Sutra 7
Devanagari script
बलोपादानसाम्ये यश्चलामित्रं प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१३.०७ ॥
Transliteration
balopādānasāmye yaś calāmitraṃ prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so’tisaṃdhatte
Translation
బలాన్ని సమీకరించే సామర్థ్యంలో సమానత ఉన్నప్పుడు, చంచల మిత్రుడితో బయలుదేరిన రాజుని వెనుకభాగాన్ని (పార్ష్ణి) పట్టుకునేవాడు అతిగా కుట్ర చేస్తాడు.
Word by Word
बलोपादानसाम्येwhen there is parity in the raising/obtaining of forces (i.e., equal ability to mobilize strength)
बलोपादानसाम्ये:
TypeNoun
Rootबल + उपादान + साम्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी; अधिकरणे (locative absolute-like setting): 'in the condition of equality of ...'
यःwho
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; सम्बन्धसूचकः (relative pronoun) — refers to the agent later identified by 'सः'
चलfickle, unstable
चल:
TypeAdjective
Rootचल्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'अमित्रम्' इत्यस्य विशेषणम्
अमित्रम्enemy
अमित्रम्:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'गृह्णाति' इत्यस्य कर्म
प्रयातस्यof one who has set out (on march/campaign)
प्रयातस्य:
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootप्र + या (यात)
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी; भूतकृदन्त (क्त) — 'of one who has set out/advanced'
पार्ष्णिम्the heel; the rear (rear-guard/back)
पार्ष्णिम्:
TypeNoun
Rootपार्ष्णि
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'गृह्णाति' इत्यस्य कर्म; रूपकप्रयोगः (metaphor) — heel/rear
गृह्णातिseizes, takes (holds of)
गृह्णाति:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलट् लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; 'seizes/takes'
सःhe (that person)
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; 'यः' इत्यस्य प्रत्यादेशः (correlative)
अतिसंधत्तेoverreaches; outwits (by excessive/unscrupulous stratagem)
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सं + धा
Formलट् लकारः; आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; 'overreaches/acts with excessive stratagem; makes an over-compact'
Entities Mentioned
C
calāmitra (unstable ally/hostile power)FAQs
Because volatility increases uncertainty: the marcher may quickly realign support, and the attacker may face sudden coalition reversal.