Sutra 33
Devanagari script
तासां हिरण्यधान्यक्षयः सर्वोपघाती कृच्छ्रप्रतीकारश्च युग्यपुरुषक्षयो हिरण्यधान्यसाध्यः ॥ कZ_०७.५.३३ ॥
Transliteration
tāsāṃ hiraṇyadhānya-kṣayaḥ sarvopaghātī kṛcchra-pratīkāraś ca, yugya-puruṣa-kṣayo hiraṇyadhānya-sādhyaḥ
Translation
వీటిలో ధనం మరియు ధాన్యాల క్షయం అన్నింటికీ హానికరం, దానికి పరిహారం కష్టం; అయితే రవాణా/బరువుమోయు సామర్థ్యం (యుగ్య) మరియు మానవబలం క్షయం ధనం, ధాన్యాలతో పునరుద్ధరించవచ్చు.
Word by Word
तासाम्of those (i.e., of those calamities/afflictions)
तासाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (स्त्रीलिङ्गे)
हिरण्य-धान्य-क्षयःdepletion of gold and grain
हिरण्य-धान्य-क्षयः:
TypeNoun
Rootक्षि (क्षय)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; समासः: हिरण्यस्य धान्यस्य च क्षयः
सर्व-उपघातीharmful to everything / all-round destructive
सर्व-उपघाती:
TypeAdjective
Rootउप-हन् (घातिन्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; ‘सर्वान् उपघातयति’ इति
कृच्छ्र-प्रतीकारःa difficult remedy / hard to counteract
कृच्छ्र-प्रतीकारः:
TypeNoun
Rootप्रति-कृ (प्रतीकार)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; समासः: कृच्छ्रस्य प्रतीकारः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
युग्य-पुरुष-क्षयःdepletion of draught animals and working men
युग्य-पुरुष-क्षयः:
TypeNoun
Rootक्षि (क्षय)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; समासः: युग्यपुरुषाणां क्षयः
हिरण्य-धान्य-साध्यःremediable by (means of) gold and grain
हिरण्य-धान्य-साध्यः:
TypeAdjective
Rootसाध् (साध्य)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; समासः: हिरण्यधान्येन साध्यः (करणेन)
Entities Mentioned
H
hiraṇya (treasury)D
dhānya (grain stores)Y
yugya (draft/transport capacity)P
puruṣa (manpower)FAQs
Depletion of treasury and grain, because it undermines all state functions and is hard to reverse; other losses (men/transport) can be repaired if finance and provisions are intact.