Sutra 19
Devanagari script
यदा वा पश्येत् न शक्यमेकेन यातुमवश्यं च यातव्यमिति तदा समहीनज्यायोभिः सामवायिकैः सम्भूय यायादेकत्र निर्दिष्टेनांशेन अनेकत्रानिर्दिष्टेनांशेन ॥ कZ_०७.४.१९ ॥
Transliteration
yadā vā paśyet na śakyam ekena yātum avaśyaṃ ca yātavyam iti tadā samahīnajyāyobhiḥ sāmavāyikaiḥ sambhūya yāyād ekatra nirdiṣṭenāṃśena anekatra anirdiṣṭenāṃśena
Translation
లేదా అతడు ఒంటరిగా దండెత్తడం సాధ్యం కాదు, కానీ దండెత్తాల్సిందే అని చూసినప్పుడు, సమాన/తక్కువ/ఎక్కువ శక్తి గల మిత్రసంఘాలతో కలిసి దండెత్తాలి—ఒకే లక్ష్యం/స్థలానికి నిర్దిష్ట వాటాను నిర్ణయించి, లేదా అనేక లక్ష్యాలు/స్థలాల్లో అనిర్దిష్ట వాటాతో।
Word by Word
यदाwhen
यदा:
TypePronoun
Rootयद्
Formसम्बन्धाव्ययम् (कालवाचकं)
वाor / alternatively
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-निपातः
पश्येत्should see / should find (that)
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध-निपातः
शक्यम्possible
शक्यम्:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootशक्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; शक्-धातोः क्तव्य/यत्-प्रत्ययार्थे ‘शक्य’ (possible)
एकेनby one (person/force)
एकेन:
TypeNumeral/Adjective
Rootएक
Formपुं/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
यातुम्to go / to proceed
यातुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootया
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive)
अवश्यम्necessarily / inevitably
अवश्यम्:
TypeAdverb
Rootअवश्यम्
Formनित्यत्व/अनिवार्यत्ववाचक-अव्ययम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
यातव्यम्must be gone / must proceed
यातव्यम्:
TypeVerbal adjective (gerundive)
Rootया
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; कर्तव्यता-अर्थे तव्यत् (gerundive)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formइत्यादि-उद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक-अव्ययम्
तदाthen
तदा:
TypePronoun (adverbial)
Rootतद्
Formकालवाचक-अव्ययम् (‘तस्मिन् काले’)
समहीनज्यायोभिःtogether with (persons/forces) equal, inferior, and superior (to oneself)
समहीनज्यायोभिः:
TypeAdjective (compound)
Rootसम-हीन-ज्यायस्
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; ‘सम’ (equal) + ‘हीन’ (inferior) + ‘ज्यायस्’ (superior) — ‘with equals, inferiors, and superiors’
सामवायिकैःwith allied/associated (partners)
सामवायिकैः:
TypeAdjective
Rootसामवायिक
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; ‘सामवाय’ (association/combination) + इक (taddhita)
सम्भूयhaving assembled / having united
सम्भूय:
TypeGerund
Rootसम्-भू
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive); ‘having come together’
यायात्should go / should proceed
यायात्:
TypeVerb
Rootया
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
एकत्रin one place / at one point
एकत्र:
TypeAdverb
Rootएकत्र
Formदेशवाचक-अव्ययम्
निर्दिष्टेनwith a specified (share/portion)
निर्दिष्टेन:
TypeAdjective/Participle
Rootनि-√दिश् (निर्दिश्)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्; भूतकर्मणि क्त (past passive participle) ‘निर्दिष्ट’ = specified/assigned
अंशेनby/with a share (portion)
अंशेन:
TypeNoun
Rootअंश
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
अनेकत्रin many places / at multiple points
अनेकत्र:
TypeAdverb
Rootअनेकत्र
Formदेशवाचक-अव्ययम्
अनिर्दिष्टेनwith an unspecified (share/portion)
अनिर्दिष्टेन:
TypeAdjective/Participle
Rootनि-√दिश् (निर्दिश्)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्; ‘निर्दिष्ट’ (specified) with negation prefix ‘अ-’
अंशेनby/with a share (portion)
अंशेन:
TypeNoun
Rootअंश
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
Entities Mentioned
C
confederates (sāmavāyika)FAQs
If strategic necessity exceeds solo capacity, form a coalition and pre-structure contribution/benefit rules—either fixed for a single objective or flexible for multiple objectives.