Sutra 12

Devanagari script

क्षीणलुब्धप्रकृतिमपचरितप्रकृतिं वेति क्षीणलुब्धप्रकृतिं यायात्क्षीणलुब्धा हि प्रकृतयः सुखेनोपजापं पीडां वोपगच्छन्ति नापचरिताः प्रधानावग्रहसाध्याः इत्याचार्याः ॥ कZ_०७.५.१२ ॥

Transliteration

kṣīṇalubdhaprakṛtim apacaritaprakṛtiṃ veti kṣīṇalubdhaprakṛtiṃ yāyāt | kṣīṇalubdhā hi prakṛtayaḥ sukhenopajāpaṃ pīḍāṃ vopagacchanti nāpacaritāḥ pradhānāvagrahasādhyāḥ ity ācāryāḥ ||

Translation

క్షీణ-లోభి ప్రకృతులు ఉన్న రాజు మరియు విరక్త/విముఖ (అపచరిత) ప్రకృతులు ఉన్న రాజు—ఇద్దరిలో ఎవరిపై దాడి చేయాలనే విషయంలో ఆచార్యులు ఇలా అంటారు: క్షీణ-లోభి ప్రకృతులు ఉన్నవాడిపైనే ముందుకు సాగాలి; ఎందుకంటే అలాంటి ప్రకృతులు లంచంతో సులభంగా వశమవుతాయి లేదా ఒత్తిడితో లోబడతాయి; కానీ విముఖ ప్రకృతులు ప్రధాన నాయకులను పట్టుకొని/నిర్జీవం చేసి తప్ప నియంత్రణలోకి రావు.

Word by Word

क्षीणलुब्धप्रकृतिम्the (state-)constituents that are weakened and greedy

अपचरितप्रकृतिम्the (state-)constituents that have defected/turned away

वाor

इतिthus

क्षीणलुब्धप्रकृतिम्the weakened-and-greedy constituents

यायात्one should approach / one should go to

क्षीणलुब्धाःweakened and greedy

हिfor / indeed

प्रकृतयःthe constituents (of the state)

सुखेनeasily

उपजापम्subornation / secret inducement

पीडाम्pressure / coercion

वाor

उपगच्छन्तिthey submit to / they undergo / they come under

नnot

अपचरिताःthose who have defected / turned away

प्रधानावग्रहसाध्याः(they are) to be won only by overcoming the principal resistance

इतिthus

आचार्याःthe teachers (authorities)

Entities Mentioned

prakṛti (state constituents)

pradhāna (principal leaders)

FAQs

What distinction is made between ‘weakened-greedy’ and ‘alienated’ state constituents?

Weakened-greedy constituents are instrumentally pliable (buyable or intimidatable), while alienated constituents require leadership-level neutralization because their opposition is principled/settled.

What is the administrative implication of ‘pradhānāvagraha’?

Control the political bottleneck: remove, detain, co-opt, or isolate key leaders who anchor disaffection; mass persuasion alone is insufficient.