणार्थक निपात
विरक्त-प्रकृतिम्the disaffected constituency
विरक्त-प्रकृतिम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; पुनरुक्ति (emphatic resumption)
यायात्should go / should resort (to)
यायात्:
TypeVerb
Rootया
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
Entities Mentioned
P
prakṛti (state elements/subjects)V
virakta-prakṛti (alienated subjects)FAQs
Attack the polity with alienated subjects, because internal disaffection makes conquest and control easier.
Because justice/unjustice affects popular support and elite cooperation, altering resilience under invasion.